Κάθε φορά που πηγαίνουμε μια εκδρομή σε δασική περιοχή, νιώθουμε πια, μια μεγάλη ανασφάλεια, ειδικά αν ο αέρας είναι αρκετά δυνατός. Οι δασικές πυρκαγιές του καλοκαιριού, όπως και οι (συνήθως άκαρπες) υποσχέσεις για την πρόληψη τους, συνήθως αυτές έρχονται τους ανοιξιάτικους μήνες, είναι κομμάτι της ζωής μας στην Ελλάδα. Είναι τρομακτική αυτή η διαπίστωση, αλλά είναι πολύ δύσκολο να πιστέψουμε πώς θα μπορούσε να μην είναι αληθινή. Πολλά μπορούν να συζητηθούν για τον τρόπο αντιμετώπισης των πυρκαγιών στη χώρα μας, για την απαξίωση των πυροσβεστών, για την δασοπροστασία, για το αν μας πρέπει να συνεχίσουμε να εκφράζουμε ευγνωμοσύνη για τη λειτουργία του 112. Το βέβαιο είναι πως στις μέρες μας πια, είναι ευχή και κατάρα να έχει κανείς σπίτι κοντά σε δασική έκταση.
Παρακάτω επιχειρούμε να καταγράψουμε όλες εκείνες τις φορές που μια σειρά από πυρκαγιές προκάλεσε βιβλική καταστροφή σε ένα μέρος του πλανήτη και πως αντιμετωπίστηκαν κατά περίπτωσή. Ναι, είναι και η Ελλάδα μέσα
1. Πυρκαγιές Νέας Νότιας Ουαλίας (1974–75)
Τι συνέβη: Ένα απίστευτο σερί πυρκαγιών στην Αυστραλία, που ξεκίνησε από τον Ιούλιο του 1974 στη Νέα Νότια Ουαλία και έλαβε τέλος επτά μήνες αργότερα σε Νότια και Δυτική Αυστραλία αντίστοιχα. Κάηκαν συνολικά εκτάσεις 1.170.000.000 στρεμμάτων, με βασική αιτία το υπερβολικά ξηρό κλίμα εκείνης της χρονιάς, που οδηγούσε σε νυχτερινές καταιγίδες με αστραπές. Περίπου το 15% της συνολικής έκτασης της Αυστραλίας καταστράφηκε. Παρά το μέγεθος της καταστροφής, οι ανθρώπινες απώλειες ήταν σχετικά μικρές, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της καμένης γης βρισκόταν σε ακατοίκητες περιοχές της ενδοχώρας.
2. Πυρκαγιές Αυστραλίας 2019–2020
Τι συνέβη: Άλλη μια τρομακτική συμφορά. Κάηκαν συνολικά 243.000.000 στρέμματα, καταστρέφοντας άγρια ζωή και κοινότητες. Οι πυρκαγιές έγιναν γνωστές ως "Βlack Summer" και συγκαταλέγονται στις πιο καταστροφικές πυρκαγιές της ιστορίας της Αυστραλίας. H κυβέρνηση της χώρας δεν το έβαλε κάτω. Ενέκρινε οικονομικό πακέτο ανάκαμψης ύψους 2.2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, για την πλήρη αναγέννηση όλων των οικοσυστημάτων που επλήγησαν από τις φωτιές.
3. Πυρκαγιές Σιβηρικής Τάιγκα (2003)
Τι συνέβη: Άλλο ένα ολέθριο συμβάν που κατέστρεψε μεγάλο μέρος ενός από τα μεγαλύτερα δάση του πλανήτη. Οι πυρκαγιές αυτές «έπνιξαν» μια έκταση περίπου 220.000.000 στρεμμάτων δάσους και είναι μέχρι σήμερα ίσως η μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή της χώρας. Οι πυρκαγιές θρυλείται πως τροφοδοτήθηκαν από ξηρασία και κεραυνούς, καταστρέφοντας τεράστιες εκτάσεις της απομακρυσμένης ρωσικής άγριας φύσης.
4. Πυρκαγιές Ρωσίας (2021)
Tι συνέβη: Είναι πολλές οι καταστροφικές πυρκαγιές που έχουν συμβεί στα ρώσικα δάση και είναι ακόμα περισσότερες οι φωνές που κριτικάρουν την κυβέρνηση για το δόγμα «άστο να κάει» που φαίνεται να εφαρμόζει στις περιπτώσεις απομακρυσμένων δασών, των οποίων το έδαφος δεν έχει κάποιο άμεσο όφελος στον παραγωγικό τομέα. Το 2021 κάηκαν εκτάσεις 180.000.000 στρεμμάτων, λόγω ακραίας ζέστης και ξηρασίας. Το σχέδιο της ρώσικης κυβέρνησης για την αποκατάσταση της τύρφης και την θωράκιση των δασών βρίσκεται ακόμα σε εφαρμογή.
5. Η «Φωτιά του Μαύρου Δράκου» (1987)
Τι συνέβη: Μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές στην ιστορία της Ασίας, η Φωτιά του Μαύρου Δράκου έκαψε περισσότερα από 73.000.000 στρέμματα) σε Κίνα και Ρωσία. Η εξάπλωσή της επιταχύνθηκε από ισχυρούς ανέμους, με αποτέλεσμα να γίνει μία από τις πιο καταστροφικές πυρκαγιές που έχουν καταγραφεί.
Το μόνο θετικό που προέκυψε από αυτή την ολέθρια καταστροφή, ήταν πώς για πρώτη φορά πολιτικές δυνάμεις και των δύο χωρών ανέπτυξαν πρωτοβουλίες για την ανασύσταση των οικοσυστημάτων και την φύλαξη των δασών μέσω ειδικών τηλεσκοπίων και μόνιτορ.
6. Πυρκαγιές Μανιτόμπα (1989)
Τι συνέβη: Συνολικά 1229 πυρκαγιές σε δασικές εκτάσεις μέσα σε μια χρονιά, με ανυπολόγιστες καταστροφές. Πρόκειται για μια τραγωδία της οποίας το αποτύπωμα είναι ακόμα αισθητό στην ιστορία του Καναδά. Το 112 της εποχής πάντως λειτούργησε άψογα, με 25.000 άτομα να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και να μεταφέρονται με ελικόπτερα (!) στην περιοχή Γουίνιπεγκ. H ίδια περιοχή κάηκε ξανά πριν ένα μήνα.
7. Η «Μαύρη Παρασκευή» – Πυρκαγιές Βικτώριας (1939)
Tι συνέβη: Μια βιβλική καταστροφή, που πυροδοτήθηκε από επεμβάσεις γεωργικού χαρακτήρα στη γη, αλλά και παρατεταμένες εποχές ακραίας ζέστης και ξηρασίας. Περίπου το 75% των δασικών εκτάσεων της Βικτώρια απανθρακώθηκε ενώ υπέφεραν και αρκετές γειτονικές πόλεις της Αυστραλίας.
8. Πυρκαγιά Chinchaga (1950)
Τι συνέβη: Μια εφιαλτική θύελλα φωτιάς που ξέσπασε στη Βόρεια Αμερική, έκαψε περίπου 15.000.000 στρέμματα και δημιούργησε ένα γιγαντιαίο στρώμα καπνού, το οποίο αλλοίωσε την όψη του φεγγαριού και το έκανε να μοιάζει μπλε. Ο ουρανός σκεπάστηκε από καπνό ως την Ευρώπη.
9. Νότια Γαλλία, σήμερα (2025)
Τι συνέβη: Η φωτιά ξέσπασε στο χωριό Ριμπό στις 5 Αυγούστου και εξελίχθηκε σε θύελλα που έπνιξε μια έκταση που πιθανόν εκτείνεται σε 60 τετραγωνικά χιλιόμετρα (μέτωπα παραμένουν και σήμερα ενεργά). Συνολικά 2.150 πυροσβέστες επιχειρούν, ενώ έχει ήδη καταγραφεί ένας θάνατος μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Η κυβέρνηση δηλώνει πως είναι η μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή της χώρας τα τελευταία 75 χρόνια.
10. Σαρδηνία, Ιταλία (2021)
Tι συνέβη: Από το 1980 ως το 2018, στην Ιταλία καιγόταν κάθε χρόνο μια έκταση που ισοδυναμούσε με την έκταση της Ρώμης (περίπου 107.000 εκτάρια γης). Στην περιοχή της Σαρδηνία, το καλοκαίρι του 2021, κάηκε η τριπλάσια γη (!), ως αποτέλεσμα της εκτεταμένης ξηρασίας, αλλά και της επέμβασης του ανθρώπου στη γη. Κυβερνητικές πρωτοβουλίες για τη βήμα προς βήμα μελέτη του πως ξέσπασε αυτή η τραγική φωτιά, αλλά και για την αναγέννηση της βλάστησης, είναι ακόμα σε ισχύ.
Στην Ελλάδα
07 - Πελοπόννησος
Τι συνέβη: Ήταν η εποχή του «στρατηγού άνεμου» όπως έλεγε ο τότε υπουργός της κυβέρνησης, Βύρων Πολύδωρας, προσπαθώντας να βρει κάποιον ένοχο για την έκταση της φωτιάς.
Οι φωτιές του καλοκαιριού του 2007 έπληξαν τις δασικές εκτάσεις σε Μεσσηνία, Αρκαδία, Ηλεία, Αχαΐα, Λακωνία, Αργολίδα, Κορινθία, Αττική και Ευβοία, Φθιώτιδα. Μόνο στην Πελοπόννησο κάηκαν 1.122.138 εκατομμύρια στρέμματα, 1500 σπίτια και 60.000 ζώα, ενώ πέθαναν συνολικά 84 άνθρωποι.
Περισσότερες από 15 χώρες (Ισπανία, Ιταλία, Ισραήλ, Γαλλία, Ελβετία, Ρωσία, Τουρκία, Σουηδία, Γερμανία κ.ά.) έστειλαν πυροσβεστικά αεροπλάνα και ελικόπτερα στη χώρα μας.
Ήταν τέτοια η συχνότητα των πυρκαγιών που είχε γίνει πλέον λόγος για οργανωμένο σχέδιο εμπρησμών. Κάποιοι μιλούσαν ακόμα και για Τούρκους πράκτορες που αλωνίζαν την Ελλάδα και έβαζαν φωτιές.
Η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή επιχείρησε να λύσει το πρόβλημα δίνοντας 3.000 ευρώ σε όποιον έκανε μια δήλωση πως ήταν πυρόπληκτος. Ήταν εντυπωσιακό πως ακόμα και άτομα που ζούσαν στο κέντρο της Αθήνας είχαν υποβάλλει τη δήλωση αυτή.
2018 - Μάτι
Τι συνέβη: Προφανώς και δεν μάθαμε τίποτα από τη συμφορά του 2007. Ήταν 23 Ιουλίου 2018 όταν και ξέσπασαν οι δύο μεγάλες πυρκαγιές στην Αττική, η πρώτη στην Κινέτα και η δεύτερη κοντά στο Νταού Πεντέλης, η οποία και επεκτάθηκε μέσα από τους οικισμούς σε Νέο Βουτζά και Μάτι με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 102 άνθρωποι αλλά και να τραυματιστούν δεκάδες άλλοι. Η πυρκαγιά στο Μάτι θεωρείται η πιο φονική στην ιστορία του ελληνικού κράτους και όχι άδικα, καθώς η θάλασσα έγινε υγρός τάφος για όσους δεν πρόλαβαν να ξεφύγουν.
2021 - Εύβοια
Τι συνέβη: Όταν καταστράφηκε η Βόρεια Εύβοια. Κάτι παραπάνω από μισό εκατομμύριο στρέμματα έγιναν στάχτη, ενώ εκείνη τη χρονιά καταγράφηκαν πυρκαγιές και σε Αρχαία Ολυμπία, Ανατολική Μάνη, Βίλια, Βαρυμπόμπη, και Σχίνο–Αλεποχώρι. Προφανώς, ακόμα και σήμερα η Εύβοια δεν έχει ζήσει λίγη ησυχία και ακόμα καίγεται.
2023 - Έβρος (Δαδιά - Αλεξανδρούπολη)
Τι συνέβη: Ίσως οι πιο όμορφες εκτάσεις της Βόρειας Ελλάδας έγιναν στάχτη πρόπερσι. Σύμφωνα με πληροφορίες από WWF Ελλάς, το 2023 συνολικά κάηκαν πάνω από 1.700.000 στρέμματα σε όλη την Ελλάδα, εκ των οποίων 935.000 μόνο στον Έβρο.
Μια ανατριχιαστική εκτίμηση για την Ελλάδα
Ζήτησα από το Chat GPT να υπολογίσει πόσες εκτάσεις δασών έχουν καεί συνολικά στην Ελλάδα τα τελευταία πέντε χρόνια. Η εκτίμηση που μου έδωσε είναι 3.400.000 στρέμματα.
Το Reader σας ενημερώνει ζωντανά για την εξέλιξη της φωτιάς. Ακολουθήστε το Reader.gr στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.
