Είναι ένα μεσημέρι Τετάρτης και διασχίζω έναν κεντρικό δρόμο της Αθήνας. Ενώ έχω προτεραιότητα, ξαφνικά πετάγεται ένα ηλεκτρικό πατίνι από ένα μικρό στενό που τέμνεται κάθετα, με οδηγό ένα δεκαπεντάχρονο αγόρι, το οποίο φυσικά και δεν φόραγε κράνος, ούτε κοίταξε εάν έρχεται αμάξι πριν πάρει αυτή την απόφαση να περάσει το δρόμο. Φρενάρω απότομα καθώς δεν είχα πολλά περιθώρια αντίδρασης και οι παλμοί μου έχουν ανέβει κατακόρυφα. Τι θα γινόταν εάν δεν είχα τα αντανακλαστικά να φρενάρω τόσο άμεσα; Δεν θέλω καν να το σκέφτομαι.
Με αυτή την αφορμή γράφω αυτές τις γραμμές, καθώς πια η Αθήνα μοιάζει να έχει μετατραπεί σε μια πίστα ηλεκτρικών πατινιών. Από την πλατεία Συντάγματος μέχρι τα στενά των Εξαρχείων, και από τα Πατήσια μέχρι το Χαλάνδρι, δεκάδες πατίνια γεμίζουν τους δρόμους, τρέχουν με αδιανόητες ταχύτητες, παραβιάζουν STOP και φανάρια, στριφογυρίζουν στις μεγάλες λεωφόρους και καταλαμβάνουν τα πεζοδρόμια, καταλαμβάνοντας τις θέσεις αυτοκινήτων και κλείνοντας τις ράμπες για τα ΑμεΑ.
Η νέα αυτή τάση μετακίνησης μπορεί να ακούγεται ελκυστική σε σχέση με το περπάτημα, μπορεί να ακούγεται φθηνότερη σε σχέση με το αυτοκίνητο ή τα μέσα μαζικής μεταφοράς, αλλά πόσο ασφαλής είναι για τους χρήστες των πατινιών και για τους οδηγούς αυτοκινήτων και μηχανών;
Η άνοδος των ηλεκτρικών πατινιών
Η πρώτη φορά που οδήγησα ηλεκτρικό πατίνι ήταν σε ένα ταξίδι που είχα κάνει το 2019 από Μάλαγα σε Γρανάδα, Σεβίλλη, Λισαβόνα και Πόρτο. Τότε, στην Ισπανία κυρίως, τα πατίνια βρίσκονταν παντού στους δρόμους και τα πεζοδρόμια και, η αλήθεια είναι ότι είχαμε γλυτώσει πολλές ώρες περπατήματος και καταφέραμε να γυρίσουμε σε λίγοτερο χρόνο το μεγαλύτερο κομμάτι της πόλης. Βέβαια εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η Μάλαγα είναι κατά βάση μια flat πόλη, χωρίς καθόλου ανηφόρες και κατηφόρες, με πολύ καλή σήμανση και οδόστρωμα χωρίς λακκούβες. Οπότε όλη η διαδικασία ήταν απολαυστική.
Η Αθήνα μπήκε σχετικά αργά στον κόσμο των ηλεκτρικών πατινιών, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Ωστόσο, μέσα σε μόλις λίγα χρόνια, η αγορά γνώρισε ραγδαία ανάπτυξη. Σήμερα χιλιάδες ηλεκτρικά πατίνια είναι διαθέσιμα σε κοινόχρηστες πλατφόρμες, πράγμα που σημαίνει ότι πολλοί πολίτες έχουν ξεκινήσει να τα χρησιμοποιούν καθημερινά για να καλύψουν διαδρομές που πριν απαιτούσαν λεωφορείο, αυτοκίνητο ή ποδήλατο. Προφανώς υπάρχει μεγαλύτερη ταχύτητα, ευκολία και μπορεί ο χρήστης να αποφεύγει την κίνηση. Είναι μικρά, ελαφριά, οικονομικά, ενώ η μπαταρία τους επαρκεί για αρκετές ώρες καθημερινής χρήσης. Παράλληλα, η χρήση τους μειώνει την ανάγκη για αυτοκίνητο σε μικρές αποστάσεις.
Προφανέστατα η χρήση ηλεκτρικών πατινιών είναι πιο βιώσιμη από τη χρήση μηχανών και αυτοκινήτων και λιγότερο ρυπογόνα, σίγουρα πιο βολική για κάποιες αποστάσεις, πιο οικονομική και είναι και αν γινόταν με σωστό τρόπο, θα ήταν και μια ανάσα για το τεράστιο κυκλοφοριακό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όλοι όσοι κινούνται με ιδιωτικά ΙΧ στην Αθήνα.
Περισσότερα προβλήματα στην κυκλοφορία;
Ωστόσο, η εξάπλωση των ηλεκτρικών πατινιών, αντί να βοηθά προς την κατεύθυνση της αποσυμφόρησης, δημιουργεί νέα προβλήματα στην κυκλοφορία. Τα πατίνια κυκλοφορούν σε πεζοδρόμια, σε μεγάλες λεωφόρους, δρόμους και ποδηλατόδρομους, χωρίς να σέβονται τον Κ.Ο.Κ., συχνά περνόντας ανάμεσα σε πεζούς και αυτοκίνητα με επικίνδυνους ελιγμούς. Η ταχύτητά τους, που μπορεί να φτάνει τα 25 χλμ/ώρα, σημαίνει ότι είναι αρκετή για να χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή, ιδιαίτερα στους στενούς δρόμους του κέντρου. Σίγουρα ο κίνδυνος αυξάνεται αφού οι δρόμοι της Αθήνας έχουν πολλές λακκούβες και ανώμαλο οδόστρωμα. Οπότε δεν είναι ιδανικοί για πατίνια.
Επιπλέον η συντριπτική πλειοψηφία των οδηγών πατινιών δεν φορούν καν κράνος -όπως θα έπρεπε, οπότε δεν υπάρχει κανένα πλαίσιο προστασίας. Το χειρότερο όμως είναι ότι για αυτά τα πατίνια δεν χρειάζεται κάποιο δίπλωμα, μπορεί να τα χρησιμοποιήσει οποιοσδήποτε, χωρίς να έχει ιδέα από σήμανση και κανόνες οδικής κυκλοφορίας. Προσωπικά πολλές φορές βλέπω πατίνια να οδηγούνται από μικρά παιδιά και εφήβους, που προφανώς το εκλαμβάνουν σαν παιχνίδι, αλλά ταυτόχρονα παραβιάζουν stop και φανάρια, μπαίνουν ανάποδα σε μονόδρομους και γενικά δημιουργούν τρομερό πρόβλημα για την κυκλοφορία, ρισκάροντας και τη σωματική τους ακεραιότητα και την ακεραιότητα των υπόλοιπων οδηγών.
Παράλληλα, επειδή ακριβώς ο αριθμός των πατινιών έχει αυξηθεί τόσο πολύ, συνήθως υπάρχουν σε κάθε γειτονιά, παρατημένα πάνω σε ένα πεζοδρόμιο, εμποδίζοντας τη διέλευση των πεζών, πεσμένα στο οδόστρωμα πιάνοντας θέσεις αυτοκινήτων, σε πάρκα, πλατείες και πολλές φορές ακόμα και πάνω σε ράμπες αναπήρων. Οι χρήστες φαίνεται να μη νοιάζονται που θα παρατήσουν το πατίνι που χρησιμοποίησαν, ούτε ενδιαφέρονται εάν αυτό παρεμποδίζει την διέλευση των πεζών.
Από την άλλη, οι εφαρμογές αυτές δεν έχουν κάποιο περιορισμό για το που μπορεί κανείς να αφήσει τα πατίνια όταν σταματήσει να τα χρησιμοποιεί, ενώ θα έπρεπε να δημιουργηθούν από τον εκάστοτε Δήμο, ειδικά σημεία σε κάθε γειτονιά για παρκάρισμα των ηλεκτρικών πατινιών, όπως συμβαίνει π.χ. με την Ολλανδία όπου υπάρχουν ειδικά πάρκινγκ ποδηλάτων τα οποία είναι το βασικό μέσο μεταφοράς των κατοίκων.
Θα μπορούσε το ηλεκτρικό πατίνι να γίνει βασικός τρόπος μετακίνησης;
Σε κάποιες ευρωπαϊκές πόλεις όπου ήδη υπάρχει το ποδήλατο ως βασικός τρόπος μετακίνησης και οι ποδηλάτες φοράνε κράνος, σέβονται τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ενώ υπάρχουν κανόνες για το που μπορούν να παρκάρουν τα ποδήλατα ώστε να μην παρεμποδίζουν πεζούς και οδηγούς, την ώρα που οι δρόμοι είναι άψογα συντηρημένοι, ναι, θα μπορούσαν και τα πατίνια να ενταχθούν ως ένα βιώσιμο μέσο μεταφοράς.
Όμως, στην Ελλάδα που οι δρόμοι είναι «ζούγκλα», με τους οδηγούς αυτοκινήτων να χαζεύουν στα κινητά, τους οδηγούς δικύκλων να μη φοράνε κράνη, τους πεζούς να διασχίζουν τους δρόμους ακόμα και με κόκκινο και με τους χρήστες πατινιών να οδηγούν χωρίς κανόνες, όλο αυτό το εγχείρημα, μοιάζει σχεδόν ουτοπικό. Ζούμε σε μια χώρα που μόνο το 2024, οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους από τροχαία δυστυχήματα ανήλθαν σε 665. Αυτό είναι ενδεικτικό για τη συμπεριφορά που έχουμε υιοθετήσει στους δρόμους. Οπότε σε ένα τέτοιο πλαίσιο, πόσο ασφαλείς να νιώθουν αυτοί που οδηγούν πατίνια και είναι εντελώς εκτεθειμένοι;
Το σκηνικό που δημιουργείται σε μια πόλη που δεν έχει κανόνες για τους χρήστες πατινιών, είναι περισσότερο χαοτικό, παρά βιώσιμο. Για να καταφέρει αυτό να αλλάξει θα πρέπει αρχικά οι χρήστες να σέβονται τη σήμανση, τις διαβάσεις και τα πεζοδρόμια και κατά δεύτερον η πόλη να βρει μια ισορροπία μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας.
Νέος κανονισμός για την κυκλοφορία των πατινιών
Δεν φταίνε μόνο τα πατίνια, φταίει το γενικότερο πλαίσιο που δεν ορίζει ποιοι μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν, με ποιους όρους, υπό ποιες προϋποθέσεις και φυσικά που μπορούν να τα παρκάρουν και πως αυτά επιτρέπεται να κινούνται σε κεντρικούς δρόμους ώστε να μη δημιουργούν έξτρα κυκλοφοριακό πρόβλημα.
Μετά από συνάντηση που πραγματοποίησε πριν μερικούς μήνες ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας με εκπροσώπους των εταιρειών ηλεκτρικών πατινιών, τονίστηκαν τα προβλήματα που έχουν δημιουργήσει στην κυκλοφορία και επιχείρησαν να βρουν μια κοινή γραμμή πλεύσης για την μικροκινητικότητα που πρέπει να λειτουργήσει με σεβασμό στο δημόσιο χώρο. Έτσι θα τεθεί σε εφαρμογή ο νέος κανονισμός του Δήμου με στόχο την ασφάλεια των πεζών και την αποκατάσταση της τάξης στους δημόσιους χώρους.
Συγκεκριμένα, από εδώ και στο εξής, τα ηλεκτρικά πατίνια επιτρέπεται να κινούνται μόνο σε δρόμους με όριο ταχύτητας έως 50 χλμ./ώρα, ενώ απαγορεύεται η χρήση τους σε πεζοδρόμια, πεζόδρομους, πάρκα και άλση. Στην Πλάκα και στου Ψυρρή επιτρέπεται η κίνηση με ταχύτητα πεζού, ενώ οι πεζόδρομοι της Ερμού και της Αιόλου προστέθηκαν στις ζώνες απαγόρευσης. Ταυτόχρονα, στους χώρους πρασίνου, όπως Λυκαβηττός, Στρέφης και Εθνικός Κήπος, η χρήση πατινιών δεν επιτρέπεται, ωστόσο το Πεδίον του Άρεως εξαιρείται, καθώς υπάγεται στην αρμοδιότητα της Περιφέρειας Αττικής.
Ο Δήμος Αθηναίων καθορίζει συγκεκριμένες θέσεις μαζικής στάθμευσης, στις οποίες οι εταιρείες θα τοποθετούν τα πατίνια κάθε πρωί. Σε περιπτώσεις αντικοινωνικής στάθμευσης —όπως σε ράμπες ΑμεΑ ή ζώνες τυφλών— τα πατίνια απομακρύνονται ήδη από συνεργεία του Δήμου, βάσει της νομοθεσίας περί απορριμμάτων. Μάλιστα, η ευθύνη βαρύνει τις εταιρείες μίσθωσης, οι οποίες μπορούν να μετακυλίουν το πρόστιμο στους πελάτες τους, εφόσον το προβλέπουν οι όροι χρήσης. Σε αυτό το πλαίσιο, προτείνεται να εφαρμοστεί μηχανισμός αυτόματης χρέωσης ώστε ο πελάτης να συνεχίζει να πληρώνει μέχρι να επιστρέψει το πατίνι στη σωστή θέση.
Το μόνο που μένει είναι φυσικά οι κανόνες να εφαρμοστούν τόσο από τους χρήστες των πατινιών όσο και από τις εταιρείες οι οποίες θα πρέπει να κάνουν τις ανάλογες προσαρμογές. Το θέμα είναι να γίνουν όλα αυτά στην πράξη. Μέχρι τότε... η αισιοδοξία είναι συγκρατημένη.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
