Το ημερολόγιο έδειχνε 9 Αυγούστου του 1953. «Όλεθρος ασυλήπτου εκτάσεως ηπλώθη εις τα Ιόνια Νησιά εκ των συνεχιζόμενων σεισμών» έλεγαν τα πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες. Ήταν γεγονός. Στις 09:41 σεισμός 6,4 ρίχτερ χτυπάει Κεφαλλονιά και Ζάκυνθο.
Οι δονήσεις συνεχίστηκαν στις 10 και τις 11 Αυγούστου. Το «σαρωτικό κύμα» άφησε νεκρούς, τραυματίες και κατεστραμμένα τοπία. Ωστόσο, οι άνθρωποι με τα χρόνια κατάφεραν να ανασυγκροτηθούν, χτίζοντας ξανά τη ζωή τους.
Σήμερα, 72 χρόνια μετά άνθρωποι «κουνιούνται» στο ρυθμό της μουσικής και όχι από τις δονήσεις. Στο χωριό των Παλαιών Βλαχάτων στήθηκε το Saristra, ένα φεστιβάλ που λαμβάνει χώρα στα συντρίμμια των φονικών σεισμών, επιβεβαιώνοντας την αποστολή της τέχνης: να γεννά κάτι όμορφο μέσα από το «μαύρο».
Περπατώντας στο εγκαταλελειμμένο χωριό, θα δει κανείς μισογκρεμισμένα κτίρια και συντρίμμια. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ θα κάνεις yoga classes, workshops, θα ακούσεις ομιλίες, θα δεις ταινίες μικρού μήκους και φυσικά θα απολαύσεις...μουσικάρες.
Μια παρέα Κεφαλλονιτών λοιπόν έφερε, με πολλή αγάπη, την ιδέα του Saristra Festival στο τραπέζι, το 2012. Ο Γεράσιμος Βαλάτος, ο Φώτης Βαλάτος, η Όλγα Στεφάτου, η Σοφία Παντελάτου, ο Σπύρος Μανωλάτος και ο Νίκος και Αλέξης Βουτινάκης (θα μπορούσε και Βουτινάτος), ζωντάνεψαν τον ερειπωμένο χώρο.
Ο Γεράσιμος Βαλάτος, ο ένας εκ των διοργανωτών μίλησε στο Reader, και αρχικά μας πήγε πίσω στο πρώτο line up του 2012. Οι πρώτοι καλλιτέχνες που πάτησαν στα ρήγματα των Παλαιών Βλαχάτων ήταν οι Zebra Tracks, οι Εlektro Balcana, η Nalyssa Green, οι Noise Figures, οι Dark Rags, οι I Saw 43 Sunsets και οι Sad Disco. Οι Σαμικοί άφησαν τους μπάλους και τα διβαράτικα, και βυθίστηκαν σε ρυθμούς ροκ, ελέκτρο και indie.
Όπως μας είπε ο Γεράσιμος Βαλάτος, σχετικά με τα πιο πρακτικά ζητήματα του event, το φεστιβάλ έχει ελεύθερη συνεισφορά γιατί η πλατεία είναι δημόσια, τονίζοντας το πώς ο ίδιος ο χώρος επηρεάζει την ταυτότητα του φεστιβάλ. «Έχουμε φέρει πολύ γνωστά ονόματα ανά καιρούς αλλά ουσιαστικά ο χώρος είναι αυτός που αναδεικνύει το φεστιβάλ».
Ο Κώστας Αννίκας Δευτεραίος, βοηθά στο φεστιβάλ από την πρώτη ημέρα. Ασχολείται με τη ξυλογλυπτική και πιο συγκεκριμένα με την τέχνη του ξυλότορνου, δημιουργώντας χειροποίητα αντικείμενα, κοσμήματα και παιχνίδια. Συντονίζει πολλά bazaar και εκθέσεις στη Saristra και όχι μόνο αλλά συμμετέχει και ο ίδιος με τη δική του έκθεση. Η εμπειρία του από τις απαρχές του φεστιβάλ: Όλοι μαζί κλαδεύαμε, χτίζαμε μάντρες και καθαρίζαμε το χωριό για να το στήσουμε.
«Στο πρώτο φεστιβάλ μαγειρέψαμε από τα σπίτια μας και δίναμε στον κόσμο»
Το χωριό ήταν παρατημένο τότε. Από αγάπη όμως τα κάναμε όλα. Δεν βγάζουμε λεφτά εμείς από το φεστιβάλ, μόνο από αγάπη για τον τόπο. Τους μαζεύαμε από το δρόμο και πηγαίναμε μετά τις δουλειές μας να το στήσουμε. Σκέψου στο πρώτο φεστιβάλ μαγειρέψαμε από τα σπίτια μας και δώσαμε στον κόσμο. Το φεστιβάλ τα επόμενα χρόνια άρχισε και μεγάλωνε, μας λέει ο Κώστας Δευτεραίος.
«Οι περισσότεροι που έρχονται δεν είναι Κεφαλλονίτες»
Για την εξέλιξη του φεστιβάλ με τα χρόνια, μέχρι να φτάσουμε στο σήμερα, μας μίλησε ο Γεράσιμος Βαλάτος.
Δεδομένου ότι το φεστιβάλ είναι αρκετά «κόντρα» με την ταυτότητα των Κεφαλλονιτών, είχατε αμφιβολία για το αν θα πάει καλά όταν ξεκινούσατε; Πώς μεγάλωσε το event και πώς έχτισε το κοινό του;
Δεν είχαμε καμία αμφιβολία για το φεστιβάλ. Από το 2016 που το φεστιβάλ άρχισε να μεγαλώνει, το είχαν μάθει πολλοί και οι περισσότεροι που ερχόντουσαν ήταν εκτός Κεφαλλονιάς. Ήταν πολύ πειραματικό για τα αυτιά των Κεφαλλονιτών. Χαρακτηριστικά, έρχονται πολλοί από το Βερολίνο.
Επειδή είχαμε γνωστούς στην Αθήνα, το διαφημίσαμε αρκετά στα Αθηναϊκά μέσα και έτσι μεγάλωσε και έγινε γνωστό εκτός νησιού.
Ποια ήταν η πιο επιτυχημένη χρονιά του φεστιβάλ;
Μια πολύ επιτυχημένη χρονιά ήταν το 2016, που είχαμε φέρει τη Μόνικα, τον Παυλίδη, τον Αγγελάκα, τους Planet of the Zeus και άλλους πολύ ωραίους καλλιτέχνες. Μέσα στο τριήμερο ήρθαν 4.000 άτομα.
Καλές χρονιές ήταν και το 2019 και το 2022 που φιλοξενήσαμε Αθηναϊκές μπάντες.
Οι δυσκολίες του φεστιβάλ
Τι προβλήματα αντιμετωπίσατε στο φεστιβάλ; Είχατε ενστάσεις για την αξιοποίηση του χώρου είτε από το δήμο είτε από τους κατοίκους του χωριού;
Δεν είχαμε κανένα θέμα, αν και πολλοί έχουν ιδιοκτησίες. Είχαμε άλλα προβλήματα με το μεγαλύτερο ότι ο χώρος δεν έχει ρεύμα, οπότε έπρεπε να φέρουμε γεννήτρια για να πραγματοποιηθεί το φεστιβάλ.
Σε όλα αυτά μας βοηθούν εθελοντές που πάλι οι περισσότεροι είναι εκτός Κεφαλλονιάς. Βγάζουμε ανακοίνωση και έρχονται. Εμείς παρέχουμε διαμονή και σίτιση. Τα άτομα που έρχονται είναι περίπου 15.
Πώς χρηματοδοτείται το Saristra Festival;
Η χρηματοδότηση γίνεται είτε από επιχειρήσεις της Κεφαλονιάς, είτε με συνεργασία από το Υπουργείο Πολιτισμού, είτε από χορηγίες, όπως π.χ. το 2022 με τη χορηγία από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών.
Όλα τα έσοδα μας προέρχονται από το μπαρ και το φαγητό και μετά πηγαίνουν στους καλλιτέχνες.
Το 2023 και το 2024 το φεστιβάλ, ενώ είχαν ετοιμαστεί κάποια πράγματα, αλλά το φεστιβάλ ακυρώθηκε λόγω οικονομικών προβλημάτων. Επειδή εμένα μου άρεσε η διοργάνωση, έκανα το πανηγύρι fest πέρυσι με σύγχρονους παραδοσιακούς ρυθμούς. Φέτος επιστρέφει για μια μέρα, ως πανηγύρι fest που είναι πλέον η επίσημη ονομασία του, την Κυριακή στις 20 Ιουλίου.
Το φετινό line up θα έχει ΓΚΙΝΤΙΚΙ και Θραξ Πανκc.
Πώς το Saristra στηρίζει λόκαλ καλλιτέχνες και επιχειρηματίες
Αν περιηγηθεί κανείς στην έκθεση κάθε χρόνο, θα δει εκθέσεις από χειροποίητα κοσμήματα, προτζέκτορα στα ρήγματα με ταινίες μικρούς αλλά και παρουσιάσεις τοπικών προϊόντων. Οι Κεφαλλονίτες πηγαίνουν χωρίς αμοιβή, για να «δείξουν τι κάνουν».
Ο Κώστας Δευτεραίος επισημαίνει: Είναι κάτι σαν αρχή του φεστιβάλ να είναι πρώτη επιλογή οι ντόπιοι παραγωγοί και καλλιτέχνες. Πάντα τα προϊόντα είναι χειροποίητα και ποτέ μεταπωλήσεις.
Επειδή όλο το χρόνο η τέχνη στο νησί είναι παραγκωνισμένη δεν υπάρχουν ευκαιρίες να δείξουμε την τέχνη μας. Εγώ στη Saristra φτιάχνω ξύλινα παιχνίδια και μινιατούρες. Η μοναδική φορά που μπορώ να δείξω την τέχνη μου είναι στη Saristra και στο Sami Land.
Επιπλέον, ο Κώστας επεσήμανε πόσο σημαντικά συμβάλλει το φεστιβάλ στην ενίσχυση του τουρισμού στο νησί. Προσελκύει επισκέπτες, ενισχύει την τοπική αγορά και τα καταστήματα, ενώ δημιουργεί μια ζωντανή και αισιόδοξη ατμόσφαιρα. Είναι φανταστικό να βλέπει κανείς στη Σάμη και στον Καραβόμυλο να συγκεντρώνονται 2.000 και 3.000 άνθρωποι. Όλοι βοηθάνε γιατί βοηθιούνται.
«Η γιαγιά μου, μου ζήτησε να την πάω στο φεστιβάλ»
Η Saristra φέρνει νέο κόσμο στην Κεφαλονιά, δίνοντας στο νησί μια ανανεωμένη πνοή. Παρότι η Κεφαλονιά διατηρεί τον οικογενειακό της χαρακτήρα, κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ πλημμυρίζει από νέους ανθρώπους — το βασικό κοινό της διοργάνωσης. Ωστόσο, η ιστορική σημασία της τοποθεσίας προκαλεί έντονη συγκίνηση και στις μεγαλύτερες γενιές.
Ο Βαγγέλης Βαγγελάτος, εθελοντής επί σειρά ετών και πλέον μέλος της οργανωτικής ομάδας, μας εξηγεί πόσο σημαντικό είναι το φεστιβάλ να πραγματοποιείται σε αυτόν τον ιδιαίτερο τόπο. Θυμάται, μάλιστα, τη συγκινητική στιγμή που η γιαγιά του τού ζήτησε να την πάει στα Παλιά Βλαχάτα.
Saristra. Kαλοκαίρια με ωραίες στιγμές αλλά και μια γεύση γλυκιάς κούρασης και δημιουργικότητας στο τέλος. Σαν εθελοντής όλων αυτών τον καιρό πέρασα από αρκετά πόστα. Από πάρκινγκ και κουβαλήματα μέχρι βοηθός στο μπαρ. Είναι ωραίο να βλέπεις χαμόγελα και κόσμο από διάφορες ηλικίες να περνάνε καλά γνωρίζοντας ότι έχεις προσφέρει και εσύ με τον κόπο σου, σε αυτό το σύνολο.
Όλα αυτά αναδεικνύοντας πάντα τον ιδιαίτερο χώρο και την ιστορία του τόπου όπου κάποτε - όχι και τόσο παλιά - ζούσαν εκεί συγγενείς μου, που κάποιοι είναι ακόμα εν ζωή μάλιστα. Με μεγάλη χαρά προσπαθούμε όλοι να δώσουμε τον καλύτερο μας εαυτό για πάρει ακόμα λίγη παράταση στη ζωή αυτό μέρος όπου τόσα είχαμε ακούσει από ιστορίες.
Θυμάμαι την συγκίνηση που ένιωσα όταν μου ζήτησε η γιαγιά μου να την πάω στο φεστιβάλ και πόσο χάρηκε που ενώ δεν καταλάβαινε πολλά από την μουσική είχε ένα χαρούμενο γεμάτο νοσταλγία βλέμμα. Επίσης με γέμιζε το γεγονός ότι σκέφτομαι ότι πολιτιστικά γίνεται κάτι διαφορετικό στην περιοχή. Κάτι που την αναδεικνύει και την κάνει να «ακούγεται» παράλληλα με την ιστορία της.
Παυλίδης ξανά και ξανά;
Υποθετικό σενάριο: Αν είχατε τη δυνατότητα, να φέρετε ένα καλλιτέχνη στο φεστιβάλ, από Ελλάδα και εξωτερικό, ποιος θα ήταν αυτός;
Κώστας: Από μουσικούς τον Zoltan Orosz, από γλύπτες τον Toni Porto
Βαγγέλης: Gogira
Γεράσιμος: Από ξένους τον Nick Cave, γιατί θεωρώ ότι ο χώρος του ταιριάζει. Από Έλληνες, τον Παυλίδη. Έχει έρθει δύο φορές και τη μία μάλιστα είχε παίξει 3 ή 4 ώρες και μας είχε πει ότι του άρεσε πάρα πολύ. Αν σε ένα υποθετικό σενάριο τελείωνε για πάντα το φεστιβάλ, τον Παυλίδη θα έφερνα για το κλείσιμο. Παυλίδης ξανά και ξανά!
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
