Κηφισός. Μία λέξη, δεκάδες χιλιάδες αναστεναγμοί, άλλες τόσες βρισιές, και εκατομμύρια χαμένες ώρες σε μια ατελείωτη κίνηση. Αν μπορούσαμε να διαλέξουμε μια εικόνα της καθημερινότητας των οδηγών του Λεκανοπεδίου, και ταυτόχρονα, το πιο αντιπροσωπευτικό έργο της ελληνικής πραγματικότητας, θα ήταν και στις δύο περιπτώσεις ο Κηφισός. Όσο αστείο κι αν ακούγεται, κάποτε ήταν η λύση για το κυκλοφοριακό της Αθήνας. Στερνή μου γνώση...
Ένα ανεπιθύμητο ποτάμι
Στην αρχαιότητα, οι Αθηναίοι είχαν προσωποποιήσει τον Κηφισό και τον λάτρευαν ως θεό. Τον χρησιμοποιούσαν για τις καλλιέργιές τους και τον θεωρούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της πόλης. Οι σύγχρονοι Αθηναίοι έχουν μάλλον διαφορετική άποψη. Ο Κηφισός ήταν και παραμένει το ποτάμι της Αττικής και κυρίως, της Αθήνας. Όσο όμως η πόλη μεγάλωνε, το ποτάμι μίκραινε.
Η ανάπτυξη της πρωτεύουσας σε συνδυασμό με τη ρύπανση και το μπάζωμα, περιόρισαν κατά πολύ τα νερά του Κηφισού. Η εκάστοτε υπερχείλισή του προκαλούσε σοβαρά προβλήματα στην καθημερινότητα, ήδη από τη δεκαετία του 1890. Τότε περίπου ξεκινούν και τα πρώτα υδραυλικά έργα για τη διαχείριση των υδάτων. Το 1961 αποφασίστηκε η αναδιευθέτηση του Κηφισού και η κάλυψη ενός μέρους ώστε να δημιουργηθεί η λεωφόρος. Από αυτό το σημείο, ξεκινούν τα προβλήματα.
Οι μελέτες που έγιναν για το ποτάμι και την κατασκευή της λεωφόρου ήταν εξαιρετικά προβληματικές. Ακύρωναν η μία την άλλη. Εκτός αυτού, χρησιμοποιούσαν απαρχαιωμένα δεδομένα που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Όταν το έργο πήρε την τελική του μορφή το 2000, τα έργα διαχείρισης των υδάτων βασίστηκαν ουσιαστικά σε λανθασμένα δεδομένα. Με απλά λόγια, το 2000 πραγματοποιήθηκε ένα έργο με δεδομένα της δεκαετίας του '70.
Το αποτέλεσμα ήταν η ίδια η διαχείριση του Κηφισού να γίνει προβληματική. Οι πλημμύρες δεν σταμάτησαν και μάλλον δεν θα σταματήσουν ποτέ. Το πρόβλημα είναι δομικό γιατί η ίδια η κατασκευή της λεωφόρου και τα έργα στο ποτάμι δεν ανταποκρίνονταν στα δεδομένα της πραγματικότητας αλλά σε στοιχεία από περασμένες δεκαετίες.
Ένα αποτυχημένο Ολυμπιακό έργο;
Τα έργα πάνω στο ποτάμι είχαν ξεκινήσει από τις δεκαετίες '60 και '70. Συνεχίστηκαν μέχρι και τη δεκαετία του '80. Όπως είπαμε, η λεωφόρος πήρε την τελική της μορφή περίπου το 2000. Τότε, η Ελλάδα βίωνε τον πανικό των περίφημων Ολυμπιακών έργων, αυτού του μαραθώνιου ολοκλήρωσης αφού η κρατική αδιαφορία είχε πετάξει το χρονοδιάγραμμα στα σκουπίδια.
Το αρχικό κόστος της λεωφόρου άγγιζε περίπου τα 180 εκατομμύρια ευρώ. Η καθυστέρηση και τα σοβαρά προβλήματα που προέκυψαν στη συνέχεια, το έφεραν κοντά στο μισό δισεκατομμύριο. Ήδη από τη σύλληψη του έργου, η λεωφόρος Κηφισού διαφημιζόταν ως η απόλυτη λύση για το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας. Οι αναφορές στα ΜΜΕ της εποχής ήταν αρκετά συχνές. Κι ενώ αρκετοί θριαμβολογούσαν πως έλυσαν τον «γόρδιο δεσμό», οι ειδικοί προειδοποιούσαν.
Έκαναν λόγο για έργο που δεν έχει τις απαραίτητες προϋποθέσεις ασφαλείας, για διαχείριση του ποταμού με βάση πλημμυρικά δεδομένα της δεκαετίας του '50. Υπήρχαν και εκείνοι που, δικαίως, έλεγαν πως σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, τα ποτάμια εντός των πόλεων αξιοποιούνται, στην Ελλάδα όμως γίνονται λεωφόροι και διαφημίζονται ως λύση. Κλισέ ότι η φύση εκδικείται, αλλά στην περίπτωση του Κηφισού, ίσως όχι και τόσο.
Το καλοκαίρι του 2002, ισχυρές καταιγίδες έπληξαν τις περιοχές όπου γίνονταν τα έργα. Το αποτέλεσμα ήταν η κοίτη του Κηφισού να υπερχειλίσει και η πλημμύρα που ακολούθησε σάρωσε σχεδόν τα πάντα στο πέρασμά της. Η Δικαιοσύνη καταδίκασε 11 υπαλλήλους του ΥΠΕΧΩΔΕ όπως και τις εταιρείες που είχαν αναλάβει την κατασκευή της λεωφόρου από το 1984. Με όλα αυτά, το έργο ολοκληρώθηκε τελικά το 2004 και η Αττική απέκτησε τον σημαντικότερο οδικό της άξονα.
Έλυσε το πρόβλημα της κίνησης; Προφανώς και όχι. Απλώς, λανσαρίστηκε ως τέτοιο και ύστερα από αστοχίες, κατασκευαστικά λάθη και απόλυτη αδιαφορία για το φυσικό περιβάλλον, έφτασε στο σήμερα: από λύση, εφιάλτης του μέσου οδηγού.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
