Το να γυρίζεις τον χρόνο πίσω, συχνά μοιάζει ως το καλύτερο φάρμακο για την αντιμετώπιση μιας ζοφερής πραγματικότητας. Άλλωστε, η ίδια η λέξη «νοσταλγία» εμπεριέχει τον πόνο (άλγος) για μια ζωή που συχνά προσομοιάζει με τα παιδικά μας χρόνια και η διαπίστωση πως ζούμε πολύ μακριά πια, από αυτή, προκαλεί οδύνη.
Προηγουμένως είχαμε μιλήσει για τα καλύτερα τραγούδια της δεκαετίας του 1990. Τότε είχαμε έρθει αντιμέτωποι με μια διαπίστωση, πως το 1993 ήταν μια χρονιά γεμάτη από υπέροχη μουσική, ένα κλάσμα της αναλογικής ζωής στα 90ς όπου συνέβησαν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα, μα κυρίως ακούστηκε για πρώτη φορά υπέροχη μουσική. Τώρα θα κάνουμε κάτι διαφορετικό. Θα φτιάξουμε τα draft του 1993, θα μετρήσουμε όλα τα μαγικά ή και έστω αξιοπρόσεκτα και «αξιοπαράξενα» σημεία εκείνης της χρονιάς. Ελάτε μαζί μας. Ακόμα κι αν δεν νιώθετε πόνο.
Το ΔΝΤ υπήρχε και τότε στις ζωές μας
Έστω ως «φλεξ» του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, σε συνέντευξη στη ΔΕΘ, στην οποία επικαλούνταν εκθέσεις του ΔΝΤ και του ΟΟΣΑ για «νοικοκύρεμα» της οικονομίας στην τριετή κυβέρνηση του (1990-93).
Αλλά ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν κάτι σαν ποπ σταρ. Ο απόλυτος ποπ σταρ
Στις εκλογές της 10ης Οκτωβρίου 1993, το ΠΑΣΟΚ επέστρεψε στην κυβέρνηση. Πήρε 170 έδρες, με ποσοστό 46,88%. Το αποτέλεσμα έμοιαζε προδιαγεγραμμένο, πριν γίνουν οι εκλογές.
Oι κόντρες στην Βουλή είχαν ευγένεια και χαμόγελα και χειροκροτήματα λύσσαλέα
Η τέχνη του να διαβάλεις τον αντίπαλο σου με καλούς τρόπους και ευγένεια. Η αίσθηση ότι αυτό που συμβαίνει στην Βουλή είναι ίσης έντασης με ένα ντέρμπι Ολυμπιακός-ΠΑΟ, αλλά με διαφορετική ένδυση και χωρίς άσπρη μπάλα με μαύρα «σπυράκια».
«Στον έβδομο ουρανό αδέλφια»
Πριν τον Γιώργο Χειλάκη, υπήρχε ο Μανώλης Μαυρομάτης. Πριν το έπος του Euro 2004, υπήρχε η Εθνική του Αλκέτα Παναγούλια, η πιο «κινηματογραφική» πρόκριση της εθνικής μας αγαπημένης σε τελική φάση διοργάνωσης (Παγκόσμιο Κύπελλο 1994 - ΗΠΑ), που εξελίχθηκε σε μια ακόμα πιο περιπετειώδη saga επί αμειρκάνικου εδάφους, με την οποία ασχολήθηκε ως και η ελληνική υπηρεσία του BBC.
Κάτι λίγο πιο σοβαρό
Το 1993, το AIDS υπήρχε και στην Ελλάδα, με αρκετά καταγεγραμμένα κρούσματα. Το Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων (Κ.Ε.Ε.Λ) άνοιξε την κάμερα και φώτισε τις ζωές εκείνων που κουβαλούσαν το φορτίο της ασθένειας, το στίγμα σε μια χώρα που όλοι ζούσαν σε μια «παραμυθένια» ευδαιμονία.
Εκείνη την εποχή, όλη η Ελλάδα παρακολουθούσε τον έρωτα ενός μεσήλικα γιάπι για μια φοιτήτρια
Οκ, στην πορεία μπήκε δυναμικά και ο γιός του μεσήλικα γιάπι και η κατάσταση μπλέχτηκε επικίνδυνα. Η «Αναστασία» ήταν η σειρά που έβλεπε όλη η Ελλάδα στην τηλεόραση. Άδικο είχαν;
«Τη μια μας παιζουν ροκ την άλλη τσιφτετέλι»
Το καλοκαίρι του 1993 βρυχάται δυναμικά, με την Καίτη Γαρμπή να εμφανίζεται στη Eurovision και να η μοναδική περίπτωση που το σύνθημα "Live Your Myth In Greece" αποτυπώθηκε τέλεια σε ένα πρόσωπο. Το τραγούδι, έναν τρίλεπτο φεστιβάλ φολκλόρ σε μια ακαταμάχητη λαϊκοπόπ μουσική, έφτασε στο #9 της διοργάνωσης, δικαιώνοντας όσους είχαν πιστέψει ότι η Eurovision είναι κάτι σαν ένα τηλεοπτικό Champions League που η Ελλάδα πρέπει να κατακτήσει.
Πάμε στη μουσική τώρα
Η μαζική επίθεση των «έντεχνων»
Το έλεγαν τότε «αλεξανδρινή μουσική», το έλεγαν «λυρικό και ηλεκτρικό τραγούδι», το έλεγαν κατά κύριο λόγο «έντεχνο», που ήταν ένας μάλλον αμήχανος προσδιορισμός μουσικής, ο οποίος ίσως και να υπονοούσε πως το «μαζικό» λαϊκό τραγούδι, αυτό που έπαιζε στις πίστες και στα μουσικά κέντρα, ήταν «άτεχνο». Ό,τι κι αν ήταν τελοσπάντων, το 1993 έκανε ένα πολύ δυνατό «μπαμ». Μετράμε κυκλοφορίες:
Σωκράτης Μάλαμας - Κύκλος
Αλκίνοος Ιωαννίδης/Νίκος Ζούδιαρης - Στην Αγορά του Κόσμου
Χαϊνηδες - Κόσμος Κι Όνειρο Είναι Ένα
Θανάσης Παπακωνσταντίνου - Αγία Νοσταλγία
Σταμάτης Κραουνάκης/Λίνα Νικολακοπούλου - Ανθρώπων Έργα
Αλέξανδρος Δήμας - Τα Φεγγάρια του Χειμώνα Είναι Παλαβά (οκ!)
Ορφέας Περίδης - Αχ Ψυχή Μου Φαντασμένη
Κάτι που δεν ταξινομείται εύκολα;
Το «Μετά Τιμής» της Αρλέτας, που είναι ακόμα σούπερ δημιουργική και το «Ρίξε Κόκκινο Στη Νύχτα» του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, που κάνει κατάληψη στα FM της εποχής («απ' όσα έχω ζήσειι, ζητάω πιο πολλάαα») και φυσικά το μανιφέστο του Έλληνα Σπρίνγκστιν (κάπως έτσι ακουγόταν τότε), Νίκου Πορτοκάλογλου, με τίτλο «Τα Καράβια Μου Καίω».
Ένας λαϊκός δίσκος από ένα supergroup
«Κάποιοι φίλοι μας τις νύχτες, που τους λεν' αλήτες...».
Ήταν οι βασικοί ερμηνευτές οι Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μανώλης Λιδάκης, Μιχάλης Δημητριάδης, στους στίχους εργάστηκαν οι Λίνα Νικολακοπούλου και Μάνος Ελευθερίου και οι μελωδίες του Χρήστου Νικολόπουλου έγιναν τα χρώματα στο κάδρο του «Ξημέρωμα 1ης Ιανουαρίου 2000 μ.χ». Ατόφιος λαϊκός δίσκος που δεν νοιάζεται για φτιασιδώματα και κολακείες, μόνο να ξημερώσει στο νέο αιώνα και να μείνει χαραγμένος στις καρδιές μας. Το κατάφερε με άνεση.
Ένα ροκ γκρουπ ξεσσαλώνει στη Θεσσαλονίκη
Ο Παύλος Παυλίδης ήταν βασικό μέλος του group Μωρά Στη Φωτιά, ο Βασίλης Γκουνταρούλης έπαιζε παράξενους θορύβους πάνω από μελωδίες στα synths, o Πάνος Τόλιος ήταν ο drurnmer των Απροσάρμοστων του Π. Σιδηρόπουλου, και ο Χρήστος Τσαπράζης έπαιζε μπάσο. Συναντήθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Έβγαλαν το πρώτο τους άλμπουμ στην Ano Kato Records, με τίτλο «Ξεσσαλονίκη» και το πρώτο τους λάιβ θρυλείται πως μάζεψε μόλις 100 άτομα. Έβλεπαν μπροστά αυτοί οι 100, δεν εξηγείται αλλιώς.
Οι Τρύπες στην Εποχή των Δολοφόνων
«Η άνοιξη μου πρόσφερε το φρικαλέο γέλιο του ηλίθιου» απαγγέλει ο Γιάννης Αγγελάκας πάνω από τις κιθαριστικές εκκενώσεις ηλεκτρικής ενέργειας του Μπάμπη Παπαδόπουλου. Δεν είναι μόνο τα «Εννέα Πληρωμένα Τραγούδια» που έχουν βγάλει το `93 οι Τρύπες, είναι και το σινεμά του Νίκου Γραμματικού, που τους φέρνει στο πάλκο για τις ανάγκες της ταινίας «Η Εποχή των Δολοφόνων». Πόσα μαγικά πράγματα συνέβησαν μαζί, στην ποπ κουλτούρα του 1993!
«Stereo Nova η νέα τάξη, τώρα που η ιστορία καίει σαν πυρωμένο σίδερο»
Εδώ έχουμε ένα παράξενο «παιδί» (Κωνσταντίνος Βήτα, Μιχάλης Δέλτα, Αντώνης Πι), με ηλεκτρονικά beats, με αστική μελαγχολία, με αναφορές στους Massive Attack, αλλά και σε ένα μουσικό ιδιώμα που ήταν σχεδόν άγνωστο στην Ελλάδα...
Ραπ, τι είναι αυτό;
«Που'σουν μικρή μου μέλισσα, την ώρα που σε θέλησα» αναρωτιόταν ο Κώστας Μπίγαλης στο πιο επιτυχημένο ίσως, ποπ χιτ εκείνης της χρονιάς, ενώ η Μαντώ με το «Φυλάκισε με» τραγουδούσε για όλες εκείνες τις υποτακτικές, ρομαντικές καρδιές της εποχής. Και ξαφνικά σκάει ένα ραπ LP από το - ιστορικό πλέον - σχήμα των F.FC. Κάτι πολύ τολμηρό γεννιόταν εκείνη την εποχή, από κάποια παιδιά με παντελόνια φαρδιά και άγνοια κινδύνου που μαρτυρούσε πιονιέρο.
Πολιτικό ροκ τραγούδι, τι είναι αυτό;
«Φώωωναξε, η ζωή μας χάνεται, πάει»: άλλη μια φορά που οι Μεγάλες Δυνάμεις ξεκίνησαν για ειρήνη και κατέληξαν να σκορπίσουν θάνατο, αυτή την φορά στην Πρώην Ενωμένη Γιουγκοσλαβία. Οι Magic De Spell, ακόμα τότε με τραγουδιστή τον σπουδαίο Ηλία Ασλάνογλου και με τον Ζαν Ζακ Μπαρνέλ στην παραγωγή, γράφουν το υπέροχο «Διακοπές στο Σαράγεβο», ένα πολιτικό τραγούδι, που γίνεται αμέσως χιτ!
«Εγώ δεν πάω μέγαρο θα μείνω με τον μπάιδαρο»
Η απενοχοποίηση της ερωτικής επιθυμίας, η αποκαθήλωση της σοβαροφάνειας μέσω παγέτας πιο λαμπερή κι από τον αυγουστιάτικο ήλιο στην Μύκονο, ήταν μερικά από τα εργαλεία που επανέφεραν την Ρίτα Σακελλαρίου από τη λήθη της 80s λαϊκής πίστας, στα pop dancefloor του 1993. Βοήθησε και ο δαιμόνιος στιχουργός Γιώργος Παυριανός, αλλά και η παραφυλολογία για το ποιόν του «παίδαρου».
«Πρώην κότα»
Το 1993 βρίσκονταν ακόμα στη ζωή η Αλίκη Βουγιουκλάκη, ο Μάνος Χατζιδάκης, ο Αλέκος Αλεξανδράκης, ο Ανδρέας Μπάρκουλης και φυσικά ο Δημήτρης Χορν. Η Σεμίνα Διγενή κουβεντιάζει μαζί του για δύο απογεύματα, με ανοικτή την τηλεοπτική κάμερα, με τον Χορν να απομυθοποιεί την συνάντηση του με την Έλλη Λαμπέτη, να μιλάει σκληρά, κυνικά και ενίοτε με χιούμορ πρώτα απ' όλα για τον εαυτό του και ύστερα για οποιονδήποτε άλλο. Αναρωτιέμαι αν έχουμε ξαναδεί συναντεύξεις σαν κι αυτή. Αναρωτιέμαι αν αυτό το ήθος ανθρώπων έχει εκλείψει οριστικά.
Επίλογος
- Το θάρρος για να εκφραστείς όπως θέλεις, χωρίς συμβιβασμούς, το θάρρος που μοιάζει με θράσος
- Η αποκαθήλωση της σοβαροφάνειας. Κι εδώ με θράσος.
- Οι αναζητήσεις στα όρια των μουσικών ειδών, η οικειοποίηση σε ταμπέλες που κρύβουν αλαζονεία, ή και αλήθεια
Αν μπορούμε να ορίσουμε το «καλύτερο» με κάποια κριτήρια, τότε το 1993 είχε και τα τρία παραπάνώ. Και κάτι ακόμα.
'Άγνοια κινδύνου.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
