Η ιστορία στις πιο μεγάλες και κρίσιμες στιγμές του σύγχρονου ελληνικού κράτους, δεν γράφεται μονάχα από τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο τιμόνι των εξελίξεων αλλά και από τις αφηγήσεις των ανθρώπων, οι οποίες τελικά συνθέτουν μια πληρέστερη εικόνα του πώς η πραγματικότητα διαμορφωνόταν σε κρίσιμες περιόδους.
Μια από αυτές τις κρίσιμες στιγμές της μεταπολιτευτικής Ελλάδας, που αξίζει να αποτυπωθεί μέσα από τα βιώματα των ανθρώπων, είναι το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015. Το δημοψήφισμα ήταν το πρώτο από το 1974 και το μοναδικό στη σύγχρονη ελληνική ιστορία που δεν αφορούσε στη μορφή του πολιτεύματος. Ήρθε σε μια οριακή χρονικά περίοδο για τη χώρα και ήταν η κατάληξη μιας δυναμικής εξελίξεων που χρονολογούνται αρκετό καιρό πριν.
Ιανουάριος 2015. Η κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά διαλύεται, λόγω αδυναμίας εκλογής νέου Προέδρου Δημοκρατίας και ως εκ τούτου η χώρα οδηγείται σε πρόωρες εκλογές. Ο Αλέξης Τσίπρας αναδεικνύεται ο νικητής της κάλπης της 25ης Ιανουαρίου 2015, με κεντρικό σύνθημα «Πρώτη φορά Αριστερά». Δεν πετυχαίνει όμως την αυτοδυναμία και σχηματίζει τελικά κυβέρνηση με τη συνεργασία του κόμματος των Ανεξαρτήτων Ελλήνων. «Η ετυμηγορία του ελληνικού λαού ακυρώνει τη λιτότητα, η ετυμηγορία του ελληνικού λαού ακυρώνει με έναν τρόπο αδιαμφισβήτητο τα μνημόνια της καταστροφής», ήταν οι πρώτες δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα αφότου κέρδισε τις εκλογές, αναφέροντας πως αυτό δεν θα γίνει «χωρίς ρήξη με τους εταίρους».
Η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας στις διαπραγματεύσεις, ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους δανειστές της έως τα τέλη του Ιουνίου 2015 και με τον Αλέξη Τσίπρα να δέχεται τελεσίγραφο από τους θεσμούς ώστε να αποδεχθεί τις προτάσεις αυτών, οδήγησε το επιτελείο του Πρωθυπουργού σε διεργασίες για το πώς θα κινηθεί στο εξής.
Το ξημέρωμα του Σαββάτου 27 Ιουνίου, οι οθόνες όλης της χώρας έπαιζαν το έκτακτο διάγγελμα του Πρωθυπουργού. Μέσα σε μερικά λεπτά, οι δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα για δημοψήφισμα την Κυριακή 5 Ιουλίου, πυροδοτούν ένα κοινωνικοπολιτικό θρίλερ. Η είδηση στα εγχώρια αλλά και τα διεθνή μέσα ενημέρωσης έπεσε σαν κεραυνός.
«Το βράδυ της ανακοίνωσης του δημοψηφίσματος, ήμασταν με την παρέα μου σε ένα μαγαζί στα Εξάρχεια και θυμάμαι ότι το ακούσαμε από τους διπλανούς να το συζητάνε. Η είδηση σιγά σιγά εξαπλώθηκε σε όλα τα τραπέζια», λέει στο Reader η Κατερίνα, φοιτήτρια τότε στη Νομική Σχολή Αθηνών. «Από τη μια θυμάμαι πως τότε μάς φαινόταν κάτι πολύ μεγάλο πως ο λαός θα έστελνε το δικό του μήνυμα, από την άλλη, υπήρχε κι αυτό που λέμε "κρύος ιδρώτας". Τι σήμαινε πραγματικά αυτό, δεδομένου ότι δεν είχαμε ξαναζήσει ποτέ κάτι αντίστοιχο».
Ο Νίκος, 42 ετών, εκείνο το βράδυ ήταν σε πάρτι, επίσης στο κέντρο της πόλης. «Τα ξημερώματα της 27ης Ιουνίου ήμουν σε ένα πάρτι και ξαφνικά κόβεται η μουσική και ακούμε τη φωνή του Τσίπρα να ανακοινώνει το δημοψήφισμα. Οι μισοί πανηγύριζαν και οι άλλοι μισοί είχαν τρομάξει», περιγράφει. «Ήταν τόσο περίεργη νύχτα, στον γυρισμό, βλέπαμε ουρές στα ATM».
Ένας μικρός Εμφύλιος με φόντο το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015
Υπήρχαν πολλαπλές ερμηνείες και ετερόκλητες απόψεις ως προς το τι σήμαινε πραγματικά η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου. «Από την επόμενη κι όλας ημέρα του διαγγέλματος, υπήρχαν διαφωνίες στην οικογένειά μου για το τι σημαίνει το "ΝΑΙ" και τι το "ΟΧΙ". Η μια πλευρά προσπαθούσε να πείσει την άλλη ότι βάζει ταφόπλακα στα όνειρα των παιδιών», θυμάται σήμερα η 29χρονη Κατερίνα.
Οι ημέρες μεταξύ της ανακοίνωσης του δημοψηφίσματος και της κρίσιμης Κυριακής, ήταν ένα πραγματικό θρίλερ, με τίτλους αρχής τις ουρές από πολίτες έξω από τα ATM των τραπεζών. Πολλοί έσπευσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους, με την ολοκλήρωση του διαγγέλματος του Αλέξη Τσίπρα. «Ήμουν και εγώ ένας από αυτούς που πήγα 00:30 το βράδυ σε ένα ATM και δεν είχα ξαναδει τέτοια ουρά», λέει ο Στέφανος, 42 ετών.
Όσο οι ημέρες περνούσαν και η κρίσιμη Κυριακή πλησίαζε, τόσο φούντωναν οι αντιπαραθέσεις και ο διχασμός. «Εκείνη την περίοδο υπήρχαν διαφορετικές απόψεις τόσο στην παρέα όσο και την οικογένεια μου. Δεν είχαμε ξαναδεί τόσο τεταμμένη ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της μεταπολιτευτικής Ελλάδας» αναφέρει ο Γιώργος, 35 ετών. Πριν το δημοψήφισμα έγιναν συγκεντρώσεις τόσο για το "ΟΧΙ" όσο και για το "ΝΑΙ" σε κεντρικά σημεία.
Ο κος Γιάννης, συνταξιούχος, ήταν από τους ανθρώπους που τάχθηκε με το "OXI" χωρίς δεύτερη σκέψη. «Είχα κατέβει στη μεγάλη συγκέντρωση στο Σύνταγμα υπέρ του "OXI" την Παρασκευή 3 Ιουλίου. Ήταν μια μεγαλειώδης συγκέντρωση και λέγανε ότι είχε συγκεντρώσει σχεδόν 500.000 άτομα».
Εκτός από τις εύλογες αντιπαραθέσεις που γέννησε στον δημόσιο διάλογο η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, ο κος Γιάννης θυμάται ότι τα ΜΜΕ επιχειρούσαν να διαμορφώσουν ένα κλίμα τρομοκρατίας ώστε να αποθαρρυνθούν οι πολίτες να ταχθούν υπέρ του "ΟΧΙ". Για εκείνον η κατάσταση ήταν πάντα ξεκάθαρη. «Ο Τσίπρας με το δημοψήφισμα δεν υποστήριξε την έξοδο από το ευρώ, όπως επιχειρούσαν τότε τα ΜΜΕ να παρουσιάσουν», σχολιάζει σκεπτόμενος την περίοδο εκείνη.
Τη θυελλώδη Κυριακή της 5ης Ιουλίου, ο Γιώργος 35 ετών, είχε βάρδια στο ειδησεογραφικό site στο οποίο εργαζόταν, παρακολουθούσε επομένως τις εξελίξεις υπό από δημοσιογραφική σκοπιά. «Είχα διαμορφώσει άποψη για το δημοψήφισμα από την ημέρα του διαγγέλματος του Αλέξη Τσίπρα. Επέλεξα συνειδητά την αποχή ως πολιτική πράξη, διότι θεωρούσα ότι ήταν ναρκοθετημένη η όποια διαπραγμάτευση γινόταν με την Ευρώπη. Οι αποφάσεις καθορίζονταν από τις Βρυξέλλες και αυτό που κάποτε ονομαζόταν γαλλογερμανικός άξονας».
«Όσον αφορά το δημοψήφισμα, δεν θεωρώ ότι είναι μια διαδικασία στην οποία πρέπει να έχουμε μια πάγια θέση συμμετοχής ή αποχής. Εξαρτάται κάθε φορά από την πολιτική, οικονομική και κοινωνική κατάσταση μιας χώρας την εκάστοτε περίοδο», προσθέτει αναφορικά με τη διαδικασία του δημοψηφίσματος.
«Περιμέναμε φυσικά ότι το "ΟΧΙ" θα έβγαινε φυσικά γιατί ξέραμε την αγανάκτηση του λαού. Ότι θα ήταν με τέτοιο συντριπτικό ποσοστό (61%), δεν το περιμέναμε κι εμείς που ήμασταν μες τα πράγματα και τα συζητούσαμε», αναφέρει ο κος Γιάννης.
Τόσο για τον κ. Γιάννη, όσο και για τον Νίκο, η 5η Ιουλίου είναι μια από τις ιστορικές νύχτες της νεότερης ιστορίας του ελληνικού κράτους. «Στο δημοψήφισμα ψήφισα "ΌΧΙ". Εκείνη τη νύχτα, είχαμε μαζευτεί με τους φίλους μου στο σπίτι του ενός, για να παρακολουθήσουμε όσα θα ακολουθούσαν», θυμάται ο Νίκος. «Αφού ανακοινώθηκε το αποτελέσματα και εκείνο το θριαμβευτικό 61% του "ΟΧΙ", αποφάσισα να κατέβω στο Σύνταγμα. Σκέφτηκα ότι γράφεται ιστορία δεν ήθελα να λείπω. Κατέβηκα με τον ηλεκτρικό και εκει που άκουγα ραδιόφωνα στα ακουστικά, ακούω οτι παρατείται ο Σαμαράς».
«Όταν έφτασα στο Σύνταγμα, θυμάμαι πως δεν είχε τόσο κόσμο και δεν είχε το πανηγυρικό κλίμα που περίμενα, όπως είχε στη συγκέντρωση του "ΟΧΙ" που είχε προηγηθεί 2 ημέρες πριν. Είχα χαρεί πολύ που βγήκε το "ΟΧΙ" με τέτοιο ποσοστό, αλλά όσο περνούσε η ώρα προβληματιζόμουν ως προς το πού πάμε από εδώ και πέρα και πως ενδέχεται να βαδίζουμε σε αχαρτογράφητα νερά».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
