Δύσκολα μπορεί κανείς να αρνηθεί την πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα είναι πως η άλλοτε κυβερνώσα Αριστερά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθύτατη, υπαρξιακή κρίση. Σε ένα αρκετά παρόμοιο σκηνικό, είχε βρεθεί ξανά ο ΣΥΡΙΖΑ όταν ήταν «Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου» το 1993. Ήταν τότε που δεν κατάφερε να μπει στη Βουλή και αρκετοί μιλούσαν για το οριστικό τέλος του κόμματος. Οι εξελίξεις ήταν διαφορετικές.
Από τη συγκυβέρνηση, στην αφάνεια
Στις 7 Απριλίου του 1989, δημιουργήθηκε μια ξεχωριστή πολιτική συμμαχία. Με το όνομα «Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου» γεννήθηκε το κόμμα που σε δύο δεκαετίες θα γινόταν ο ΣΥΡΙΖΑ. Το πολιτικό σκηνικό της εποχής ήταν εξίσου ξεχωριστό. Το ενδιαφέρον μονοπωλούσε ο παραλίγο ρυθμιστής της πολιτικής σκηνής, Γιώργος Κοσκωτάς. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ βρισκόταν υπό κατάρρευση και η εικόνα του Ανδρέα Παπανδρέου είχε δεχθεί σοβαρά πλήγματα.
Ο Συνασπισμός είχε εμφανιστεί στο πολιτικό σκηνικό με μια ξεκάθαρη αποστολή: να αντικαταστήσει το ΠΑΣΟΚ στην πολιτική σκηνή προτάσσοντας μια εναλλακτική, αδιάφθορη πρόταση εξουσίας. Οι δύο ηγέτες της Αριστεράς, Χαρίλαος Φλωράκης και Λεωνίδας Κύρκος, έρχονταν από διαφορετικές διαδρομές. Ο Φλωράκης ήταν ο πυλώνας της ορθόδοξης κομμουνιστικής Αριστεράς, ο Κύρκος της Ανανεωτικής.
«Δεν θέλουμε να κυβερνήσουμε στο όνομα του λαού, θέλουμε να κυβερνήσουμε με τον λαό» έλεγε ο Γιάννης Δραγασάκης την επαύριο της ίδρυσης. Ο Συνασπισμός βέβαια δεν επιχειρούσε απλώς να αντικαταστήσει το ΠΑΣΟΚ. Σίγουρα ήθελε να παίξει μπάλα στα σοσιαλιστικά γήπεδα αλλά έχοντας ένα σαφές ιδεολογικό πρόσημο που ήταν Αριστερό, με διαφορετική πολιτική κουλτούρα και εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Στις εκλογές του 1989, ο Συνασπισμός έλαβε 13,1% και προχώρησε σε συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία. Ήταν μια ιστορική στιγμή για μια χώρα που έχει βιώσει εμφύλιο σπαραγμό. Είχε όμως ένα βαρύ κόστος. Στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις τα ποσοστά του Συνασπισμού είχαν μια καθοδική τάση και αρκετά στελέχη, που προέρχονταν από το ΚΚΕ, αποχώρησαν διαμαρτυρόμενα για τη σύμπραξη Δεξιάς-Αριστεράς. Η πρώτη μεγάλη κρίση της Αριστεράς ήταν γεγονός.
Η Μαρία Δαμανάκη και η δραματική νύχτα των εκλογών
Οι κοσμογονικές αλλαγές στο Ανατολικό Μπλοκ έφεραν ανάλογες και στον Συνασπισμό. Πριν από αυτό, οι δύο ηγέτες βλέποντας την καθοδική εκλογική πορεία του κόμματος, προχώρησαν σε μια απόφαση. Έδωσαν τη σκυτάλη σε ένα νέο και μαχητικό στελέχος με αγωνιστικό παρελθόν, τη Μαρία Δαμανάκη θέλοντας να δημιουργήσουν μια νέα δυναμική. Ίσως με παρόμοιο τρόπο σκέφτηκαν τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ για τη Ρένα Δούρου. Η Δαμανάκη υπήρξε η πρώτη γυναίκα στο τιμόνι ενός Αριστερού κόμματος αλλά δεν θα κατάφερνε να αλλάξει τη συνέχεια του Συνασπισμού.
Το 1991, τα στελέχη του κόμματος αποφάσισαν τη μετατροπή του Συνασπισμού σε ενιαίο κόμμα. Το ΚΚΕ εξέφρασε την έντονη διαφωνία του για την αλλαγή στις πολιτικές αρχές που είχαν συμφωνηθεί κατά την ίδρυση της παράταξης και αποχώρησε. Στις 10 Οκτωβρίου του 1993, η κάλπη έστειλε τη Νέα Δημοκρατία στην αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ και ο Ανδρέας Παπανδρέου έκαναν μια δυναμική επιστροφή.
Το ΚΚΕ, που είχε πλέον αυτονομηθεί, έλαβε 4,54%. Ο Συνασπισμός καταποντίστηκε στο 2,94% και έμεινε εκτός Βουλής. Ένα κόμμα που τέσσερα χρόνια πριν ήταν ρυθμιστής των εξελίξεων και κυβερνητικός εταίρος, μια παράταξη που επιχειρούσε να γίνει το μέλλον, πλήρωσε ακριβά τις αποφάσεις των τελευταίων χρόνων. Το σοκ ήταν μεγάλο για τον κόσμο και τα στελέχη. Η Μαρία Δαμανάκη παραιτήθηκε δηλώνοντας πως η απόφασή της ήταν αμετάκλητη. Στις δηλώσεις της, βλέπουμε κοινά στοιχεία. Σαν η ιστορία και τα προβλήματα της ανανεωτικής Αριστεράς να κάνουν κύκλους.
Η Δαμανάκη έκανε λόγο για την προβληματική δημόσια εικόνα του κόμματος, για την υπονόμευση της ηγεσίας και για την καλλιέργεια μιας ηττοπάθειας που προεξοφλούσε το αποτέλεσμα. Εσωτερικές αντιπαλότητες, έλλειψη σοβαρότητας. Τα βασικά στοιχεία που δημιούργησαν ένα σκηνικό που καταδίκασε τον Συνασπισμό και τον άφησε εκτός Βουλής. Ως έναν «πολιτικό οργανισμό που υποσχέθηκε τόσα πολλά και προσέφερε τόσα λίγα» περιέγραφε η Ελευθεροτυπία το κόμμα της ανανεωτικής Αριστεράς.
Από τότε, έγιναν πολλά. Πάρα πολλά. Πολλοί μιλούσαν για το οριστικό τέλος το 1993 αλλά ο Συνασπισμός αποδείχθηκε ισχυρότερος. Σήμερα, βρίσκεται σε ένα παρόμοιο σταυροδρόμι και το σκηνικό ίσως είναι οικείο. Λένε πως η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Δεν ξέρουμε όμως αν αυτή τη φορά πρόκειται για φάρσα ή τραγωδία.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
