Αν αυτή τη στιγμή μετρήσουμε πόσες τηλεοπτικές σειρές ασχολούνται με θέματα εξελιγμένης τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης, πιθανότατα θα… χάσουμε το μέτρημα -κι ίσως θα χρειαστεί να καταφύγουμε στη βοήθεια της ΑΙ.
Η νέα τεχνολογία είναι πια κομμάτι της ζωής μας, δημοφιλές θέμα συζήτησης κι εξερεύνησης. Οι σειρές που ασχολούνται μαζί της ξεφεύγουν από τα όρια της επιστημονικής φαντασίας και της περιπέτειας, απευθύνονται στους πάντες, δεν περιορίζονται στο διαχρονικό κλισέ της μάχης της ανθρωπότητας εναντίον των “μηχανών”, αλλά θέτουν συναρπαστικές ή εφιαλτικές προοπτικές, κοινωνικά ή και υπαρξιακά ζητήματα, ενίοτε με εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Με αφορμή το επικείμενο τηλεοπτικό γεγονός της χρονιάς, που συνιστά η επιστροφή του Black Mirror, της κορυφαίας σύγχρονης τηλεοπτικής ανθολογίας γύρω από την εξελιγμένη τεχνολογία, αλλά και με δεδομένη την πρόσφατη επιτυχία σειρών όπως η γερμανικής παραγωγής Cassandra του Netflix (που έχει ως κεντρικό θέμα μια μορφή τεχνητής νοημοσύνης, όμως μόνο στο φάσμα της επιστημονικής φαντασίας ΔΕΝ ανήκει), ας θυμηθούμε κάποιες από τις κορυφαίες σχετικές δημιουργίες της τηλεόρασης.
Ουσιαστικά απεικονίζουν τον τρόπο, με τον οποίο στο πέρασμα των δεκαετιών το ίδιο το κοινό αντιμετωπίζει τις δυνατότητες και τις απειλές ενός κάποτε μακρινού μέλλοντος, που πια έχει μπει για τα καλά στο παρόν μας...
Όταν η ΑΙ κυνηγούσε κακούς και παραβάτες του ΚΟΚ
Στα ‘80s η τεχνητή νοημοσύνη σίγουρα δεν έδειχνε τόσο εφιαλτική, όσο παρουσιάζεται σήμερα στη μεγάλη πλειοψηφία των τηλεοπτικών σειρών. Στόχος της μπορεί να ήταν να διαλευκάνει εγκλήματα, να πολεμήσει τους κακούς, ακόμα και να βοηθήσει την τροχαία απέναντι σε όσους παραβιάζουν τον κώδικα κυκλοφορίας...
Σωστά καταλάβατε. Ο φημισμένος “Κιτ” στον “Ιππότη της ασφάλτου” (1982-1986), μια μαύρη Pontiac Trans Am του 1982 ήταν ένας από τους πρώτους, αλλά κι από τους ελάχιστους «ήρωες» – εκπροσώπους της AI, που στόχος του δεν ήταν να βλάψει, αλλά να βοηθήσει τους ανθρώπους κυρίως το φιλαράκι του, τον Μάικλ Νάιτ. Βεβαίως, για όσους παρακολουθήσαμε ως παιδιά τη σειρά, ό,τι και να λέμε σήμερα περί εξελιγμένης νοημοσύνης, δεν πείθει, γιατί βαθιά μέσα μας ξέρουμε: ο Κιτ ήταν και φίλος και ζωντανός...
Η σειρά έκλεισε τον κύκλο της ύστερα από τέσσερις σεζόν, όμως επανήρθε με spinoff στα τέλη των ‘90s, αλλά και το 2008. Τζάμπα κόπος. Οι καιροί είχαν αλλάξει και η παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης στη ζωή μας δεν έδειχνε πια ούτε μακρινή, ούτε τόσο φιλική όσο ο σύντροφος στην περιπέτεια Κιτ.
Επιστημονική φαντασία και μάχες στο Διάστημα
Στα τέλη των ‘80s, όπως και στα ‘90s, η επιστροφή του κόσμου του Star Trek, είτε με το The Next Generation (1987-1993), είτε με το Voyager (1995-2001) διατηρεί την τεχνολογία του μέλλοντος στο Διάστημα.
Με την αλλαγή του αιώνα, η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δείχνει όλο και πιο κοντινή. Φυσικά, οι κατεξοχήν σειρές επιστημονικής φαντασίας, όπως τα Star Trek ή το Battlestar Galactica (2004-2008), που καταπιάνεται με ένα διαγαλαξιακό πόλεμο της ανθρωπότητας με την ΑΙ που η ίδια δημιούργησε, διατηρούν και αυξάνουν το κοινό τους, παράλληλα, όμως, οι σειρές που καταπιάνονται με σχετικά θέματα, σιγά σιγά προσγειώνονται στον πλανήτη μας.
Οι αγάπες του παρελθόντος δεν ξεχνιούνται εύκολα, έτσι μια από τις δημοφιλείς σειρές της εποχής προέρχεται από ένα από τα πιο επιτυχημένα franchise, τον κινηματογραφικό “Terminator”, αυτή τη φορά χωρίς Άρνολντ Σβαρτζενέγκερ. Το τηλεοπτικό Terminator: The Sarah Connor Chronicles (2008-2009) φέρνει μια νέα οπτική στη μάχη ανάμεσα στην ανθρωπότητα και την τεχνητή νοημοσύνη με πολλή περιπέτεια, ηθικά διλήμματα και προβληματισμούς.
Αρκετά βήματα παραπάνω προχωρά το θέμα το πολύ δημοφιλές Person of interest (2011-2016), που έδωσε στην τεχνητή νοημοσύνη ρόλο “εργαλείου” ενάντια στους κακούς, ενώ παράλληλα έθιξε θέματα σχετικά με την ηθική, την ιδιωτική ζωή και την υποταγή στην εξουσία μέσω της νέας τεχνολογίας.
Black mirror: Η σειρά-φαινόμενο και οι ορατοί εφιάλτες
Με το κλείσιμο της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα κι ενώ η εξελιγμένη τεχνολογία έχει πια δημιουργήσει νέες συνθήκες στην καθημερινότητα μας, κάνει την εμφάνιση της η σειρά φαινόμενο, που φέρνει τις απειλές του παρελθόντος στο σήμερα. Στους φόβους, στις ανησυχίες, στους εφιάλτες της εποχής των social media, της online επικοινωνίας, της εικονικής πραγματικότητας και του ChatGPT.
Η πολυβραβευμένη ανθολογία Black mirror (2011), που εμπνεύστηκε ο Τσάρλι Μπρούκερ, ξεφεύγει πολύ από το είδος της επιστημονικής φαντασίας, όσο κι αν εξερευνά τον κόσμο της εξελιγμένης τεχνολογίας, αλλά και της τεχνητής νοημοσύνης με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Σε κάποιο επεισόδιο, η ΑΙ δημιουργεί εμφυτεύματα που επιτρέπουν στον καθένα να ταξιδεύει στις αναμνήσεις του, σε ένα άλλο χρησιμοποιείται από τους γονείς για να “μπλοκάρει” εικόνες που τα παιδιά συναντούν στην αληθινή ζωή τους και σε ένα τρίτο βρίσκει τον τρόπο να επαναφέρει κάποιον στη “ζωή” μέσα από την ψηφιακή του δραστηριότητα.
Εστιασμένο κατά βάση στον κόσμο της νέας τεχνολογίας, το Black Mirror, εμπνεύστηκε από τις συνήθειες της εποχής για να δημιουργήσει ένα δυστοπικό, αλλά ταυτόχρονα ρεαλιστικό κόσμο, χωρίς αυτοκίνητα όπως ο Κιτ, ούτε φιλικά ανθρωποειδή με αγνά αισθήματα.
Σήμερα, με δεδομένο ότι η χρήση της ΑΙ είναι κομμάτι της καθημερινότητας, εύκολα προσβάσιμη σε κάθε ενδιαφερόμενο, η πολυαναμενόμενη -ύστερα από δύο χρόνια- επιστροφή του, με έβδομο κύκλο έξι επεισοδίων στις 10 Απριλίου στο Netflix, δείχνει πιο επίκαιρη -κι απειλητική- από ποτέ.
Westworld: Τεχνητή νοημοσύνη, άγρια Δύση και υπαρξιακά ερωτήματα
Το Black Mirror έθεσε πολύ ψηλά τον πήχη κι ανανέωσε την οπτική των τηλεοπτικών σειρών απέναντι στο θέμα, το Westworld του HBO ακολούθησε, -από το 2016 μέχρι το 2022- με ένα τελείως διαφορετικό, δικό του τρόπο: Δημιουργώντας έναν κόσμο σε ένα θεματικό πάρκο Άγριας Δύσης, όπου οι οικοδεσπότες είναι δημιουργήματα τεχνητής νοημοσύνης και οι επισκέπτες άνθρωποι.
Περίπλοκο, συναρπαστικό, γεμάτο ανατροπές και σπουδαίες ερμηνείες από μια πλειάδα ηθοποιών, προεξάρχοντος του Άντονι Χόπκινς, προσεγγίζει το θέμα της ΑΙ, της συνείδησης και των ιδιαιτεροτήτων της ανθρώπινης φύσης με φιλοσοφική ματιά και με τη διάθεση να εγείρει υπαρξιακούς προβληματισμούς, σχετικά με την ουσία του να είσαι άνθρωπος.
Η άλλη ματιά στη ζωή με την ΑΙ
Μια πέρα από τα στεγανά της επιστημονικής φαντασίας ματιά στο θέμα έριξε το βρετανικό Humans του 2015 -βασισμένο στο σουηδικό Real Humans, παρουσιάζοντας μια κοινωνία, όπου άνθρωποι και ανθρωπόμορφα ρομπότ προσπαθούν να συνυπάρξουν.
Τελείως διαφορετική είναι και η προσέγγιση, που επιχείρησε το 2023 η σειρά Mrs Davis, που συνδύασε την τεχνητή νοημοσύνη με τη θρησκεία (και θρύλους για το Ιερό Δισκοπότηρο). Εδώ κεντρική ηρωίδα είναι μια καλόγρια, η Αδερφή Σιμόν, η οποία προσπαθεί να σώσει την ανθρωπότητα, που έχει υποταχθεί στην ΑΙ, γνωστή ως Mrs Davis. Η αδερφή Σιμόν αναζητεί συμμάχους, αλλά ενίοτε δεν βρίσκει ούτε καν ανάμεσα στους τηλεθεατές, καθώς στον κόσμο όπου η ΑΙ βασιλεύει δεν υπάρχει ούτε πόλεμος, ούτε πείνα…
Σε τελείως διαφορετικό μήκος κύματος, το Upload (2020) προσεγγίζει την κωμική πλευρά μιας ανθρωπότητας υποταγμένης στην τεχνητή νοημοσύνη. Η πετυχημένη κι αστεία παρωδία της εμμονής με την εξελιγμένη τεχνολογία και τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει, αναμένεται να επιστρέψει με τέταρτο και τελευταίο κύκλο μέσα στο 2025.
Η χρονιά του Severance και της γερμανόφωνης Cassandra
Το 2025 είναι αναμφίβολα μια χρονιά, στην οποία η εξελιγμένη τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη ως θεματική πρωταγωνιστεί στην τηλεόραση, όχι μόνο σε ποσότητα, αλλά και εμπνέοντας κάποιες από τις κορυφαίες σειρές της εποχής.
Τρανό παράδειγμα το υπέροχο Severance, το υψηλής ποιότητας τηλεοπτικό ταξίδι σε ένα μυστηριώδη κόσμο, όπου οι άνθρωποι, κατά μία θεωρία, ελέγχονται από αριθμούς που τρέχουν σε οθόνες -το οποίο επέστρεψε με τρίτη σεζόν στην Apple TV.
Και βέβαια στις πλέον συζητημένες σειρές, αλλά και στις μεγάλες εκπλήξεις της χρονιάς ανήκει η γερμανόφωνη Cassandra του Netflix, που συνδύασε την τεχνητή νοημοσύνη με μια ρετρό αισθητική των ‘70s σε ένα οικογενειακό δράμα, που εξερευνά τους τρόπους, με τους οποίους η τεχνολογία μπορεί να εκμεταλλευτεί τα μυστικά μιας τυπικά ευτυχισμένης, συνηθισμένης οικογένειας…
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
