Στο ανατολικό Τσαντ, όπου η προσφυγική κρίση από το Σουδάν συναντά την ακραία φτώχεια και τις ελλείψεις στην ανθρωπιστική βοήθεια, οι μητέρες δίνουν καθημερινά μάχη για την επιβίωση των παιδιών τους. Οι ιστορίες της Halima, της Koubra και της Amna αποτυπώνουν το ανθρώπινο πρόσωπο μιας κρίσης που μετριέται όχι μόνο σε αριθμούς, αλλά και σε οικογένειες που ζουν ανάμεσα στον υποσιτισμό, τον εκτοπισμό και την αβεβαιότητα.
«Φροντίζω μόνη μου τα παιδιά, το σπίτι και τα χωράφια»
Η 35χρονη Halima Hamdan ζει στην Ambelia, κοντά στο αεροδρόμιο του Andre, περίπου μία ώρα με τα πόδια από το κέντρο υγείας. Είναι μητέρα πέντε παιδιών. Το μικρότερο παιδί της, ο Nassir Hamat Mahamat, ηλικίας 20 μηνών, νοσηλεύεται στο νοσοκομείο.
Η Halima ζει στο Andre τα τελευταία έξι χρόνια. Γεννήθηκε στο Σουδάν, όπου μεγάλωσε και παντρεύτηκε. Ο σύζυγός της είναι από το Τσαντ. Όταν τη ρωτούν αν θεωρεί τον εαυτό της Σουδανή ή Τσαντιανή, γελά, σαν η διάκριση αυτή να μην έχει ιδιαίτερη σημασία για την ίδια.
Αγρότισσα στο επάγγελμα, η Halima έχει αναλάβει σχεδόν αποκλειστικά την κάλυψη των αναγκών της οικογένειάς της. Ο σύζυγός της είναι άρρωστος τα τελευταία δύο χρόνια. Πάσχει από διαβήτη και δεν μπορεί πλέον να μετακινηθεί ή να εργαστεί. Οι γονείς της τη βοηθούν όσο μπορούν, προσφέροντας τρόφιμα για τα παιδιά και στηρίζοντας τις καθημερινές ανάγκες της οικογένειας.
Ο Nassir Hamat Mahamat, ηλικίας 20 μηνών, ζυγίζει μόλις 4,7 κιλά. Νοσηλεύεται για πέμπτη φορά με υποσιτισμό. Ένα ακόμη από τα παιδιά της Halima είχε επίσης νοσηλευτεί στο παρελθόν στη μονάδα διατροφικής υποστήριξης. «Δύο μήνες μετά τη γέννησή του, δεν είχα πλέον αρκετό γάλα για να τον θηλάσω», εξηγεί.
Η πρώτη φορά που η Halima ανησύχησε για την υγεία του Nassir ήταν όταν παρατήρησε δερματικά προβλήματα. Αρχικά απευθύνθηκε στην κλινική των Γιατρών Χωρίς Σύνορα η οποία λειτουργεί στον χώρο προσωρινής υποδοχής Σουδανών προσφύγων στο Andre. Στη συνέχεια, ο Nassir παραπέμφθηκε στο Κέντρο Ενδονοσοκομειακής Θεραπευτικής Σίτισης του Αστικού Κέντρου Υγείας του Andre, όπου παρέμεινε για πέντε ημέρες λαμβάνοντας εντατική διατροφική φροντίδα, πριν συνεχίσει τη θεραπεία του ως εξωτερικός ασθενής.
Στο σπίτι της οικογένειας στην Ambelia, η πρόσβαση σε νερό είναι εξαιρετικά δύσκολη. Η Halima πρέπει να περπατήσει σχεδόν μία ώρα για να φτάσει σε μια αντλία νερού, όπου η προμήθεια ενός δοχείου 20 λίτρων κοστίζει περίπου 50 φράγκα CFA.
Όπως εξηγεί, οι λίγες βροχοπτώσεις της προηγούμενης χρονιάς οδήγησαν σε πολύ φτωχή σοδειά. Η αγροτική της παραγωγή μειώθηκε σημαντικά. «Κανονικά, σε κάθε συγκομιδή παίρνω δέκα σακιά φιστίκια. Πέρυσι δεν κατάφερα να μαζέψω ούτε δύο σακιά».
Επιπλέον, δεν διαθέτει ζώα, όπως πουλερικά ή μικρά μηρυκαστικά, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν την οικογένεια να αντεπεξέλθει κατά την περίοδο επισιτιστικής ανεπάρκειας. Κατά τη διάρκεια της εποχής των βροχών εργάζεται στα χωράφια, όμως εκτός αυτής της περιόδου οι δραστηριότητες και το εισόδημά της μειώνονται σημαντικά.
Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του Nassir, η Halima λαμβάνει ελάχιστη υποστήριξη. Η μικρότερη αδελφή της, η οποία επίσης ζει στην Ambelia, είναι το μοναδικό άτομο που την επισκέπτεται και τη βοηθά στη φροντίδα των υπόλοιπων παιδιών της. «Φροντίζω μόνη μου τα παιδιά, τα χωράφια και το σπίτι, γιατί ο σύζυγός μου δεν μπορεί πλέον να κινηθεί».
Μια δεύτερη ευκαιρία για τη μικρή Sara
Η Koubra Abderahman είναι από το Τσαντ και κατάγεται από το Chitété, ένα χωριό που βρίσκεται κατά μήκος του δρόμου μεταξύ Andre και Abéché, περίπου 85 χιλιόμετρα από την πόλη Andre. Ο σύζυγός της είναι στρατιωτικός και υπηρετεί στο στρατόπεδο του Andre.
Η Koubra έχει αποκτήσει τέσσερα παιδιά, από τα οποία τα τρία βρίσκονται στη ζωή. Πρόσφατα γέννησε δίδυμα. Η Sara Oumar, 75 ημερών, είναι το μοναδικό επιζών βρέφος από την τελευταία της εγκυμοσύνη.
Το δεύτερο βρέφος πέθανε λίγο μετά τη γέννησή του. Η Koubra εξηγεί ότι και τα δύο μωρά εμφάνισαν πυρετό και πρήξιμο στην κοιλιά. Αρχικά απευθύνθηκε σε ένα κέντρο υγείας, όπου το ένα από τα δίδυμα κατέληξε. «Το άλλο παιδί είχε πυρετό και πρησμένη κοιλιά. Πήγαμε στο κέντρο υγείας και το παιδί πέθανε εκεί».
Μετά τον θάνατο του βρέφους επέστρεψε στο σπίτι. Ωστόσο, λίγο αργότερα η Sara παρουσίασε τα ίδια συμπτώματα: πυρετό, πρήξιμο στην κοιλιά και δυσκοιλιότητα.
Αρχικά αναζήτησε ιατρική φροντίδα στο κέντρο υγείας του Chitete και στη συνέχεια σε άλλη υγειονομική μονάδα, όμως η κατάσταση της κόρης της δεν βελτιώθηκε. Ο σύζυγός της τη συμβούλευσε να μεταβεί στο Andre, προκειμένου να λάβει πιο εξειδικευμένη φροντίδα.
Μέσα στις πρώτες ώρες της νοσηλείας, παρατήρησε αισθητή βελτίωση στην κατάσταση της κόρης της. Το παιδί εξακολουθεί να παρουσιάζει πρήξιμο στην κοιλιά και δυσκοιλιότητα, όμως έχει αρχίσει και πάλι να θηλάζει κανονικά.
Κατά την περίοδο των βροχών, η Koubra εργάζεται στα χωράφια, καλλιεργώντας κυρίως φιστίκια και κεχρί. Τον υπόλοιπο χρόνο, η οικογένεια βασίζεται κυρίως στον μισθό του συζύγου της από τη στρατιωτική του υπηρεσία. Τα άλλα δύο παιδιά της είναι επτά και τριών ετών.
Παρότι οι οικονομικοί πόροι της οικογένειας είναι περιορισμένοι, η ίδια περιγράφει ένα σχετικά υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, καθώς συγγενείς που ζουν κοντά, στο ίδιο χωριό, τους παρέχουν τακτική βοήθεια.
«Ο αδελφός μου σκοτώθηκε μπροστά στα μάτια μου»
Η Amna Abderahim, 21 ετών, κατάγεται από την El Geneina, στο Δυτικό Νταρφούρ του Σουδάν. Η πόλη βρίσκεται περίπου 30 χιλιόμετρα από το Andre, ακριβώς απέναντι από τα σύνορα με το Τσαντ. Έφτασε στo Andre αφού διέφυγε από τη βία που ξέσπασε στην El Geneina κατά την περίοδο από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2023.
Σήμερα ζει με τον σύζυγο και την κόρη της σε ένα πρόχειρο καταφύγιο από άχυρο, χτισμένο σε ιδιωτικό οικόπεδο στo Andre, έξω από τους προσφυγικούς καταυλισμούς. Η κόρη της, η Djout Mahamat, ηλικίας 11 μηνών, είναι το πρώτο της παιδί. Η Amna δεν εργάζεται και παραμένει στο σπίτι για να φροντίζει την κόρη της.
Μέχρι πρόσφατα, ο σύζυγός της διέθετε έναν ηλεκτρικό μύλο για την άλεση δημητριακών, όπως κεχρί και καλαμπόκι, ο οποίος εξασφάλιζε ένα μικρό εισόδημα για την οικογένεια. Ο μύλος όμως χάλασε και πλέον εκείνος εργάζεται περιστασιακά ως βοηθός οδηγού φορτηγού, μια απασχόληση που αποφέρει ελάχιστα χρήματα.
Μετά τη διαφυγή τους από την El Geneina, η Amna και η οικογένειά της έφτασαν αρχικά στo Andre, όπου παρέμειναν για περίπου τρεις εβδομάδες σε χώρο προσωρινής υποδοχής, πριν μεταφερθούν από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στον προσφυγικό καταυλισμό του Metche.
«Στην αρχή, η ζωή στον καταυλισμό ήταν δύσκολη. Αργότερα, οι άνθρωποι άρχισαν να εργάζονται και τώρα τα πράγματα είναι κάπως καλύτερα». Για περισσότερο από μία εβδομάδα, η Djout Mahamat αρνούνταν να φάει και υπέφερε από διάρροια. Η μητέρα της ανησυχούσε όλο και περισσότερο, καθώς η κατάστασή της επιδεινωνόταν. «Όταν της ετοίμαζα φαγητό, αρνιόταν να φάει.»
Η Amna αναζήτησε αρχικά φροντίδα στην κλινική των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, η οποία λειτουργεί στον χώρο προσωρινής υποδοχής Σουδανών προσφύγων, πριν η κόρη της παραπεμφθεί στο Αστικό Κέντρο Υγείας του Andre.
Κατά την εισαγωγή της, το παιδί αρνήθηκε να πιει το θεραπευτικό γάλα που του προσφέρθηκε σε κύπελλο, καθώς δεν ήταν εξοικειωμένο με αυτό. Η ιατρική ομάδα τοποθέτησε τότε ρινογαστρικό σωλήνα, ώστε να του χορηγηθεί η απαραίτητη διατροφική θεραπεία.
Η Amna παρατήρησε αισθητή βελτίωση στην κατάσταση της κόρης της ήδη από την επόμενη ημέρα της νοσηλείας. «Στο σπίτι δεν μπορούσε να καθίσει. Τώρα κάθεται, μιλάει και χαμογελάει.»
Η Amna περιγράφει μια ζωή βαθιά σημαδεμένη από τη βία στο Νταρφούρ. Πριν από τον πόλεμο, η οικογένειά της νοίκιαζε ένα σπίτι στην El Geneina. Ο πατέρας της εργαζόταν ως «άτυπος αστυνομικός», χωρίς επίσημη ιδιότητα. «Μέναμε μέσα στο σπίτι και φοβόμασταν να βγούμε έξω, ακόμη και για να βρούμε φαγητό.»
Στη συνέχεια, η γειτονιά τους δέχθηκε επίθεση. «Ο αδελφός μου σκοτώθηκε μπροστά στα μάτια μου». Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, η οικογένεια μετακινούνταν διαρκώς από γειτονιά σε γειτονιά, προσπαθώντας να ξεφύγει από τη βία. Για ένα διάστημα έχασαν επίσης κάθε επαφή με τον πατέρα της, μέχρι που έμαθαν ότι είχε καταφέρει να φτάσει στο Andre.
Η Amna λέει ότι εξακολουθεί να μαθαίνει νέα από την El Geneina, αλλά δεν σκέφτεται να επιστρέψει όσο οι συνθήκες ασφαλείας δεν έχουν βελτιωθεί. «Δεν θέλω να επιστρέψω, γιατί δεν υπάρχει αρκετή ασφάλεια». Εξηγεί ότι, αν σταματήσει η βία και αποκατασταθεί η ασφάλεια, θα ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα της. Διαφορετικά, προτιμά να παραμείνει στο Τσαντ. «Εδώ η ασφάλεια είναι σταθερή. Η ζωή εδώ είναι καλή, δόξα τω Θεώ».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
