Ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι ένας από τους σκηνοθέτες που έχουν καταφέρει να πάνε το «επικό» σε άλλη διάσταση, κατά μία έννοια έχει εγκαθιδρύσει ένα κινηματογραφικό είδος.
Στον Νόλαν αρέσει ιδιαίτερα να παίζει με την έννοια του χώρου και του χρόνου, κάτι που διαφαίνεται σε όλες τις κινηματογραφικές δημιουργίες του. Σχετικοποιεί τον χρόνο, δημιουργεί κενά και ασυνέχειες και σε καμία περίπτωση δεν κινείται στα κλασσικά αφηγηματικά πρότυπα του Χόλιγουντ που εστιάζουν στην επίλυση της πλοκής και το διαρκές «χτίσιμο», αλλά επιλέγει να φτιάξει ρωγμές και ασυνέχειες που αν το καλοσκεφτεί κανείς ταιριάζουν αρκετά στον σύγχρονο τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τον χρόνο, αλλά και τα αφηγηματικά γεγονότα.
Ο Άγγλος σκηνοθέτης, πριν το τεράστιο hype που έχει πάρει η Οδύσσεια που πλέον κυκλοφορεί στις κινηματογραφικές αίθουσες, έχει συστήθεί πολλές φορές στο κοινό του μέσα από το πλούσιο κινηματογραφικό παλμαρέ του. Από το «Memento» που αποτέλεσε σεναριακός λαβύρινθος που έπαιξε με το μυαλό μας και έπρεπε να την δούμε αρκετές φορές μέχρι να καταλάβουμε την πλοκή, ως το «Insomnia», με τον Αλ Πατσίνο να χάνει μέρα την μέρα τον ύπνο του, μαζί του και εμείς, ως το θρυλικό «Oppenheimer» που σύστησε στο κοινό την σύγχρονη φυσική και τις πολιτικές της διαστάσεις και το μετριότατο «Tenet». Ένταξει, όλοι δικαιούνται να έχουν και μια αποτυχία στην καριέρα τους.
Από τα ψυχολογικά νουάρ, μέχρι τις βιογραφίες και της ταινίες επιστημονικής φαντασίας, ο Κρίστοφερ Νόλαν παίζει μπάλα σε όλα τα γήπεδα εξίσου καλά.
Έτσι και εμείς επιλέγουμε να συστήσουμε τον Νόλαν πριν τον «Νόλαν της Οδύσσειας», κάνοντας ένα ranking των ταινιών που θεωρούμε ότι αξίζουν είτε κακή είτε καλή βαθμολογία, καθόλου ψύχραιμα και αντικειμενικά από την χειρότερη στην καλύτερη του ταινία.
Tenet (2020) - Μία μέτρια προς κακή προσπάθεια
Η λέξη tenet στα ελληνικά, σημαίνει αξίωμα και αυτό φαίνεται μέσα σε όλη την πλοκή της ταινίας. Ωστόσο οι μεγάλες ιδέες σημαίνουν αυτόματα και μεγάλο σινεμά; Ομολογουμένως το Tenet αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα πρότζεκτ του σκηνοθέτη, ωστόσο η ανάπτυξη των χαρακτήρων είναι αρκετά περιορισμένη, γεγονός που δημιουργεί μια έξτρα απόσταση από τον θεατή, καθώς το σινεμά ενέχει έντονα και το στοιχείο της ταύτισης. Ακόμα και ο πρωταγωνιστής αναφέρεται ως «The Protagonist».
Έχει πολύ ενδιαφέρον να πειραματίζεται ένας σκηνοθέτης με τις αφηγηματικές δομές, αλλά κάπου χαθήκαμε στην μετάφραση στην συγκεκριμένη ταινία. Καλώς ή κακώς είναι αρκετά δύσκολο να είσαι alert 150 λεπτά. Τα διανοητικά πειράματα στο σινεμά έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, αρκεί να έχουν και όριο. Επιπλέον η μηχανική λειτουργία των ηρώων, που φαίνεται να μην έχουν συναισθηματικό πυρήνα, δεν βοηθά ιδιαίτερα την δραματουργία της ταινίας. Γενικά ο Νόλαν έβαλε το κάρο μπροστά από το άλογο, δηλαδή την ιδέα έναντι της ιστορίας - 4/10.
Insomnia (2002) - Al Pacino saves the day
Με τον Αλ Πατσίνο, θύμα μιας αυπνίας αλλά και της ίδιας της τύχης, σε μια πόλη που δεν νυχτώνει ποτέ, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στα πρόθυρα της τρέλας, εδώ ο Νόλαν επιχειρεί να κάνει ένα αστυνομικό θρίλερ που κινείται στα κλασσικά πρότυπα, ως μια έντιμη προσπάθεια. Ωστόσο, με κάθε επιφύλαξη η συγκεκριμένη ταινία λειτουργεί ατμοσφαιρικά όπως το Twin Peaks - μία πόλη γεμάτη περίεργους, ένα νεκρό κορίτσι και αντικρουόμενα γεγονότα - συνθέτουν το τοπίο, χωρίς όμως να παίρνει την τελική τροπή του Twin Peaks.
Αν κάτι δίνει πόντους στην ταινία είναι ο φοβερός Αλ Πατσίνο που μέρα με την μέρα βυθίζεται στην δίνη της έλλειψης ύπνου, αλλά και των ενοχών υπό τον φόβο ότι είναι η άλλη όψη του δολοφόνου (Ρόμπιν Ουίλιαμς με ανατριχιαστικό χαμόγελο) - 6/10 κυρίως για τον Αλ Πατσίνο.
Inception (2010) - Ένα έπος για τα όνειρα
Ο Νόλαν χρειάστηκε 10 χρόνια για να γράψει το σενάριο αυτού του έπους, που μας ναι μεν μας πέταξε στα άδυτα των ονείρων αλλά μας καθοδήγησε μέχρι κεραίας τόσο οπτικά όσο και εγκεφαλικά. Ακροβατώντας μεταξύ παράλογου και φαντασίας ο σκηνοθέτης αξιοποίησε αριστουργηματικά εφέ και τον αδιανόητο ήχο του Hans Zimmer. Γυρισμένο με κάμερες IMAX όπως συνηθίζει ο σκηνοθέτης, κατάφερε να αποδώσει στο μέγιστο και με μεγάλη ευκρίνεια τις σκηνές έντασης.
Η διάσημη σκηνή του διαδρόμου χωρίς βαρύτητα δημιουργήθηκε με περιστρεφόμενο σκηνικό, όχι με CGI.
Η αφήγηση της ταινίας είναι πολυεπίπεδη, δημιουργώντας «φέτες» πραγματικότητας, ενώ θέτει ερωτήματα αναφορικά με την μνήμη και την ταυτότητα, ζήτημα που έχει διαπραγματευτεί και στο Memento. Η ιδέα της εισβολής στα όνειρα και της «εμφύτευσης» μιας ιδέας θεωρήθηκε ιδιαίτερα πρωτότυπη. Θα λέγαμε ότι επανασύστησε αυτό το είδος του κινηματογράφου στις επικές του διαστάσεις - 8/10.
Oppenheimer (2023) - Η καλύτερή του ταινία
Ίσως η κορυφαία ταινία του Νόλαν για εμάς. Η ιστορία της σύγχρονης επιστήμης και των σύγχρονων θεωριών γνώσης σε 3ώρη κινηματογραφική εμπειρία. Στην ταινία βλέπουμε σχηματικά την ιστορία του Oppenheimer, εβραίου φυσικού, και όσο προχωρά η αφήγηση βλέπουμε το σπουδαίο διαχρονικό δίλλημα μεταξύ επιστήμης και πολιτικής. Μπορεί η επιστήμη να είναι ουδέτερη και απλά να επιτελεί τον ρόλο της χωρίς να επηρεάζεται από τους κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς παράγοντες, εντός ενός πλαισίου;
Η ιστορία της ταινίας εξελίσσεται σε ένα πλαίσιο πολύ κομβικό για την ιστορία της επιστήμης. Το τοπίο αλλάζει δομικά, πλέον έχουμε την αλλαγή του επιστημονικού παραδείγματος, καθώς μεταβαίνουμε από την Νευτώνεια (πολύ χοντρικά) φυσική στην κβαντομηχανική. Και αυτό ήρθε να αλλάξει μια για πάντα την ιστορία της επιστήμης, διότι πλέον η φυσική περνά από την φάση της σκληρής μαθητικοποίησης, σε πιο αφηρημένες, σχηματικές έννοιες. Ωστόσο προκειμένου να αντιληφθούμε υλικά την κβαντομηχανική, έπρεπε και να την μαθηματικοποιήσουμε, και εφόσον συνέβη αυτό, βλέπουμε τα αποτελέσματα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, όπως το Manhattan project.
Ο Νόλαν μέσα από τον τρόπο με τον οποίο στήνει την αφήγησή του, με τα διαρκή μπρος πίσω, χρησιμοποιεί την σχετικότητα του χώρου και χρόνου σκηνοθετικά, αλλά και για την εξυπηρέτηση της πλοκής στο πλαίσιο της Νέας φυσικής. Επιλέγει να σκηνοθετήσει με κάμερα ΙΜΑΧ φίλμ 70 χιλιοστών, διότι αγαπά τον αναλογικό τρόπο γυρίσματος και έτσι χαρίζει μια ξεχωριστή κινηματογραφική εμπειρία. Σπουδαία επιλογή το πραγματικό στήσιμο των πλάνων και όχι η επιλογή CGI γραφικών, ενώ ο ήχος, (ή η έλλειψη του) σε βάζει μέσα στο κινηματογραφικό σύμπαν, μέσα στο μανιτάρι που εκρήγνυται, και την διάλυση της προσωπικότητας του Oppenheimer, ως πατέρα της ατομικής βόμβας.
«Τώρα έγινα ο Θάνατος, ο καταστροφέας των κόσμων», έτσι ξεκινάει η ταινία. Και κάπως έτσι περιγράφεται και η ιστορία της σύγχρονης φυσικής αλλά και της σύγχρονης θανατοπολιτικής των κρατών από την αρχή του ψυχρού πολέμου και πέρα - 10/10.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
