Στις σελίδες ενός ιαπωνικού βιβλίου που διάβαζα τις προάλλες, μιλούσε για την ομορφιά που μπορεί να κρύβει η ατέλεια, σε ένα κόσμο που η τελειότητα αποτελεί το μοναδικό αποδεκτό πρότυπο. Ειδικά στο Δυτικό κόσμο που η ευτυχία μετριέται με όρους παραγωγικότητας και τα πάντα στη ζωή πρέπει να κινούνται σε συγκεκριμένα πρότυπα, είναι λυτρωτικό να γνωρίζουμε ότι υπάρχει και άλλος δρόμος. Η δυτική σκέψη ίσως αρχίσει να θεωρείται κάπως ξεπερασμένη οπότε πολλοί στρέφουν το βλέμμα προς την Ανατολή και τη φιλοσοφία της.
Όπως υπάρχει η τοξική θετικότητα έτσι υπάρχουν και οι τοξικές προσδοκίες, οι οποίες προβάλλονται στα social media και μας βάζουν σε διαδικασία σύγκρισης η οποία με τη σειρά της δημιουργεί αυτή τη θλίψη για όλα όσα δε μπορούμε να κατακτήσουμε επειδή απλά δεν είναι ρεαλιστικά για όλους.
Η ιαπωνική κουλτούρα άλλωστε μπορεί να συμπυκνώνει ολόκληρες θεωρίες σε μεμονωμένες λέξεις ή σύντομες φράσεις που δεν μπορούν να μεταφραστούν στη γλώσσα μας, επειδή περιγράφουν τον τρόπο που μπορεί κάποιος να σχετίζεται με το περιβάλλον, τη ζωή, την κοινωνία. Πολλές φορές η ευτυχία δεν έχει να κάνει με την απουσία προβλημάτων αλλά με τη στάση που κρατάμε απέναντι στα πράγματα και τις καταστάσεις, ή στον τρόπο που εστιάζουμε σε αυτά.
Ikigai, Ο λόγος για να ξυπνάς το πρωί
Το Ikigai αποτελεί ίσως την πιο διαδεδομένη ιαπωνική έννοια στη Δύση, και όχι άδικα. Μεταφράζεται ως «το νόημα της ζωής» ή, πιο πρακτικά, ως «η κινητήριος δύναμη που σε κάνει να σηκώνεσαι από το κρεβάτι κάθε πρωί». Σύμφωνα με την ιαπωνική παράδοση, όλοι κρύβουμε μέσα μας ένα Ikigai, το οποίο βρίσκεται στο σημείο τομής τεσσάρων βασικών αξόνων: αυτού που αγαπάμε, αυτού στο οποίο είμαστε καλοί, αυτού που χρειάζεται ο κόσμος και αυτού για το οποίο μπορούμε να αμειφθούμε. Η εύρεση αυτής της ισορροπίας δεν εγγυάται την επαγγελματική επιτυχία απαραίτητα, αλλά μια βαθιά αίσθηση πληρότητας και χρησιμότητας, μακριά από το υπαρξιακό κενό.
Nana korobi ya oki, Πέφτεις επτά φορές, σηκώνεσαι οκτώ
Αυτή η παραδοσιακή παροιμία έχει να κάνει με την ανθρώπινη ανθεκτικότητα και την ψυχική δύναμη. Σε μια κοινωνία που συχνά δαιμονοποιεί το λάθος και την αποτυχία, η ιαπωνική αυτή ρήση έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι η πτώση είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης διαδρομής. Η φράση δεν εστιάζει στον αριθμό των λαθών ή στις αναποδιές που μπορεί να συμβούν, αλλά στην αδιαπραγμάτευτη απόφαση να συνεχίζεις ό,τι και να γίνει. Η αποτυχία εδώ δεν αντιμετωπίζεται ως το τέλος του δρόμου, αλλά ως ένα μάθημα που σφυρηλατεί τον χαρακτήρα και προετοιμάζει το άτομο για την επόμενη προσπάθεια.
Wabi-Sabi, Η γοητεία της ατέλειας
Ίσως από τις πιο ωραίες ιαπωνικές φράσεις. Το Wabi-Sabi συμβολίζει την ομορφιά στα πράγματα που είναι ατελή, πρόσκαιρα και ανολοκλήρωτα. Αντιστρέφοντας πλήρως τα δυτικά πρότυπα της τελειότητας, της συμμετρίας και της αψεγάδιαστης εικόνας, το Wabi-Sabi μας διδάσκει να εκτιμούμε τα σημάδια και τις ρωγμές του χρόνου. Στην καθημερινή ζωή, η εφαρμογή αυτής της φιλοσοφίας μεταφράζεται σε μια λυτρωτική αποδοχή του εαυτού μας και των άλλων. Μας απελευθερώνει από το κυνήγι μιας ουτοπικής τελειότητας και μας βοηθά να ανακαλύψουμε τη γαλήνη στη φυσική, φθαρτή και αυθεντική ροή των πραγμάτων.
Ganbaru, Όταν δεν το βάζεις κάτω
Η λέξη Ganbaru ξεπερνά κατά πολύ την απλοϊκή μετάφραση του «κάνω το καλύτερο δυνατό». Πρόκειται για μια στα βαθιά ριζωμένη αξία που σημαίνει να επιμένεις, να υπομένεις τις δυσκολίες και να παραμένεις προσηλωμένος στον στόχο σου με όλη σου την ψυχή. Δεν συνδέεται απαραίτητα με το τελικό αποτέλεσμα ή τη νίκη, αλλά με τη διαδικασία της προσπάθειας. Δίνει έμφαση στην προσωπική ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια που πηγάζει από τη γνώση ότι εξάντλησες κάθε περιθώριο και έδωσες τον καλύτερό σου εαυτό, ανεξάρτητα από τις αντιξοότητες.
Ichigo ichie, «Μια φορά μια συνάντηση»
Συνδεδεμένη στενά με την παραδοσιακή τελετή του τσαγιού, η φράση Ichigo ichie μεταφράζεται κυριολεκτικά ως «μία φορά, μία συνάντηση». Αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση ότι κάθε στιγμή, κάθε συνάντηση και κάθε εμπειρία συμβαίνει μόνο μία φορά και δεν θα επαναληφθεί ποτέ με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Ακόμα και αν βρεθούμε με τους ίδιους ανθρώπους στον ίδιο χώρο, ο χρόνος θα έχει αλλάξει και η στιγμή θα είναι διαφορετική. Η φιλοσοφία αυτή μας καλεί να είμαστε απόλυτα παρόντες στο τώρα, να ακούμε με προσοχή και να εκτιμούμε τις σχέσεις μας, αναγνωρίζοντας την εφήμερη φύση τους.
Komorebi, «Το φως του ήλιου μέσα από τα φύλλα»
Το Komorebi είναι μια λέξη που περιγράφει το οπτικό φαινόμενο κατά το οποίο το φως του ήλιου φιλτράρεται και διαπερνά τα φύλλα των δέντρων. Πέρα από την κυριολεκτική της σημασία, η λέξη αυτή λειτουργεί ως μεταφορά για την ομορφιά που κρύβεται στις πιο απλές, καθημερινές στιγμές. Μας θυμίζει ότι η μαγεία της ζωής δεν βρίσκεται απαραίτητα στα μεγάλα και εντυπωσιακά γεγονότα, αλλά στον τρόπο με τον οποίο το φως καταφέρνει πάντα να βρίσκει δρόμο μέσα από το σκοτάδι, αρκεί να μπορούμε να το παρατηρήσουμε.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
