Από λαίδη πριγκίπισσα, από πριγκίπισσα αγία.
Με τέτοιους τρόπους και με αυτές τις λέξεις, αποτυπωνόταν η μνήμη της πριγκίπισσας Νταϊάνα, την επαύριο της τραγωδίας που της στέρησε την ζωή. Ορισμένες φορές, στην Ιστορία ενός λαού, υπάρχουν προσωπικότητες που χωρίς να έχουν άμεση επαφή με την καθημερινότητα των ανθρώπων, την επηρεάζουν και την καθορίζουν.
Με τρόπους απλούς και ανθρώπινους, μακριά από τα καθημερινά παιχνίδια της πολιτικής. Και η μνήμη αυτών των ανθρώπων ζει και μεταμορφώνεται σε κάτι μεγαλύτερο, γκρεμίζοντας τα στεγανά του θανάτου.
Ήμουν αρκετά μικρός όταν η Νταϊάνα έχασε την ζωή της. Ως παιδί, είχα την στεναχώρια για τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού, με την επάνοδο στο σχολείο να πλησιάζει απειλητικά. Ήταν ένα μάλλον αδιάφορο μεσημέρι του Αυγούστου όταν στην τηλεόραση, ένα έκτακτο δελτίο ειδήσεων, ανακοίνωσε τον θάνατο της 36χρονης πριγκίπισσας.
Δεν μπορώ να πω πως η οικογένειά μου είχε καμία ιδιαίτερη ενασχόληση με τα μέλη της βασιλικής οικογένειας της Βρετανίας. Παρά αυτήν την αδιαφορία όμως, η ατμόσφαιρα στο σπίτι άλλαξε απότομα και σαν ένα βαρύ πέπλο να απλώθηκε από πάνω μας. Ξαφνικά.
Με τον ίδιο ξαφνικό τρόπο, μια χαριτωμένη νεαρή γυναίκα με λαμπερά μάτια και χαρακτηριστική συστολή, άρχισε να μονοπωλεί το ενδιαφέρον του βρετανικού τύπου το 1980. Οι πρώτες φήμες άρχισαν να ακούγονται για τη νέα σχέση του διαδόχου του βρετανικού θρόνου με μια μέχρι τότε άγνωστη κοπέλα.
Οι δημοσιογράφοι και φωτογράφοι την κυνηγούσαν μανιωδώς, περιμένοντας συχνά έξω από το διαμέρισμά της.
Ένα διαμέρισμα στο οποίο έμενε με τις φίλες της στην περιοχή Earl’s Court του Λονδίνου, μια περιοχή που την προτιμούσαν κυρίως μετανάστες. Κάθε μέρα, έβγαινε από την πόρτα, έμπαινε στο μικρό αυτοκίνητό της και πήγαινε για δουλειά. Η μέλλουσα βασίλισσα έκανε μεροκάματα σε διάφορες δουλειές, πότε ως νταντά και πότε ως νηπιαγωγός. Την έλεγαν ΝταΪάνα Σπένσερ.
Λένε πως ο χαρακτήρας του ανθρώπου φαίνεται στις μικρές κινήσεις που κάνει. Όταν άρχισαν οι φήμες να φουντώνουν για τον επικείμενο αρραβώνα, οι δημοσιογράφοι την πήραν πάλι στο κυνήγι, κάτι που θα συνέβαινε αρκετές φορές στην ζωή της και συχνά με μια χαρακτηριστική «κιτρινίλα». Εκείνη με συστολή, αποφεύγει να απαντήσει στις ερωτήσεις τους.
Προσπαθεί να περπατήσει πιο γρήγορα από εκείνους, και σκουντάει καταλάθος έναν περαστικό που βρίσκεται στο πεζοδρόμιο. Αμέσως γυρνάει και του ζητάει συγγνώμη ενώ ταυτόχρονα, λέει στον κάμεραμαν να προσέχει για να μην πέσει.
Δεν ψάχνουμε κάπου εδώ να φτιάξουμε μια αγιογραφία. Αυτή η απλή αντίδραση θα μπορούσε να χαρακτηρίζει πολλούς, καθημερινούς ανθρώπους. Και αυτό ακριβώς ήταν το διαφορετικό που είχε η Νταϊάνα, την καθημερινή ευγένεια και ανθρωπιά, την ζεστασιά που έλειπε από τον ψυχρό θεσμό της βρετανικής μοναρχίας. Η ίδια μεγάλωσε σε ένα αριστοκρατικό περιβάλλον. Ο πατέρας της ήταν κόμης και οι Σπένσερ είχε στενές σχέσεις με την βασιλική οικογένεια.
Παρά τις ευκολίες της ζωής σε μια από τις παλαιότερες αριστοκρατικές οικογένειες της χώρας, χαρακτήριζε την παιδική της ηλικία ως εφιαλτική. Δεν υπήρξε ποτέ καλή μαθήτρια. Είχε μέσα της το πνεύμα της αλληλεγγύης και βραβεύτηκε από το σχολείο της ως εκείνη που έδωσε την περισσότερη βοήθεια και υποστήριξη στους συμμαθητές της.
«Ήμασταν τρεις σε αυτόν τον γάμο»
Είναι γνωστές οι δυσκολίες αυτού του γάμου. Μέχρι και σήμερα στοιχειώνουν την βασιλική οικογένεια. Γι’ αυτό για ορισμένους η σημερινή βασίλισσα θα είναι πάντα το τρίτο πρόσωπο. Έδωσαν τροφή στην τοξικότητα, στο θράσος των παπαράτσι. Η αρχική αγάπη του ζευγαριού έδωσε την θέση της στην αδιαφορία. Η αγάπη του κοινού και ο ενθουσιασμός κατά την διάρκεια των εορτασμών του πριγκιπικού γάμου συντάχθηκε στην συνέχεια αποφασιστικά με την Νταϊάνα.
Η αφόρητη πίεση μέσα στους κύκλους των ανακτόρων ενίσχυσε την βουλιμία της. Ίσως καταλαβαίνοντας από πριν τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζε, είχε πει στις φίλες της όταν έφυγε από το διαμέρισμά τους: «Για τον Θεό, να με παίρνετε τηλέφωνο. Θα σας χρειάζομαι».
Χάρισε την στήριξή της σε όσους βρέθηκαν στο περιθώριο. Ίσως γιατί κατανοούσε πώς είναι το να βρίσκεσαι στο περιθώριο. Για κάποιους που στέκονται με κριτική ματιά απέναντι της, αυτό ήταν κάπως υποκριτικό. Αν όχι υποκριτικό, ένα εύκολο κόλπο τουλάχιστον για να παραμείνει δημοφιλής. Νομίζω όμως πως ήταν αληθινό και όχι ψεύτικο. Έδινε την καλοσύνη και την ευγένειά της σε αυτούς που την είχαν ανάγκη. Οι δυσκολίες που βίωσε την έκαναν να καταλαβαίνει καλύτερα τις δυσκολίες των άλλων.
Το 1987, την στιγμή που η λέξη AIDS ακουγόταν παντού και σε αρκετές περιπτώσεις με φόβο, εγκαινίασε την πρώτη μονάδα HIV στο νοσοκομείο του Middlesex. Μπροστά στους φωτογράφους, έσφιξε το χέρι των ασθενών χωρίς να φοράει γάντια, σε μια περίοδο που αρκετοί νόμιζαν λανθασμένα πως ο ιός μεταδίδεται με την απλή επαφή. Η στάση της σε αυτό το θέμα, τροφοδότησε το μίσος ορισμένων ανθρώπων που της έστειλαν υβριστικά μηνύματα. Παρόλα αυτά, δεν δίστασε.
«Η βασιλική οικογένεια δεν σε σεβάστηκε ποτέ, αλλά ο λαός το έκανε»
Όπως εμφανίστηκε ξαφνικά στην ζωή της βρετανικής κοινωνίας, το ίδιο ξαφνικά πέρασε στην μνήμη. Ο θάνατος της πυροδότησε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Ένα τεράστιο κύμα πόνου και πένθους σάρωσε την χώρα. Η περιορισμένη αντίδραση της βασιλικής οικογένειας, εγκλωβισμένη σε ένα σκληρό τυπικό, γέννησε αγανάκτηση.
Για πρώτη φορά, η δημοτικότητα της βασίλισσας κατρακυλούσε. Σε ένα από τα αμέτρητα μηνύματα, τοποθετημένα πάνω στα λουλούδια για την μνήμη της Νταϊάνα, κάποιος είχε γράψει «η βασιλική οικογένεια δεν σε σεβάστηκε ποτέ, αλλά ο λαός το έκανε».
Την ημέρα της κηδείας, καθώς το φέρετρο περνούσε μπροστά από τα ανάκτορα, η βασίλισσα Ελισάβετ έσκυψε για λίγο το κεφάλι για να τιμήσει την πρώην νύφη της. Έστω για λίγο, η ψυχρότητα του θεσμού, «λύγισε» μπροστά στην ανθρωπιά. Χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονταν στους δρόμους.
Διαφορετικοί μεταξύ τους. Μέσα στην εκκλησία, διάσημοι, πολιτικοί, σχεδιάστες. Η αφρόκρεμα των 90s. Έξω, άνθρωποι από φτωχογειτονιές του Λονδίνου, άνθρωποι του περιθωρίου.
Η Νταϊάνα σήμαινε πολλά σε πολλούς. Για τους ανθρώπους που ταυτίστηκαν μαζί της. Για τους ανθρώπους που θέλησαν να αγγίξουν την πριγκιπική της αύρα. Ακόμη και για εκείνους που στέκονταν κριτικά απέναντι.
«Κοντά σε ανθρώπους που υποφέρουν, εκεί θέλω να βρίσκομαι» είχε πει κάποτε. 28 χρόνια μετά τον θάνατό της, η «πριγκίπισσα του λαού» συνεχίζει να ζει μέσα από την καλοσύνη που στερήθηκε μα δεν στέρησε σε εκείνους που την είχαν ανάγκη.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
