Με αφορμή τις εμφανίσεις του με τον Δημήτρη Ζερβουδάκη στον «Σταυρό του Νότου», μιλήσαμε με τον Σπύρο Γραμμένο για το «πατάρι που γεννήθηκαν τα πρώτα του τραγούδια», τους καλλιτέχνες που αγαπά στη ζωή του και την ικανότητα του να συνδυάζει την τέχνη του με την κοινωνική συνείδηση.
Ξεκίνησε από μικρός να εργάζεται ως κομμωτής καθώς η μητέρα του διατηρούσε κομμωτήριο. Ωστόσο, σύντομα κατάλαβε ότι η τέχνη της μουσικής τον τραβούσε λίγο περισσότερο. Αλλά ας μας τα πει ο ίδιος, γιατί έχει τον τρόπο του να διηγείται ιστορίες...
Πώς αποφασίσατε να αφήσετε την κομμωτική και να ακολουθήσετε τη μουσική;
«Η κομμωτική ήταν μια τέχνη που με συνόδευε από μικρό, μέσα από τη μητέρα μου και το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσα. Μου άρεσε πολύ, είχε μέσα της κάτι βαθιά δημιουργικό, αλλά ταυτόχρονα ένιωθα ότι η μουσική με τραβούσε πιο έντονα.
Στο κομμωτήριο έπαιζα κιθάρα, τραγουδούσα, έγραφα στίχους — στο πατάρι του γεννήθηκαν τα πρώτα μου τραγούδια. Κάποια στιγμή κατάλαβα πως δεν γινόταν πια να τα συνδυάσω. Έπρεπε να αφιερώσω όλο μου τον χρόνο στη μουσική, να βουτήξω σ’ αυτήν χωρίς δεύτερες σκέψεις. Ήταν μια ανάγκη που δεν μπορούσα να αγνοήσω, κι ας άφηνα πίσω κάτι που επίσης αγαπούσα».
Υπάρχουν κοινά στοιχεία ανάμεσα στην τέχνη της κομμωτικής και την τέχνη της μουσικής;
Και οι δύο έχουν μέσα τους τη δημιουργία, τη λεπτομέρεια και την ανάγκη για έκφραση. Η κομμωτική, όπως και η μουσική, απαιτεί φαντασία, υπομονή και μια ευαισθησία απέναντι στον άνθρωπο. Κάθε κεφάλι, όπως και κάθε τραγούδι, έχει τη δική του ιστορία, τη δική του φόρμα.
Η διαφορά είναι πως στα μαλλιά μπορείς πάντα να ξαναδοκιμάσεις, να διορθώσεις, να προσαρμοστείς στη μόδα. Το τραγούδι, όμως, μόλις βγει απ’ το στούντιο, δεν αλλάζει. Είναι το αποτύπωμα μιας ψυχικής στιγμής, ενός βιώματος που μένει εκεί για πάντα. Γι’ αυτό η μουσική έχει και μια ευθύνη: εκθέτει ακριβώς αυτό που είσαι εκείνη τη στιγμή.
Ποια ήταν τα μουσικά σας πρότυπα ως παιδί και αργότερα ως έφηβος; Υπήρξε κάποιος καλλιτέχνης που θαυμάζατε και ίσως δεν θα πήγαινε εύκολα το μυαλό μας;
«Ως παιδί άκουγα ό,τι ακουγόταν στο σπίτι, αλλά ως έφηβος βούτηξα στη μουσική της Θεσσαλονίκης. Τρύπες, Ξύλινα Σπαθιά, Μωρά στη Φωτιά, Πίσσα και Πούπουλα — όλη εκείνη η σκηνή είχε μια ειλικρίνεια και μια ωμή ενέργεια που με σημάδεψε. Ονειρευόμουν να ζήσω εκεί, να παίξω μουσική στους ίδιους δρόμους.
Ταυτόχρονα, αγαπούσα πολύ τους τραγουδοποιούς: τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Βασίλη Νικολαΐδη, τον Δημήτρη Ζερβουδάκη που θα βρεθούμε μαζί στη σκηνή και είναι σαν παιδικό μου όνειρο, ανθρώπους που συνδύαζαν το χιούμορ με τη σκέψη. Αυτή η μίξη του κοινωνικού βλέμματος με την απλότητα του τραγουδιού επηρέασε τον τρόπο που γράφω μέχρι σήμερα».
«Δεν είχα ιδέα πόσο άσχημα παίζαμε, και ευτυχώς δεν μας το είπε κανείς»
Ποιο ήταν το πρώτο σας live;
«Το πρώτο μου live έγινε σε ένα χωριό έξω από τα Γιάννενα. Ήμουν πιτσιρικάς, έπαιζα κιθάρα και τραγουδούσα ελάχιστα. Θυμάμαι το άγχος πριν ανέβουμε, την έκσταση μόλις τελειώσαμε και το απίστευτο ψώνιο που είχαμε όλοι.
Δεν είχαμε ιδέα πόσο άσχημα παίζαμε — και, ευτυχώς, δεν μας το είπε κανείς. Ήταν εκείνη η πρώτη επαφή με τη σκηνή, με την ενέργεια του κόσμου, με το λάθος που γίνεται εμπειρία. Από τότε, κάθε live το βλέπω έτσι: σαν μια ευκαιρία να ζήσεις τη στιγμή, να εκτεθείς, να μάθεις κάτι και να χαρείς, όσο χάλια ή τέλεια κι αν παίξεις».
Πόσο εύκολο είναι να έχετε μια τόσο μεγάλη «βεντάλια» εκφράσεων και παράλληλα να διατηρείτε τη συνοχή του καλλιτεχνικού σας χαρακτήρα;
«Δεν με απασχολεί η συνοχή με την έννοια της φόρμας. Η ζωή έχει φως και σκοτάδι, γέλιο και οργή — και θέλω να τα χωρά όλα η μουσική μου. Γράφω τραγούδια για τον έρωτα, για τον πόλεμο, για τις αστείες και τις δύσκολες στιγμές. Δεν προσπαθώ να τα ισορροπήσω συνειδητά, απλώς δεν μπορώ να κάνω αλλιώς.
Η τέχνη μου ακολουθεί τη ζωή μου. Όταν γελάω, γράφω σατιρικά. Όταν πονάω, γράφω πιο βαθιά. Το ζητούμενο για μένα είναι να είμαι ειλικρινής, να μην αυτολογοκρίνομαι και να αφήνω τα τραγούδια να έχουν τη δική τους ψυχή».
«Η τέχνη δεν είναι διακοσμητική όταν γύρω σου συμβαίνουν πράγματα που απαιτούν θέση»
Ισχύει ότι Το Καραβάνι για τη Γάζα γράφτηκε μέσα σε μία μέρα;
«Ναι, είναι αλήθεια. Ήταν μια από τις ελάχιστες φορές που δεν φίλτραρα τίποτα. Έβλεπα τι συνέβαινε και δεν μπορούσα να το αντέξω σιωπηλά. Οι φίλοι μας γίνονταν ασπίδα απέναντι σε μια γενοκτονία και η ανάγκη να γράψω ήταν άμεση, σχεδόν ενστικτώδης.
Οι στίχοι βγήκαν όπως ήρθαν, δεν τους ξαναδιάβασα ούτε άλλαξα τίποτα. Ήταν μια πράξη αντίδρασης αλλά και αλληλεγγύης, ο δικός μου τρόπος να φωνάξω πως η τέχνη δεν είναι διακοσμητική. Έχει ρόλο, ευθύνη και δύναμη, ειδικά όταν γύρω σου συμβαίνουν πράγματα που απαιτούν θέση».
Πώς γεννήθηκε η ιδέα της συνεργασίας σας με τον Δημήτρη Ζερβουδάκη; Ποια θεωρείτε πως είναι τα κοινά σας σημεία ως καλλιτέχνες;
«Η ιδέα γεννήθηκε χωρίς σχέδιο, σχεδόν αυθόρμητα. Υπήρχε αμοιβαία εκτίμηση και η στιγμή ήρθε φυσικά, όπως συμβαίνει με τις ωραίες συναντήσεις. Ο Δημήτρης έχει εκείνο το είδος φωνής που κουβαλάει αλήθεια και εμπειρία — δεν προσποιείται.
Νιώθω ότι έχουμε κοινό τόπο: τον σεβασμό στον στίχο, στην απλότητα και στην ανθρώπινη ματιά. Δεν μας ενδιαφέρει να φτιάξουμε “σωστές” παραστάσεις, αλλά ουσιαστικές. Αυτές που έχουν χώρο για συναίσθημα, για σιωπή, για αναπνοή. Μουσική που δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει, αλλά να μιλήσει».
Τι να περιμένει το κοινό να δει και να ακούσει πάνω στη σκηνή από αυτή τη συνύπαρξη;
«Να περιμένει δύο ανθρώπους που αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν και το μοιράζονται χωρίς σενάριο. Δεν θα δείτε στημένες στιγμές, αλλά μια μουσική κουβέντα που αλλάζει κάθε βράδυ, ανάλογα με το πώς αναπνέει το κοινό. Υπάρχουν τραγούδια που θα πουν ιστορίες, άλλες φορές θα γελάσουμε, άλλες θα συγκινηθούμε.
Είναι ένα ταξίδι χωρίς απόλυτο προορισμό, μόνο με διάθεση. Αν φύγει κάποιος και νιώσει λίγο πιο ελαφρύς, ή λίγο πιο σκεπτικός, τότε κάτι θα έχουμε καταφέρει. Για μένα, αυτό είναι το νόημα κάθε ζωντανής εμφάνισης».
Σπύρος Γραμμένος - Δημήτρης Ζερβουδάκης: Οι εμφανίσεις στον Σταυρό του Νότου
Ο Σπύρος Γραμμένος θα εμφανιστεί με τον Δημήτρη Ζερβουδάκη στον «Σταυρό του Νότου» για τέσσερις εμφανίσεις στις 25 Οκτωβρίου και 1, 8 και 15 Νοεμβρίου.
Τραγούδια του Δημήτρη όπως τα «Ανείπωτα», «Γράμμα σ’ έναν ποιητή», «Βαριά ποτά βαριά τσιγάρα», «Πλατεία Ναυαρίνου» συμβαδίζουν με τα τραγούδια του Σπύρου όπως τα «Κουκουλοφόρος», «Το όνομά μου είν’ το δικό σου», «Έπεσα απ’ τα σύννεφα» και παρέα με διασκευές κοινών αγαπημένων τους τραγουδιών θα μας παρουσιάσουν ένα ολοκαίνουργιο live.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
