Πρόσφατα μια χώρα της Αφρικής έχει βρεθεί στο επίκεντρο των social media. Διάφορα βίντεο στο YouTube που συζητούν την καθημερινότητα των ανθρώπων εκεί μαζεύουν εκατομμύρια προβολές. Σε χωμάτινους δρόμους, ανάμεσα σε μικρά σπίτια φτιαγμένα από λαμαρίνες, κρατούν σημαίες της χώρας τους και φωνάζουν μπροστά στις κάμερες, ένα όνομα: Ιμπραήμ Τραορέ.
Η Μπουρκίνα Φάσο τα τελευταία χρόνια βρίσκεται κάτω από ένα ιδιόρρυθμο πολιτικό καθεστώς. Μια στρατιωτική δικτατορία πιο σωστά, που σταδιακά, σύμφωνα με ένα έωλο χρονοδιάγραμμα, ετοιμάζει την επιστροφή στην δημοκρατία. Επικεφαλής αυτής της αφρικανικής χούντας, βρίσκεται ένας άνθρωπος, ο Ιμπραήμ Τραορέ, μόλις 37 ετών, ο δεύτερος νεότερος ηγέτης στον κόσμο αυτή τη στιγμή.
Ποιος είναι ο Ιμπραήμ Τραορέ
Γεννήθηκε στη δυτική Μπουρκίνα Φάσο το 1988. Μεγάλωσε μέσα σε ένα μουσουλμανικό οικογενειακό περιβάλλον ενώ όταν σπούδαζε εντάχθηκε σε έναν μαρξιστικό φοιτητικό όμιλο. Αυτά τα δύο είναι και οι πυλώνες του συστήματος αξιών του. Στην συνέχεια, παρά τις σπουδές στην γεωλογία, ξεκίνησε την καριέρα του στον στρατό και έφτασε να έχει τον βαθμό του λοχαγού συμμετέχοντας σε διάφορες πολεμικές επιχειρήσεις.
Το πρόβλημα της ασφάλειας και της σταθερότητας παραμένει σε αυτό το κομμάτι της αφρικανικής ηπείρου. Οι ισλαμιστές αντάρτες συνεχίζουν να απειλούν και οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν σκληρές καταστάσεις από την αυγή της Αραβικής Άνοιξης το 2011. Όμως δεν είναι μόνο αυτό το πρόβλημα. Ένδεια, οικονομικές δυσκολίες, έλλειψη σταθερότητες. Αυτά μπαίνουν κάτω από την ομπρέλα της νεοαποικιοκρατίας.
Για τους ανθρώπους της Μπουρκίνα Φάσο, όπως και για τους περισσότερους στην υποσαχάρια Αφρική, αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση για ρήξη. Για ρήξη με τις πρώην αποικιοκρατικές δυνάμεις που, σύμφωνα με αυτό το αφήγημα, χρησιμοποιούν διάφορα μέσα για να επηρεάσουν την Αφρική και να κυριαρχήσουν μπαίνοντας από την πίσω πόρτα.
Στην Μπουρκίνα Φάσο, η τελευταία δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του Ρος Καμπορέ ανατράπηκε το 2022. Το κίνημα που ανέλαβε την εξουσία τόνισε πως η κυβέρνηση δεν ανταποκρίθηκε στην αποστολής της, δεν αντιμετώπισε τους αντάρτες όπως έπρεπε, ούτε έδωσε λύσεις στο πρόβλημα της ασφάλειας της χώρας. Αντιμετωπίζοντας μια παρόμοια συνθήκη, παρόμοια στρατιωτικά κινήματα πραγματοποιήθηκαν σε γειτονικές χώρες. Αυτή η γεωγραφική ζώνη αποκαλείται από ορισμένους, κάπως σκωπτικά, ως «η περιοχή των δικτατοριών».
Εδώ γεννάται ένα ερώτημα που μπορεί να μας απασχολήσει ως πολίτες. Μπορεί ένα δικτατορικό καθεστώς να είναι ποτέ αληθινά δημοφιλές; Μια δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε σε διάφορες αφρικανικές χώρες, έδειξε πως η υποστήριξη των πολιτών στην δημοκρατία ως πολιτικό καθεστώς έχει αρχίσει να φθίνει. Η απραξία ή ο συμβιβασμός των πολιτικών ηγεσιών με προβληματικές καταστάσεις δημιουργεί διάφορα προβλήματα.
Ο Τραορέ είναι ξεκάθαρα ένας δικτάτορας. Αυτό είναι δεδομένο. Είναι συνάμα και εξαιρετικά δημοφιλής. Ακόμη και πέρα από τα σύνορα της χώρας του. Σε μια συνέντευξή του ανέφερε πως «κανείς δεν θέλει τα πραξικοπήματα, αλλά καμιά φορά, χρειάζονται». Μια από τις αποφάσεις του, που τον κατέστησε δημοφιλή, ήταν η απομάκρυνση όλων των γαλλικών στρατευμάτων που βρίσκονταν στην χώρα. Η Γαλλία ήταν η πρώην αποικιοκρατική δύναμη.
Δημοφιλία vs Δημοκρατία;
Το επόμενο βήμα, ήταν η αποχώρηση από τον οργανισμό ECOWAS, μια ένωση κρατών της Δυτικής Αφρικής με στόχο την οικονομική ανάπτυξη, την διατήρηση της ειρήνης και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Ήταν άλλη μια εξαιρετικά δημοφιλής απόφαση του νέου ηγέτη της χώρας. Για κάποιους στην Δύση, αυτό θα ήταν λαϊκισμός. Για τους κατοίκους της Μπουρκίνα Φάσο, είναι μια ελπίδα, πως ο Τραορέ είναι ξεκάθαρα στο πλευρό τους, και ξεκάθαρα απέναντι στα δυτικά συμφέροντα.
Σε αυτό το πλαίσιο, διάλεξε έναν νέο σύμμαχο στο πρόσωπο του Πούτιν. Ήταν ανάμεσα στους ηγέτες που παρακολούθησαν την στρατιωτική παρέλαση στην Μόσχα για την επέτειο της νίκης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτή η νέα συμμαχία έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στην Δύση, κυρίως στην Γαλλία. Αυτή η…παράδοση όμως δεν είναι κάτι το καινούριο. Συχνά στο παρελθόν οι ηγέτες της Αφρικής, που είχαν υποστεί μακραίωνη καταπίεση από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις της Ευρώπης, έβρισκαν μια παρήγορη «αγκαλιά» στο σοβιετικό Κρεμλίνο.
Ο Τραορέ χρησιμοποιεί συχνά τη λέξη «ιμπεριαλισμός» στις συνεντεύξεις του. Μιλάει για την χώρα του ως το σπίτι όλων των Αφρικανών. Με ύφος μειλίχιο, με μια σταθερότητα στην φωνή του, με την στρατιωτική στολή και τον ανάλογο μπερέ. Τα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι διθυραμβικά. Τον περιγράφουν ως ήρωα, τον διάδοχο της πολιτικής παράδοσης του Τομά Σανκαρά, του μαρξιστή ηγέτη της χώρας με το προσωνύμιο «ο Τσε Γκεβάρα της Αφρικής».
Παρά τις πρωτοβουλίες και τις αποφάσεις, ο Τραορέ έχει απαγορεύσει τις διαμαρτυρίες. Η αντιπολίτευση είναι ανύπαρκτη. Όποιος του ασκεί κριτική, καταλήγει λίγο μετά να μεταφέρεται στο μέτωπο για να πολεμήσει τους ισλαμιστές αντάρτες. Από την μια υπάρχει αυτό το προσωπείο, και από την άλλη αυτό του εθνικού ηγέτη που καλύτερους μισθούς στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, που απαίτησε από τις εταιρείες εκμετάλλευσης των ορυχείων να δίνουν ποσοστό από τα κέρδη στην κυβέρνηση. Σκληροπυρηνικός δικτάτορας από την μια, ήρωας των καταπιεσμένων Αφρικανών από την άλλη.
Ο δρόμος προς την δημοκρατία παραμένει αβέβαιος. Η δημοφιλία του Τραορέ παραμένει κραταιή. Το μέλλον θα δείξει αν αυτό είναι αρκετό.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
