Τι σχέση μπορεί να έχει μια υπόθεση βρεφικών θανάτων με την εορταστική τηλεοπτική σκηνή της κοπής μιας βασιλόπιτας, κωμικά memes στα social και βιντεάκια στο TikTok, τίτλους όπως «η Ειρήνη έφαγε φρουτάκι πριν τη σύλληψη» ή «στα λευκά η Ειρήνη, μοιάζει με Χιονάτη» και διαλόγους που καταλήγουν σε «πριτς» (όπως η απάντηση του αστυνομικού αναλυτή, Σταύρου Μπαλάσκα, σε εγκληματολόγο στο καλοκαιρινό πρωινό του ΑΝΤ1, την ημέρα της ομολογίας της δολοφονίας τεσσάρων μωρών); Μετά την υπόθεση της Ειρήνης Μουρτζούκου, η απάντηση είναι εύκολη και θλιβερή: στενή.
Μέσα σε μερικούς μήνες, ιδίως -και όχι μόνο- η τηλεόραση, υπό την ανοχή ή και τη θερμή στήριξη των αρμοδίων και το άπληστο βλέμμα του φιλοθεάμονος κοινού κατάφερε ταυτόχρονα να αναδείξει και να μετατρέψει μια τραγική ποινική υπόθεση -με νεκρά παιδιά, σοβαρές ενδείξεις παραμέλησης και ψυχοπαθολογίας και ακραία ανθρώπινα δράματα- σε ένα τηλεοπτικό ριάλιτι, που έχτιζε καριέρες και εξασφάλιζε υψηλές τηλεθεάσεις -έως καλές μεταγραφές.
Διαβάστε ακόμα: Μουρτζούκου και Πισπιρίγκου αλλάζουν τις ιατροδικαστικές υπηρεσίες - Μπαίνουν AI και ψηφιακός βοηθός
Τα όρια της ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας θόλωσαν πίσω από θεατρικές παύσεις, ηχηρούς τίτλους και σκηνές που θύμισαν trash tv. Η σημαντική συμβολή της δημοσιογραφικής έρευνας, που ανέδειξε την υπόθεση του τελευταίου θύματος κι αποκάλυψε αντιφάσεις, στοιχεία και μάρτυρες, καλύφθηκε κάτω από μια long play δραματουργία, με μία κεντρική ύποπτη - πρωταγωνίστρια, που προσεγγίστηκε ως celebrity. Κι έτσι μια υπόθεση, στην οποία κάθε αρμόδιος φορέας ελέγχεται -τουλάχιστον για αμέλεια, μετατράπηκε σταδιακά σε τηλεοπτικό ριάλιτι.
Η γνωστή με το μικρό όνομα celebrity
Η Ειρήνη Μουρτζούκου αρχικά ήταν η μικρόσωμη μητέρα δύο νεκρών παιδιών, που η Τατιάνα Στεφανίδου αγκάλιαζε, εστιάζοντας στο «κορμάκι» της και στα μάτια της. Αργότερα έγινε η Ειρήνη, μια σταρ της πρωινής, απογευματινής και μεσονύκτιας ζώνης, που μπαινόβγαινε όποτε ήθελε στην οθόνη. Μια celebrity με κοινό, φανς και haters, στην οποία παρουσιαστής εκπομπής έκοψε κομμάτι στη βασιλόπιτα...
Στο πέρασμα των εβδομάδων και των αλλεπάλληλων τηλεοπτικών συμμετοχών της σε όλα τα κανάλια και τις τηλεοπτικές ζώνες, δεν ήταν απλώς η ύποπτη μιας εφιαλτικής υπόθεσης δολοφονίας μωρών. Έγινε η μεγάλη πρωταγωνίστρια ενός true crime, με καθημερινά επεισόδια -και live streaming, πιο αξιόπιστο από του Big Brother.
Διαβάστε ακόμα: Ειρήνη Μουρτζούκου: Ποιον θα «δείξει» για τον θάνατο του Παναγιωτάκη - Το χειρόγραφο 33 σελίδων της φρίκης
Οι ιδιαιτερότητες της, οι εκρήξεις, οι αντιφάσεις, ακόμα και τα outfits ή τα βίντεο της στο TikTok στάθηκαν θέμα πρωινών εκπομπών. Οι σχέσεις με τη μητέρα της αντικείμενο ανάλυσης επαγγελματιών ή ερασιτεχνών ψυχολόγων – πανελιστών ανά την επικράτεια. Οι θεωρίες συνωμοσίας, ακόμα και τα σενάρια για δαίμονες και μάγια έγιναν αντικείμενο σοβαρών συζητήσεων.
Ως απόλυτη σταρ, με τα media να τροφοδοτούν γενναιόδωρα τη ματαιοδοξία της, η μεγάλη πρωταγωνίστρια έκανε νάζια. Έστησε -στην αναμονή- εκπομπές και άσκησε μήνυση σε δημοσιογράφο, συνοδευόμενη από άλλο δημοσιογράφο. Απείλησε ή αντάμειψε τους οικοδεσπότες της με αληθινές ή φανταστικές λεπτομέρειες από τα παιδικά της χρόνια, άγνωστους βιαστές και γνωστούς έρωτες. Έκανε αναρτήσεις στα social, αναζητώντας χορηγούς ως influencer ή εκτοξεύοντας απειλές -μεταξύ των οποίων και να πάει να ανοίξει μια δική της εκπομπή…
Παράλληλα οι απειλές και ύβρεις που με κέφι της επέτρεπαν να εκτοξεύει σε τηλεοπτικά «παράθυρα» θύμισαν τηλεόραση άλλων εποχών (με «Ερωτοδικεία», «Αυτόφωρα» και «εθνικούς σταρ»). Μόνο που εδώ, οι ύβρεις και οι απειλές, που προκάλεσαν γέλια, δεν ήταν σκηνοθετημένο happening για τηλεθέαση. Ήταν -καλοδεχούμενη- πραγματικότητα. Μιας 25χρονης, που λίγες μέρες μετά θα ομολογούσε ότι πριν σκοτώσει τα δυο δικά της μωρά, είχε δολοφονήσει την αδερφή της. Στα 14.
Η κυνική αποκαθήλωση του «τέρατος»
Όπως όλα τα ριάλιτι, έτσι και αυτό, φτάνει στο τέλος του, με την αποκαθήλωση των σταρ με ηχηρό τρόπο. Όλοι γνώριζαν, όλοι το περίμεναν. Όλοι συμμετείχαμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε ένα τηλεοπτικό αφήγημα που δεν είχε plot twist στο τέλος. Είχε -έχει- όμως άρτον και θεάματα.
Τα ίδια πρόσωπα που την έκαναν celebrity, σήμερα επιχαίρουν για τη σύλληψη ενός «ανθρωπόμορφου τέρατος», όπως είπε ο Κουσουλός -ο οποίος δεχόταν συγχαρητήρια. «Δεν μπορώ να νιώσω καμιά συμπόνια για τον άνθρωπο που έχει πνίξει με τα ίδια τα χέρια του τα παιδιά του», τόνισε ο Ευαγγελάτος, ενώ ο αστυνομικός αναλυτής Σταύρος Μπαλάσκας, καμάρωνε για τον χαρακτηρισμό «serial killer», που έσπευσε πρώτος να της δώσει κι εκτόξευε κορόνες για την ανάγκη «...να κάνουν καθαρισμό τα στούντιο που φιλοξένησαν αυτό το τέρας» και «τα χέρια που της έδωσαν το χέρι σχεδόν να κοπούν».
Τα πλάνα της σύλληψης έπαιξαν παντού με πομπώδεις μουσικές και αργές κινήσεις. Κάτοικοι στην Πάτρα έσπευσαν να αποδοκιμάσουν με ύβρεις τη «φόνισσα», που εξακολουθεί να δίνει content και λόγο ύπαρξης σε ειδικούς, οι οποίοι πλέον αναλύουν θεωρίες για το πόσο «απολαυστικά και σαδιστικά σκότωνε».
Οι ίδιοι που τη μετέτρεψαν σε τηλεοπτικό φαινόμενο, τρέφοντας μια εμφανώς επιβαρυμένη ψυχοπαθολογία, σήμερα τη διαγράφουν ως τέρας, υπακούοντας συνειδητά ή όχι στις επιταγές της σύγχρονης κουλτούρας της «κατασκευής» και της ακύρωσης -όπως στα ριάλιτι. Σε ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται με θλιβερή κανονικότητα.
Ενημέρωση, που συμπορεύεται με θέαμα
Για το μέλλον της Ειρήνης Μουρτζούκου είναι υπεύθυνη πια η δικαιοσύνη. Αλλά η τηλεόραση είναι υπεύθυνη και υπόλογη για την προβολή της ως προϊόν και την κυνική της αποδόμηση. Η πολύμηνη υπόθεση της κατ’ ομολογία δολοφόνου μωρών αναδεικνύει με τον πιο οδυνηρό και απροκάλυπτο τρόπο την ευαίσθητη ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιογραφική έρευνα και τη μετατροπή μιας αδιανόητης τραγωδίας σε τηλεοπτικό αφήγημα, που εξυπηρετεί την τηλεθέαση.
Η συμβολή εκπομπών και δημοσιογράφων στην έρευνα ήταν -και παραμένει- σημαντική, αλλά τα όρια της δεοντολογίας δοκιμάστηκαν επανειλημμένως. Όχι μόνο από δημοσιογράφους, αλλά και από ειδικούς, σχολιαστές και πανελίστες που χειρίστηκαν την υπόθεση με όρους ψυχαγωγίας, κορόνες και καλαμπούρια αυτοπροβολής, υπονομεύοντας έτσι την ουσία της.
Η Ειρήνη Μουρτζούκου εξακολουθεί να είναι κομμάτι του τηλεοπτικού ανταγωνισμού -ακόμα και μετά την ομολογία της, τουλάχιστον δύο διαφορετικά κανάλια διαφήμισαν την τελευταία της συνέντευξη πριν τη σύλληψη της, ενώ ο Ευαγγελάτος μπήκε μέσω των γραφικών του στον χώρο όπου κρατείται...
Η ενημέρωση και το θέαμα συνεχίζουν να συμπορεύονται κι αυτό που μένει τελικά δεν είναι ούτε τα ονόματα των θυμάτων, ούτε η κοινωνική αδιαφορία, η αποτυχία της πρόνοιας, της αστυνομίας και των ιατροδικαστικών αρχών. Είναι το -οικείο πια- πρόσωπο της “φόνισσας”, οι ατάκες και οι εξάρσεις της και η οδυνηρή συνειδητοποίηση του πόσο εύκολα ακόμα και η πιο τραγική ιστορία μπορεί να γίνει τηλεοπτικό θέαμα.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
