Λίγες είναι οι περιπτώσεις πολιτικών ηγετών που εξάπτουν τα πάθη κάθε λογής 30 χρόνια μετά τον θάνατό τους. Στις 23 Ιουνίου του 1996, ήταν μια ζεστή, καλοκαιρινή Κυριακή. Οι περισσότεροι είχαν το νου τους στην παραλία, στο πού θα περάσουν την άδειά τους. Ίσως, στο αρκετά πίσω μέρος του μυαλού των οπαδών του ΠΑΣΟΚ, υπήρχε και το τι θα συμβεί στο μέλλον.
Στην εποχή της ιδιωτικής τηλεόρασης, η είδηση δεν άργησε να μεταδοθεί. Στα 77 του χρόνια, ύστερα απο προβλήματα υγείας και νοσηλείες, ο Ανδρέας Παπανδρέου πέρασε στην αιωνιότητα. Το αποτύπωμά του, η κληρονομιά του και το ιστορικό του στίγμα παραμένουν ακόμη «καυτά» θέματα προς συζήτηση. Τουλάχιστον, για τις προηγούμενες γενιές. Τι γνωρίζει όμως για τον ίδιο η Gen Z;
«Σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή»
«Για τα χρόνια του ΠΑΣΟΚ, μου έχει μιλήσει αμέτρητες φορές ο πατέρας μου. Από μικρή, θυμάμαι να μου λέει πόσο σημαντικός ήταν για την Ελλάδα και πόσο επηρέασε τη ζωή των ανθρώπων εκείνη την εποχή.
Μου έλεγε ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ένας προοδευτικός ηγέτης που προσπάθησε να εκσυγχρονίσει τη χώρα και να δώσει περισσότερα δικαιώματα στους πολίτες. Συχνά αναφερόταν στις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που έγινε τότε, όπως η αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου, η καθιέρωση του πολιτικού γάμου, η αποποινικοποίηση της μοιχείας και το δικαίωμα των γυναικών να διατηρούν το επώνυμό τους μετά τον γάμο. Επίσης, ψήφισε προοδευτικούς νόμους που ενίσχυσαν την ισότητα των φύλων και νομιμοποίησε τις αμβλώσεις, κάτι που θεωρήθηκε σημαντικό βήμα για τα δικαιώματα των γυναικών.
Εγώ βέβαια δεν έζησα εκείνη την εποχή και οι γνώσεις μου προέρχονται κυρίως από τις ιστορίες του πατέρα μου. Θυμάμαι μόνο τον γιο του, τον Γιώργο Παπανδρέου, όταν βρισκόταν στην εξουσία. Παρ' όλα αυτά, μέσα από όσα άκουγα στο σπίτι, κατάλαβα ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν μια προσωπικότητα που άφησε έντονο αποτύπωμα στην ελληνική κοινωνία και πολιτική ζωή.
Ανεξάρτητα από το πώς κρίνει κανείς το έργο του, είναι βέβαιο ότι σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για πολλούς ανθρώπους μέχρι σήμερα». - Μάρθα, 23 ετών.
«Και οι δύο παππούδες μου τον εκθείαζαν»
«Ο πρώτος Παπανδρέου που εγώ γνώρισα ήταν ο Γιώργος, θυμάμαι ακόμα και την ημέρα που βγήκε πρωθυπουργός γιατί ήμουν 8 χρονών. Μέχρι τότε δεν ήξερα τίποτα για την οικογένεια του και για το ποιος ήταν.
Μεγάλωσα σε σπίτι πασόκων. Ο παππούς μου σε εκείνη την ηλικία μου είχε μιλήσει πρώτη φορά για το ΠΑΣΟΚ και για το ποιος ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. Οι πολιτικές συζητήσεις ήταν οι αγαπημένες του παππού μου, αλλά εγώ δεν ήμουν ούτε 10 και δεν μπορούσα να καταλάβω τους όρους και τα όσα μου περιέγραφε. Το μόνο που είχε αποτυπωθεί στο παιδικό μυαλό μου ήταν η φράση «τότε είχαμε λεφτά, γιατί ήταν επί Ανδρέα».
Μεγαλώνοντας συνέχισα να ακούω παρόμοιες εκφράσεις και μου είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν συνυφασμένη με την καλοπέραση και την ευμάρεια. Μου έκανε εντύπωση το πώς όλοι αναπολούσαν αυτά τα χρόνια σε σημείο που ζήλευα επειδή η δική μου γενιά μεγάλωσε μέσα σε μια τεράστια οικονομική κρίση.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου γενικά ήταν ένα πολύ αγαπητό πρόσωπο στην οικογένειά μου. Και οι δύο παππούδες μου τον εκθείαζαν, επομένως αργότερα, όταν ήθελα να δω το πράγμα πιο σφαιρικά και να αποκτήσω πολιτική συνείδηση άρχισα να ψάχνω κι εγώ τι πραγματικά είχε κάνει όσο ήταν πρωθυπουργός.
Μετά κατάλαβα ότι οι δαπάνες και η καλοπέραση που μου περιέγραφαν με τέτοια νοσταλγία μπορεί να αφορούσαν κάτι περισσότερο από τα μπουζούκια. Πάντως, μέχρι και σήμερα, ο Ανδρέας είναι με τον τρόπο του «παρών» στο σπίτι. Μπορεί για παράδειγμα να φορέσω ζιβάγκο και να σχολιάσει κάποιος ότι αυτή ήταν η αγαπημένη του στυλιστική επιλογή». - Βασιλική, 26 ετών.
«Αυξήσεις μισθών και η δημιουργία του Ε.Σ.Υ.»
«Μεγαλώνοντας σε μία οικογένεια της αυτοαποκαλούμενης «μεσαίας τάξης», είναι δύσκολο να μην έρθεις σε επαφή με το όνομα του Ανδρέα Παπανδρέου. Αν και αποτελώ το millennium προϊον «εθνικής συμφιλίωσης», καθώς η πλευρά του πατέρα μου ανήκε στην Αριστερά, ενώ, της μητέρας μου στην Δεξιά, οφείλω να ομολογήσω πως όλοι «στην οικεία των προγόνων μου (με φωνή Κατακουζηνού)» καλόβλεπαν κάποια καλά στοιχεία του ΠΑΣΟΚ.
Παρόλο που, εν τέλει, σε αυτό το σπίτι, επικράτησε η «ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς» (τάδε έφη, Άδωνις Γεωργιάδης), στις πρώιμες πολιτικές συζητήσεις ανάμεσα σε μένα και τους γονείς μου, ακουγόταν, αραιά και που, κάτι για το πρόγραμμα «κούκλα» της 3ης Σεπτεμβρίου, για τις αυξήσεις στους μισθούς αλλά και για την ίδρυση του Ε.Σ.Υ.
Από την άλλη, τα χρόνια του λυκείου (2015 – 2018) ήταν αυτά, στα οποία εξαπλώθηκε αυτή η (boomer πλέον) μάστιγα με τα αστεία γύρω από το ΠΑΣΟΚ. Συχνά, στο Facebook, έβλεπες τον Παπανδρέου σε διάφορες φωτογραφίες και από πάνω η περιγραφή έγραφε πχ: «Επί ΠΑΣΟΚ εμείς παίρναμε δώρο στον Άϊ Βασίλη» κτλ. Αυτά τα memes μαρτυρούσαν το αφήγημα ότι «με το ΠΑΣΟΚ είχαμε λεφτά», ωστόσο, τεχνηέντως, άφηναν πάντα απέξω την απάντηση στο ερώτημα: Ποιος πραγματικά πλήρωσε, στο τέλος, το δώρο του Άγιου Βασίλη;». - Γιώργος, 26 ετών.
«Ο ηγέτης που θυμόμαστε με το μικρό του όνομα»
«Η γενιά μου, όταν ακούει το όνομα Παπανδρέου, παραδόξως σκέφτεται τον Ανδρέα, παρά τον Γιώργο, τον οποίο και έζησε. Αυτό γιατί ο Ανδρέας έχει γράψει πολιτική ιστορία, συμφωνείς ή διαφωνείς με τις θέσεις του. Γενικά, όταν ένας άνθρωπος έχει μείνει στην ιστορία με το μικρό του όνομα, κάτι έχει καταφέρει. Αυτό που μου έχει μείνει προσωπικά είναι αυτό το «ηγέτης». Όσοι τον περιγράφουν και από όσα γνωρίζω εγώ κάνουν λόγο για μια πολύ δυναμική προσωπικότητα και πρωτοπόρο.
Γνωρίζω και επιτεύγματά του, με πρώτο και καλύτερο το ΕΣΥ, που το επιβεβαιώνουν. Παράλληλα, έχει μείνει στο μυαλό μας ως ο πολιτικός που έφερε νότες σοσιαλισμού στην εξουσία, κάτι που εντυπωσιάζει ακόμη περισσότερο αν σκεφτεί κανείς ότι αυτό συνέβη λίγα μόλις χρόνια μετά τη χούντα.
Αλλά, για να μιλήσουμε και πιο τζενζιίστικα, οι καλτ φωτογραφίες με μουστάκια, τα πράσινα φόντα, το single «Θα τον μεθύσουμε τον ήλιο», συνθέτουν μια απλοϊκή αλλά Gen Z εικόνα του Ανδρέα Παπανδρέου». - Ανθή, 25 ετών.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
