Όταν βάζουμε το όνομα «Νίκος Μπαλογιάννης» στο Google search, το πρώτο αποτέλεσμα που βγάζει είναι ο Νίκος Μπελογιάννης, ο «Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο», μορφή της Αντίστασης και θρυλικό στέλεχος του ΚΚΕ που πέθανε το 1952. Το όνομα "Nikos Bel-Jon" είναι λες και ανήκει σε ένα διαφορετικό, αυτόνομο σύμπαν.
Ο Νίκος Μπαλογιάννης γεννήθηκε το 1911 στην Αρκαδία, φοίτησε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, από την οποία έλαβε μεταπτυχιακό τίτλο το 1936 και έπειτα ο δρόμος του τον έβγαλε στην École des Beaux-Arts και στην École du Louvre, δύο εκ των πιο φημισμένων Σχολών Καλών Τεχνών της Ευρώπης (και οι δύο στο Παρίσι), με υποτροφία της ελληνικής κυβέρνησης. Όταν έφτασε το κάλεσμα της μαμάς πατρίδας, ο Νίκος άφησε πίσω του τη ζωή στη Γαλλία και πολέμησε στο μέτωπο κόντρα στους Ιταλούς.
Ένας σοβαρός τραυματισμός από ρυπές όπλων στο πόδι τον ανάγκασε να ζήσει το υπόλοιπό της Κατοχής τραυματίας, στην Αθήνα του λοιμού και της παγωνιάς, των δοσίλόγων και των Γερμανών που σκότωναν χωρίς δεύτερη σκέψη.
Μια νέα ζωή
Μετά τον πόλεμο, ο Νίκος έφυγε με το πλοίο Ματαρόα για τη Γαλλία και ύστερα για την Αμερική. Έχοντας ολοκληρώσει τις σπουδές του, ο Νίκος δημιούργησε το δικό του αποτύπωμα στην τέχνη.
Έγινε διάσημος για τη ζωγραφική του, αλλά και για τα έργα του σε βουρτσισμένο αλουμίνιο και μεταλλικά μωσαϊκά. Τα έργα αυτά άλλαζαν όψη ανάλογα με τη γωνία θέασης και τον φωτισμό, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση κίνησης.
Επικές στιγμές
Το πιο εμβληματικό του έργο ήταν μια τεράστια μεταλλική τοιχογραφία (ύψους 6 μέτρων) στα κεντρικά γραφεία της Pfizer στο Μανχάταν. Το έργο φιλοτεχνήθηκε το 1960 και μέσα από χιλιάδες κομμάτια από αλουμίνιο, χαλκό και ατσάλι, επεξεργασμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να αντανακλούν το φως και να δίνουν την αίσθηση της κίνησης. ο Μπελογιάννεις απεικόνισε την ιστορία της ιατρικής, μορφές όπως ο Ιπποκράτης, ο Παστέρ και ο Τζένερ.
Όταν το 2023 η Pfizer άλλαξε γραφεία, έγινε μια τεράστια κινητοποιήση για τη διάσωση του έργου του Μπελογιάννη, το οποίο μεταφέρθηκε στις νέες εγκαταστήσεις στο Κονέκτικατ.
Συνεργασίες
Φιλοτέχνησε έργα για κολοσσούς όπως η Kaiser Aluminum, η U.S. Steel και η Air India, ενώ είχε δεχτεί παραγγελία ακόμα και από το FBI, αλλά και από την ελληνική πρεσβεία στις ΗΠΑ. Ο Νίκος Μπαλογιάννης στους τοίχους των πομπώδων κτιρίων του νέου, μεταπολεμικού κόσμου, είδε πλανήτες γεμάτους από χρώματα έντονα, από φώτα μαγικά.
Το αυτοκίνητο "Athena"
Το 1959 μετέτρεψε μια Lincoln Zephyr του '39 σε ένα κινητό έργο τέχνης από φάιμπεργκλας και χρωματιστά μέταλλα, με το οποίο ταξίδεψε σε όλη την Αμερική. Ναι, ήταν πραγματικό αυτοκίνητο, που δεν ζήλεψε τη δόξα του μπατ-μομπίλ.
Και τώρα που μιλήσαμε επιγραμματικά για τα κατορθώματα του, ας γυρίσουμε ξανά στην αρχή και ας εντοπίσουμε αυτό που τα ενώνει όλα, τον συνδετικό κρίκο, τη χορδή μιας υπέροχης ζωής.
«Όλα αρχίζουν από αυτό το ερωτικό γράμμα που κανένας δεν είχε διαβάσει μέχρι να βρεθεί στα χέρια μου. Αυτό ήταν που με παρακίνησε να ξεκινήσω την έρευνα που κατέληξε σε βιβλίο. Ένας λόγος ήταν το περιεχόμενό του: μέσα στην Κατοχή, ένας ζωγράφος 30 χρονών εξιστορεί τη ζωή του σε μια νεαρή Γαλλίδα, ζωγράφο κι αυτή, που αγάπησε στο Παρίσι το 1939, λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος και τους χωρίσει. Μέσα από τις γραμμές αυτού του μεγάλου ανεπίδοτου γράμματος περνάνε οι δύσκολες ώρες της αθηναϊκής καθημερινότητας, οι ελπίδες για την απελευθέρωση, οι αγώνες της Αντίστασης (αυτός ήταν οργανωμένος στο ΕΑΜ), αλλά και η νοσταλγία των ωραίων, τελευταίων ημερών του μεσοπολεμικού Παρισιού»
«Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό. Ήταν και η ίδια αυτή επιστολή ως αντικείμενο: ένα ρολό χαρτί που όταν το ξετυλίγεις φτάνει τα 27 μέτρα και που θυμίζει το scroll όπου, 10-15 χρόνια αργότερα, ο Τζακ Κέρουακ έγραψε το Στο δρόμο. Και εξάλλου, αυτό το γράμμα, που ξεκινάει στις 28 Οκτωβρίου του 1941 και τελειώνει τη μέρα της απελευθέρωσης, στις 12 Οκτωβρίου του 1944, είναι ο καλύτερος και πιο άμεσος τρόπος να γνωριστούμε με τον άνθρωπο που θα ακολουθήσουμε στις υπόλοιπες σελίδες του βιβλίου. Μπαίνουμε στο ατελιέ του δίπλα στο Στάδιο ή στο σπίτι του στην Πλάκα και τον παρακολουθούμε να ονειρεύεται, να νοσταλγεί, να θυμώνει, να αγωνίζεται, να φοβάται, να κρυώνει, να ζωγραφίζει, να πεινάει, να μεθά, να θυμάται, να ελπίζει»
Αυτη είναι μια περιγραφή του βιβλίου «Ο Αγνοόυμενος του Ματαρόα» (bookpress-Aμανίτης), της μυθιστορίας για μια ολόκληρη εποχή που δημιούργησε ο δημοσιογράφος Νίκος Αμανίτης με τη συνδρομή της Ρούλας Γεωργακοπούλου σε μεταφράσεις. Μόνο που κι αυτή η περιγραφή του μετριόφρονα Αμανίτη είναι αρκετά «επιεικής» ως προς το αποτέλεσμα.
Το βιβλίο είναι από μόνο του ένα πορτρέτο: τοποθετεί σαν σε καμβά την κάθε εποχή της ζωής του Νίκου, από το Παρίσι του 1938, στην Αθήνα της Κατοχής του 1942, στο ταξίδι του Ματαρόα και όπου αλλού τον έβγαλε η ζωή του. Ακολουθεί τον Νίκο, να ζει τον απόλυτο έρωτα στο Παρίσι που δεν καταλαβαίνει τίποτα από τον επικείμενο πόλεμο, στο μέτωπο, ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο, στο ατελιέ του, να ελπίζει, να πονάει, να ονειρεύεται, να γράφει ασταμάτητα γράμματα στην αγαπημένη του Μουν και να την ειρωνεύεται, να την ποθεί, να την λατρεύει, να την ονειρεύεται.
Στο τέλος, όμως κάτι μένει ίδιο.
Το να αποδέχεται ότι είναι πιθανό να μην ζήσει μια ελεύθερη ζωή.
Ο Γιάννης Αμανίτης γελάει με τα γράμματα του στη Μουν, με τις ανορθογραφίες, τις υπερβολές, παραξενεύεται με τα χρονικά άλματα, με τις φήμες, με τις αστρικές προβλέψεις (!) για το τέλος του πολέμου. Μας κάνει να τον συμπαθήσουμε, να τον νιώσουμε σαν κάποιον που περπάτησε στους ίδιους δρόμους με εμάς.
Μα κυρίως μας απαντά σε ένα σημαντικό ερώτημα, αυτός ο τύπος, ο Νίκος Μπαλόγιαννης, γιατί αγνοείται τελείως από την ελληνική βιβλιογραφία; Ποιος ήταν πριν από την Κατοχή και τι έγινε μετά;
Μια ζωή κινηματογραφική. Η ζωή του Νίκου Μπαλογιάνη.
ή αλλιώς, Μπελ-Τζον.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
