Αν προσπαθήσει κανείς να αφηγηθεί την ιστορία της Κουβανικής Επανάστασης χωρίς τη Βίλμα Εσπίν, θα αφήσει απέξω το πιο ανθρώπινο, το πιο βαθύ και το πιο μακρόπνοο κομμάτι της.
Η Βίλμα ήταν η γυναίκα που μετέτρεψε την επανάσταση σε καθημερινότητα, που πήρε τις ιδέες από τα βουνά και τις έκανε σχολεία, νοσοκομεία, δικαιώματα, αξιοπρέπεια.
Η κόρη της Bacardí που διάλεξε τον δρόμο της φωτιάς
Γεννημένη το 1930 στο Σαντιάγο ντε Κούβα, σε μια εύπορη οικογένεια με γαλλικές ρίζες, η Βίλμα μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον σταθερών ηθικών αξιών και υψηλών προσδοκιών. Ο πατέρας της, υψηλόβαθμο στέλεχος της Bacardí, θα μπορούσε να της εξασφαλίσει μια άνετη ζωή. Αλλά η Βίλμα δεν ήταν φτιαγμένη για την άνεση.
Από μικρή έδειχνε μια ασυνήθιστη πειθαρχία, μια εσωτερική ανάγκη να κατανοήσει τον κόσμο και να τον αλλάξει. Η πρώτη της μεγάλη αγάπη δεν ήταν η πολιτική, αλλά… το μπαλέτο.
Φοίτησε στο Pro Arte de Oriente και συμμετείχε σε παράσταση της «Λίμνης των Κύκνων» με τον θίασο της Alicia Alonso, με την οποία διατήρησε στενή φιλία για χρόνια.
Το 1948 αποφοίτησε με πτυχίο στις Επιστήμες και εισήχθη στο νεοσύστατο Πανεπιστήμιο της Ανατολής για να σπουδάσει Χημικός Μηχανικός - μια επιλογή εξαιρετικά σπάνια για γυναίκα της εποχής.
Εκεί συνέβη κάτι καθοριστικό: Οι Ισπανοί εξόριστοι καθηγητές, άνθρωποι που είχαν ζήσει την αγριότητα του φασισμού, της μετέφεραν την ιδέα ότι η γνώση χωρίς κοινωνική δράση είναι μισή αλήθεια.
Η Βίλμα άρχισε να συμμετέχει σε πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, αλλά και στην Ομοσπονδία Φοιτητών, όπου η πολιτική της συνείδηση άρχισε να διαμορφώνεται.
Το πραξικόπημα του Μπατίστα και η γέννηση μιας μαχήτριας
Το 1952, με το πραξικόπημα του Μπατίστα, η Βίλμα δεν έμεινε θεατής. Συμμετείχε σε φοιτητικές κινητοποιήσεις, μπήκε σε συνωμοτικές ομάδες και σύντομα συνδέθηκε με τον Φρανκ Παΐς, τον νεαρό ηγέτη που θα γινόταν ο πιο καθοριστικός άνθρωπος της πολιτικής της πορείας.
Μαζί εντάχθηκαν στο Κίνημα της 26ης Ιουλίου. Η Βίλμα δεν ήταν «η γυναίκα πίσω από τον άντρα», ήταν η γυναίκα δίπλα στον άντρα, και συχνά μπροστά.
Λίγο πριν την άφιξη του θρυλικού Γκράνμα, η Βίλμα είχε ήδη οργανώσει γιατρούς, νοσηλευτές, σπίτια-σταθμούς πρώτων βοηθειών. Όταν έφτασε η ώρα της εξέγερσης στο Σαντιάγο, ήταν εκεί.
Και όταν οι στρατιώτες προσπάθησαν να διαλύσουν τη μαύρη πορεία των γυναικών μετά τη δολοφονία του William Soler, η Βίλμα στάθηκε μπροστά και τραγούδησε τον εθνικό ύμνο. Η φωτογραφία της την επόμενη μέρα έγινε σύμβολο.
Το 1958, ο Ραούλ Κάστρο την κάλεσε στο Δεύτερο Μέτωπο. Η Βίλμα έγινε διερμηνέας στις συνομιλίες με τον Αμερικανό πρόξενο, οργανώτρια εφοδιασμού, υπεύθυνη πολιτικής εκπαίδευσης και μέλος της ανώτατης ηγεσίας της περιοχής.
Δεν ήταν απλώς μια αντάρτισσα, ήταν η φωνή της λογικής μέσα στο χάος, η γυναίκα που μπορούσε να συντονίσει ανθρώπους, πόρους και ιδέες με ακρίβεια στρατηγού.
Μετά τη νίκη
Το 1960 ιδρύεται η Ομοσπονδία Κουβανών Γυναικών (FMC).Η Βίλμα αναλαμβάνει την ηγεσία της και ξεκινά αυτό που ο Φιντέλ θα αποκαλέσει αργότερα: «Η πιο βαθιά επανάσταση της Κούβας: η επανάσταση των γυναικών.»
Πριν από την FMC, οι γυναίκες είχαν χαμηλή εκπαίδευση, η παιδική θνησιμότητα ήταν υψηλή, η πορνεία ήταν εκτεταμένη, η φτώχεια έπνιγε τις οικογένειες και ο μισογυνισμός ήταν κανόνας
Η Βίλμα υπήρξε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚ Κούβας από το 1965, βουλευτής της Εθνοσυνέλευσης, μέλος του Συμβουλίου της Επικρατείας και πρόεδρος επιτροπών για τα παιδιά, τη νεολαία και τα δικαιώματα των γυναικών.
Η επιρροή της ήταν βαθιά και πολυεπίπεδη, ήταν η ηθική πυξίδα της κοινωνικής πολιτικής της Κούβας.
Η FMC έδωσε φωνή, χώρο, αυτοπεποίθηση. Η ίδια η Βίλμα έλεγε ότι τα πρώτα χρόνια ήταν «ηρωικά και όμορφα», γιατί οι γυναίκες «μεγάλωσαν απίστευτα». Πριν από τα βουνά, τα όπλα και τις συνελεύσεις, η Βίλμα ονειρευόταν να γίνει χορεύτρια.
Συμμετείχε σε παραστάσεις του θιάσου της Alicia Alonso και διατήρησε μαζί της μια βαθιά φιλία. Το 2015, το Εθνικό Μπαλέτο της Κούβας παρουσίασε το μπαλέτο «Vilma». Γιατί ακόμη και η τέχνη αναγνώρισε ότι η ζωή της ήταν χορογραφία θάρρους.
Μητέρα τεσσάρων παιδιών, ηγέτιδα, αντάρτισσα, οργανώτρια, πολιτικός. Η Βίλμα Εσπίν δεν έζησε για να γίνει σύμβολο, έζησε για να αλλάξει την πραγματικότητα γύρω της. Και το κατάφερε.
Αν και θα μπορούσε να ζήσει με τα προνόμια της οικογένειας της, αποφάσισε πως ο θάνατος είναι καλύτερη επιλογή από την απραξία, όταν έχεις να αντιμετωπίσεις τον φασισμό.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
