Η Χιροσίμα ιδρύθηκε το 1589 ως μια πόλη φρούριο. Άρχισε να αναπτύσσεται ραγδαία από τα τέλη του 19ου αιώνα όπου μεταμορφώθηκε σε ένα βιομηχανικό κέντρο. Πιθανότατα δεν θα γνωρίζαμε το όνομά της, ούτε τις ζωές των κατοίκων της. Θα μας ήταν ένα αδιάφορο σημείο πάνω στον χάρτη όπως τόσα άλλα. Ελάχιστοι θα γνώριζαν το όνομά της.
Ήταν Δευτέρα, 6 Αυγούστου του 1945, 80 χρόνια σαν σήμερα, όταν το όνομα της Χιροσίμα θα έμπαινε για πάντα στις σελίδες της Ιστορίας ως ένα μνημείο που δημιουργήθηκε από τη μανία του ανθρώπου για δύναμη.
Ο ήλιος έλαμπε στις 8:15 το πρωί όταν το Ενόλα Γκέι πέταξε πάνω από την πόλη και έριξε την πρώτη πυρηνική βόμβα στην ανθρώπινη Ιστορία. Η λάμψη της βόμβας «έσβησε» τη λάμψη του ήλιου. Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης ισοπεδώθηκε και όσοι βρίσκονταν κοντά στο σημείο της έκρηξης εξαϋλώθηκαν μέσα σε δευτερόλεπτα. Μόνο οι σκιές τους θύμιζαν την παρουσία τους.
Η Χιντέκο Ταμούρα ήταν τότε 10 χρονών και ζούσε στην πόλη που μεγάλωσε με την οικογένειά της. Είχε επιστρέψει μόλις την προηγούμενη μέρα. Η κυβέρνηση της χώρας είχε αποφασίσει λίγους μήνες πριν να απομακρύνει τα παιδιά από τις πόλεις και να τα στείλει για προστασία στην ύπαιθρο.
Ήδη από τον Μάρτιο του ίδιου έτους, τα πρώτα αμερικανικά βομβαρδιστικά έφτασαν στην Ιαπωνία και ο σκληρός ήχος των σειρήνων προειδοποιούσε τους κατοίκους γι’αυτό που ερχόταν. Η Χιντέκο περιγράφει την στιγμή του αποχωρισμού, που τα παιδιά ήταν στο τρένο και οι γονείς στριμωγμένοι στην αποβάθρα για να τα αποχαιρετήσουν.
Η Ιαπωνία πριν τη βόμβα
Η μητέρα της τής έδωσε δύο κομμάτια ύφασμα. Στο ένα είχε λίγα μαλλιά από εκείνη και στο άλλο, κομμένα νύχια από τον πατέρα της. Η μικρή τα κοίταξε σοκαρισμένη. Η μητέρα της εξήγησε πως δεν ξέρει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα και θα πρέπει να τα κρατήσει για να τους έχει πάντα κοντά της, ό,τι κι αν συμβεί.
Οι συνθήκες που επικρατούσαν στην ιαπωνική ύπαιθρο δεν ήταν ιδανικές. Όπως περιγράφει στην μαρτυρία της η Χιντέκο, η κυβέρνηση χρησιμοποιούσε τα παιδιά για χειρωνακτικές εργασίες που θα βοηθούσαν στην πολεμική προσπάθεια. Τα γράμματα που έστελναν τα παιδιά στους γονείς τους ήταν λογοκριμένα.
Η Χιντέκο κατάφερε να στείλει κρυφά στην μητέρα της ένα γράμμα που έλεγε την αλήθεια. Εκείνη ήρθε όσο πιο σύντομα μπορούσε και πήρε την κόρη της πίσω στην Χιροσίμα. Ήταν 5 Αυγούστου, μια μέρα πριν τον όλεθρο.
Λίγες ώρες μετά, ξημέρωσε μια όμορφη ηλιόλουστη μέρα. Η οικογένεια της Χιντέκο βρισκόταν στον κήπο και η μητέρα της ετοιμαζόταν να φύγει για την εθελοντική εργασία της. Η Χιντέκο βρισκόταν στο κρεβάτι της και διάβαζε μια ιστορία για την μονομαχία δύο σαμουράι. Περίπου στις 7:15 οι σειρήνες ξεκίνησαν να ηχούν. Η αμερικανική αεροπορία πλησίαζε.
Ενστικτωδώς, άνοιξε το ραδιόφωνο. Άκουσε την ανακοίνωση πως τα αεροπλάνα που πλησίαζαν ήταν μόνο τρία. Το ένα από αυτά λεγόταν Ενόλα Γκέι. Της έκανε εντύπωση ο αριθμός αλλά δεν έδωσε σημασία. 15 λεπτά μετά, οι σειρήνες σταμάτησαν γιατί ο κίνδυνος θεωρητικά είχε περάσει. Η οικογένειά της ήταν ακόμη στον κήπο.
Ένας ήρεμος άνεμος, όπως μας περιγράφει, έπαιζε με τα κλαδιά των δέντρων. Τα πουλιά κελαηδούσαν και τα τζιτζίκια έκαναν αισθητή την παρουσία τους. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η πραγματικότητα άλλαξε ραγδαία. Μιια απόκοσμη λάμψη κάλυψε τα πάντα. Ένα εξωπραγματικό φως εμφανίστηκε στον ουρανό, ένα φως που κανείς ποτέ δεν είχε ξαναδεί και δεν μπορούσε να καταλάβει τι είναι.
Ένας εκκωφαντικός ήχος σαν πανισχυρός καταρράκτης ήχησε παντού, μια τεράστια δόνηση ακολούθησε και θυμήθηκε την συμβουλή της μητέρας της που έλεγε σε τέτοιες περιπτώσεις να βρίσκει κάτι γερό για να στηριχθεί. «Μπορούσα να σκεφτώ μόνο ένα πράγμα εκείνη την στιγμή: αυτό είναι το τέλος του κόσμου» γράφει η ίδια.
Από την έκρηξη το σπίτι της οικογένειας ισοπεδώθηκε. Περιγράφει πως η δόνηση ήταν τόσο έντονη που για λίγο ένιωσε σαν μια παιδική κούκλα, ανήμπορη να κουνηθεί, που την πετάει το ωστικό κύμα σχεδόν σε κάθε κατεύθυνση. Και ξαφνικά, όλα σταμάτησαν.
Προσπάθησε να βρει τους συγγενείς της. Μερικές αδύναμες φωνές ακούστηκαν από τα ερείπια. Βγήκε έξω πιστεύοντας ότι η κατάσταση θα ήταν διαφορετική. Κανείς δεν ήξερε ούτε μπορούσε να καταλάβει τι ήταν αυτό που έχει συμβεί. Από το κοντινό σχολείο, τα παιδιά βγαίνουν για να σωθούν.
«Νόμιζα ότι είναι το τέλος του κόσμου»
Η Χιντέκο συναντάει μια φίλη της που το πρόσωπό της έχει αλλοιωθεί από τα εγκαύματα. Το δέρμα της είναι κατακόκκινο και γεμάτο καντήλες. Το αποκρουστικό θέαμα που υπάρχει τριγύρω είναι κάτι που δεν θα φύγει ποτέ από την μνήμη της. Στο ποτάμι που διασχίζει την πόλη, εκατοντάδες άνθρωποι μαζεύονται για να απαλύνουν τα εγκαύματά τους. Μάταια όμως.
Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια, φεύγει μαζί με διάφορους γνωστούς από την Χιροσίμα για να βρει τους γονείς της. Ο πατέρας της θα καταφέρει να επιβιώσει, η μητέρα της όμως όχι. Θα βρουν τις στάχτες της λίγο μετά στο σημείο που εργαζόταν. «Την περίμενα να γυρίσει σπίτι, για μέρες, μήνες, χρόνια. Αναρωτιέμαι αν σταμάτησα ποτέ να την περιμένω».
Η οικογένειά της δεν γύρισε ποτέ στο σπίτι της. Δεν υπήρχε πια σπίτι. Μόνο ένας σωρός από στάχτες που κάποτε στέγαζαν αναμνήσεις. Ζωντανοί, μα ταυτόχρονα νεκροί, οι κάτοικοι της Χιροσίμα που επιβίωσαν έγιναν οι σιωπηλοί μάρτυρες της ανθρώπινης θέλησης για δύναμη. Μα ταυτόχρονα, και οι κήρυκες μιας αλληλεγγύης μέσα σε μια πρωτόγνωρη καταστροφή.
Τα χρόνια πέρασαν και οι άνθρωποι μάζεψαν τα κομμάτια τους. Το 2020, η Χιντέκο έλαβε μια πρόσκληση από μια αμερικανίδα δημοσιογράφο. Να μεταβεί στην Ουάσιγκτον, στο μουσείο που φυλάσσεται το Ενόλα Γκέι, το αεροπλάνο που έριξε την βόμβα. Στο τέλος της εκδήλωσης, η δημοσιογράφος την ρώτησε αν νιώθει οργισμένη γι’αυτό που έγινε στην Χιροσίμα.
«Έκανα μια παύση και της απάντησα όχι, δεν αισθάνθηκα ποτέ οργή. Μόνο ένα βαρύτατο πένθος στα βάθη της καρδιάς μου όλη μου την ζωή».
80 χρόνια μετά, το μήνυμά της Χιροσίμα και η μαρτυρία της Χιντέκο Ταμούρα παραμένουν τρομακτικά επίκαιρα: ας μην έχουν τα όπλα τον τελευταίο λόγο στην Ιστορία.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
