«Όταν δοκίμασα να γυρίσω στο σπίτι μου στη Χαλκιδική, ήταν αδύνατο. Σταμάτησα για λίγο, κοίταξα τι γινόταν μπροστά μου και σκέφτηκα πως άμα πάω προς τα εκεί, θα πεθάνω. Κορμοί δέντρων στριφογύριζαν στον αέρα».
Με αυτά τα λόγια, ο 46χρονος Κωνσταντίνος Εμμανουηλίδης, περιγράφει τη φονική καταιγίδα που τον Ιούλιο του 2019 σάρωσε τη Χαλκιδική, αφήνοντας στο πέρασμά της 7 νεκρούς και περισσότερους από 100 τραυματίες, μαζί με συντρίμμια, κατεστραμμένα οχήματα και ξεριζωμένα δέντρα. Ήταν η μοναδική ίσως στιγμή που αισθάνθηκε ανήμπορος μπροστά στη δύναμη της φύσης.
Ο ίδιος έχει εταιρεία κατασκευών θερμοκηπίων, είναι ερασιτέχνης αστρονόμος, φωτογράφος, παρατηρητής και ερευνητής του ουρανού και κυνηγός καταιγίδων, ενώ από το 2000 έχει και δικό του αστεροσκοπείο.
«Ξεκίνησα να πηγαίνω εκεί που εξελίσσονται τα φαινόμενα»
«Για να μπορέσει να παρατηρήσει κάποιος τον ουρανό, πάντα εξαρτάται από το αν θα έχει σύννεφα ή όχι. Από την ενασχόλησή μου με την αστροφωτογραφία και την ανάγκη να ξέρω αν θα έχει σύννεφα, ξεκίνησα να παρακολουθώ πιο εντατικά τον καιρό. Ανέκαθεν βέβαια μου φαίνονταν ενδιαφέροντα τα έντονα καιρικά φαινόμενα – αστραπές, χαλάζι, χιόνια- ακόμα και πριν ασχοληθώ σοβαρά, είχα πάντοτε ενθουσιασμό γι' αυτά. Αλλά έφτανα ως εκεί, όχι για να ελέγξω παραπάνω τι είναι, πώς γίνονται, τι συμβαίνει, γιατί συμβαίνει», λέει ο Κωνσταντίνος Εμμανουηλίδης μιλώντας στο Reader.
Κάπως έτσι, γεννήθηκε το πάθος του για την παρατήρηση των έντονων καιρικών φαινομένων. Από μια πραγματική ανάγκη του να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί ο ουρανός.
«Στην αστρονομία θέλουμε να ξέρουμε και το πόσο σταθερός θα είναι ο ουρανός την ώρα της παρατήρησης, να μην τρεμοπαίζουν τα άστρα, δηλαδή. Εκεί έπρεπε να εμβαθύνω πολύ στη μετεωρολογία για να καταλάβω τι συμβαίνει στα επίπεδα της ατμόσφαιρας και να αρχίσω να διαβάζω και να ασχολούμαι».
Βέβαια, στην πορεία, μαθαίνοντας για τα καιρικά φαινόμενα, άρχισε να ενθουσιάζεται περισσότερο. Παρατήρησε ότι για τα έντονα καιρικά φαινόμενα, δηλαδή τις καταιγίδες, δεν υπήρχαν πολλές παρατηρήσεις, ούτε άνθρωποι που τα κυνηγούν και τα καταγράφουν στην Ελλάδα – μιλάμε για εποχές 2000.
«Μόλις είχαμε ίντερνετ, ενώ τα ραντάρ καιρού ήταν ανύπαρκτα, δεν υπήρχε τίποτα να μας ωθεί προς τα εκεί. Είδα λοιπόν ένα κενό. Ήθελα παραπάνω πληροφορία, δεν την έβρισκα πουθενά, οπότε σιγά σιγά άρχισα να το ψάχνω πιο πολύ μόνος μου, αρχικά με απλές παρατηρήσεις με το μάτι, πώς εξελίσσονται αυτά τα φαινόμενα, για ποιο λόγο, τι κάνει κανείς όταν συμβαίνουν αυτά τα φαινόμενα, ή πώς μπορεί να τα προβλέψει και να προστατευτεί. Με απασχολούσαν τέτοια ερωτήματα. Χωρίς καμία πληροφορία, ούτε καν δορυφορικές εικόνες, εκείνη την εποχή, απ' το διαδίκτυο».
Στην πορεία, όταν έβλεπε καταιγίδες, ξεκίνησε να τις φωτογραφίζει για την πλάκα του, με φιλμ αρχικά, γιατί δεν υπήρξε κάτι άλλο τότε. Όταν η τεχνολογία εξελίχθηκε περαιτέρω, ο Κωνσταντίνος επιδίωκε να βρίσκεται κάπου όπου θα μπορούσε να δει μια καταιγίδα, ακόμα και να την κυνηγήσει. «Τότε ξεκίνησαν να υπάρχουν κάποια εργαλεία που γίνονταν ολοένα και πιο προσιτά σε μένα. Υπήρχε πια πληροφορία μέσω ίντερνετ, έβγαιναν δορυφορικές εικόνες, εικόνες ραντάρ, ανιχνευτές κεραυνού, οπότε ήξερα περίπου που να πάω για να τις κυνηγήσω. Και κάπως έτσι άρχισα να το κυνηγάω αυτό το πράγμα. Δηλαδή, ήθελα να βρίσκομαι εκεί όπου γίνεται. Και μέσα εκεί που γίνεται».
«Αυτό που συνέβη το 2019 στη Χαλκιδική ήταν κανονικός ανεμοστρόβιλος»
Αρχικά, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο, υπάρχει μια οπτική καταγραφή του φαινομένου, που έχει να κάνει με τη συχνότητα και το είδος των κεραυνών. Στη συνέχεια, βλέπει τι ταχύτητες ανέμου υπάρχουν εκείνη τη στιγμή σε εκείνα τα μέρη, τι βαρομετρική πίεση, τι θερμοκρασία έχει, πόσο απότομα πέφτει αυτή η θερμοκρασία. Όπως λέει, αν τα ξέρουμε όλα αυτά, και όχι μόνο σαν παρατηρήσεις, αλλά αν μαζέψουμε πολλά δεδομένα -κάτι που ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει σε αυτό το βαθμό- αυτό θα επιτρέψει να υφίστανται καλύτερα μοντέλα για τα ακραία φαινόμενα.
Αυτή η καταγραφή, πέρα από δικό του πάθος, είναι πολύ περισσότερο εργαλείο για την προστασία των ανθρώπων από τις επικίνδυνες φυσικές καταστροφές και τα φαινόμενα. «Εμείς προσπαθούμε να συλλέξουμε όσο περισσότερα δεδομένα μπορούμε, για να τα πάρουν μετεωρολόγοι και να κάνουν τα δικά τους μοντέλα, για να γνωρίζουμε ότι την τάδε μέρα και ώρα πρέπει οι πολίτες να προστατευτούν και να μη βγουν έξω», σημειώνει ο Κωνσταντίνος.
Επανέρχεται στη φονική καταιγίδα της Χαλκιδικής. «Σε εκείνη την περίπτωση, ερασιτέχνες και επαγγελματίες που ασχολούμαστε με αυτά τα φαινόμενα, προειδοποιούσαμε στα μίντια πως οι πολίτες δεν πρέπει να βρίσκονται στις παραλίες της Χαλκιδικής εκείνη την ώρα που θα περνούσε η καταιγίδα. Δυστυχώς πολλοί δεν άκουσαν τις προειδοποιήσεις και υπήρξαν θύματα. Χαρακτηριστικά θυμάμαι πως κάποιοι τουρίστες, πολωνοί αν δεν κάνω λάθος, έχασαν τη ζωή τους γιατί το τροχόσπιτό τους πετάχτηκε 300 μέτρα μακριά από τον αέρα».
«Αυτό που έγινε τότε και θυμάμαι χαρακτηριστικά, είναι πως ξέραμε ότι θα έρθει μια καταιγίδα. Τουλάχιστον δύο μέρες πριν ξεκίνησε από την Ιταλία να πλησιάζει την Ελλάδα, να πηγαίνει προς Αλβανία δηλαδή και να περνά την Αδριατική. Το γνωρίζαμε, το βλέπαμε, το παρακολουθούσαμε. Αυτή η καταιγίδα, όταν πέρασε την Αδριατική, προφανώς απορρόφησε πάρα πολλή υγρασία, νερό από τη θάλασσα που συνήθως αυτό ξεσπά στη Δυτική Ελλάδα και στην Αλβανία με πάρα πολύ έντονα καιρικά φαινόμενα και καταιγίδες. Είθισται η Πίνδος που είναι οροσειρά, να τα σταματάει όλα αυτά, δηλαδή, να τα κόβει ή να τους μειώνει την ενέργεια. Οπότε σχεδόν πάντα αυτό που έρχεται κάτι πολύ πιο υποδεέστερο.
Το εκπληκτικό ήταν ότι αυτή η καταιγίδα επέζησε της Πίνδου, πέρασε τα βουνά και ήταν πάρα πολύ έντονη. Έφτασε λοιπόν στο Θερμαϊκό. Τι έγινε στο Θερμαϊκό; Επειδή η θάλασσα ήταν ζεστή, πήρε και άλλη ενέργεια και άλλη υγρασία». Ο Κωνσταντίνος, εκείνη την ώρα, πήγε στο πρώτο πόδι της Χαλκιδικής, βορεινά, σε μια περιοχή που λέγεται Μονοπήγαδο, για να συναντήσει την καταιγίδα που θα ερχόταν.
«Επέλεξα να κατευθυνθώ εκεί, γιατί ήξερα ότι θα τη συναντήσω, θα περάσει από πάνω μου και θα μπορέσω να την καταγράψω. Όμως, με το που βρήκε ξηρά και πέρασε από τη θάλασσα, το θέμα είναι ότι δεν κατάφερα να την καταγράψω, γιατί δεν περίμενα μια τόσο δυνατή καταιγίδα. Αυτό που πέρασε από μπροστά μου είμαι σίγουρος, ότι ήταν ανεμοστρόβιλος. Κανονικός ανεμοστρόβιλος, όπως αυτούς που βλέπουμε στην Αμερική».
Κι όμως, υπάρχουν ανεμοστρόβιλοι και στην Ελλάδα, σε αντίθεση με αυτό που πιστεύει ο κόσμος. «Ακόμα και αυτά που βλέπουμε στη θάλασσα, υδροστρόβιλοι είναι. Τώρα με τα κινητά υπάρχουν και καταγραφές, γιατί αυτό είναι πάρα πολύ σύντομο, δεν μπορείς να το προβλέψεις, μπορεί να τύχει να είσαι εκεί, να το δεις και να το καταγράψεις. Τους ανεμοστρόβυλους βέβαια, μπορείς να τους προβλέψεις. Και μπορεί στη Μεσόγειο να μην είναι τόσο εύκολο, αλλά συμβαίνει, όπως έγινε με τη Χαλκιδική».
Ίσως εκείνη η στιγμή, ήταν η μοναδική που η σφοδρότητα του φαινομένου δεν του έδωσε την ευκαιρία να σηκώσει την κάμερά του προκειμένου να το αποτυπώσει. Όλο αυτό ήταν πολύ ανώτερο από τις συσκευές και τον εξοπλισμό που κατέχει. Ήταν αδύνατο.
Θυμάται χαρακτηριστικά πως δεν μπορούσε καν να διασχίσει τον δρόμο για να φτάσει στο σπίτι του στη Χαλκιδική. «Υπάρχει ένας δρόμος ο οποίος συνδέει το Μονοπήγαδο που είχα πάει, με το χωριό που έμενα, που λέγεται Πετράλωνα. Είναι μια κατηοφορική ευθεία. Όταν δοκίμασα να κατέβω αυτόν τον δρόμο για να γύρισω πίσω στο σπίτι μου, ήταν αδύνατο. Όταν σταμάτησα και αντίκρισα τι γινόταν, σκέφτηκα πως αν συνέχιζα μπορεί να πέθαινα.
Ήμουν μαζί με τη γυναίκα μου και της έλεγα ότι αν συνεχίσουμε μπορεί να μας ρίξει το αυτοκίνητο ή να καρφωθεί κανένας κορμός δέντρου πάνω μας. Οπότε γυρίσαμε πίσω στο Μονοπήγαδο και εγώ, λόγω εμπειρίας, επειδή παρατηρώ τα μέρη, είχα βρει μια εσοχή να λουφάξω με το αμάξι και να προστατευτώ από την καταιγίδα. Έτσι και έγινε».
Τότε, έγραψε στο Facebook – στο οποίο επιλέγει να μην γράφει ποτέ- ότι πρόκειται για το πιο ακραίο φαινόμενο που έχει δει, επισημαίνοντας ότι ελπίζει να μη θρηνήσουμε θύματα. Και σε περίπου είκοσι λεπτά από εκείνη τη στιγμή, έγινε ό,τι έγινε και οι ειδήσεις έκαναν λόγο για τους πρώτους νεκρούς από το πέρασμα της καταιγίδας. Κάποιοι άνθρωποι ήξεραν ότι δεν έπρεπε να βρίσκονται στην παραλία, ορισμένοι δεν το ήξεραν, άλλοι δεν έδωσαν σημασία.
«Αν πανικοβληθείς, μπορεί να κινδυνεύσει η ζωή σου»
Αν κάποιος θέλει να καταγράψει τέτοια φαινόμενα, θέλει πάρα πολλή εμπειρία και γνώσεις μετεωρολογίας. «Πρέπει σίγουρα να έχεις εμπειρία από φαινόμενα ώστε να ξέρεις, τουλάχιστον, να μην πεθάνεις. Οι μοναδικές εικόνες που κατάφερα να βγάλω, ήταν 3-4 φωτογραφίες στην αρχή της καταιγίδας, οι οποίες έγιναν τότε και εξώφυλλα σε εφημερίδες. Γιατί κατάλαβα ότι ήταν τέτοια η ραγδαιότητα, που ήταν η πρώτη και μοναδική φορά που μάζευψα τα τρίποδά μου γιατί φοβόμουν ότι θα ελκύσουν κεραυνούς και θα σκοτωθούμε.
Υπό άλλες συνθήκες βλέπω κεραυνό στα 200-300 μέτρα, βλέπω να κόβεται το οξυγόνο και τα μαλλιά να ηλεκτρίζονται και να είμαι ΟΚ. Αλλά τότε τα μάζεψα γιατί το ρίσκο ήταν πολύ μεγάλο. Ανέτα μπορούσε να μας χτυπήσει κεραυνός και να μας σκοτώσει».
Ο ίδιος είναι πάντοτε προετοιμασμένος σε περίπτωση που ξεσπάσει κάποιο φαινόμενο. Από τον Μάρτιο μέχρι τον Οκτώβριο το αυτοκίνητό του είναι μόνιμα φορτωμένο με αισθητήρες, φωτογραφικές μηχανές, τρίποδες, ρούχα και ίσως και κάποια τρόφιμα. Δηλαδή είναι πάντα έτοιμος άμεσα στην περιοχή που βρίσκεται εκείνη τη στιγμή. Αν είναι στη Θεσσαλονίκη, θα μπορέσει να πάει μέχρι και σε περιοχές γύρω στα 200 χιλιόμετρα μακριά.
«Η προετοιμασία όμως είναι μόνιμη, γιατί ξέρεις περίπου τι μπορεί να γίνει, αλλά δεν ξέρεις ακριβώς τη στιγμή. Βέβαια δεν κάθομαι συνέχεια να κοιτάω εικόνες ραντάρ για να δω που θα πάω το βράδυ. Είναι αδύνατο. Η βασική μου δουλειά είναι άλλη, αυτό το κάνω ερασιτεχνικά, δεν βγάζω λεφτά από αυτό».
Πάντοτε κινείται στοχευμένα. «Για παράδειγμα, εγώ έχω ένα απλό επιβατικό αυτοκίνητο, οπότε παίρνω τα μέτρα μου και επιλέγω να πάω σε ψηλά σημεία, να έχω πάντα έξοδο διαφυγής και μέρος που μπορώ να καλυφθώ αν χρειαστεί. Δεν ξεκινάω ποτέ εν μέσω ραγδαίας βροχόπτωσης. Πάντα θα είμαι ή μπροστά ή πίσω από την καταιγίδα, ποτέ μέσα της γιατί μπορεί να με εγκλωβίσει. Μπορείς να την ακολουθείς αλλά δεν πρέπει να ταξιδεύεις ποτέ μαζί της. Αυτό είναι βασική αρχή».
Επιπλέον, σε περίπτωση που είναι αργά το βράδυ, δεν επιστρέφει ποτέ πίσω. Περιμένει να ξημερώσει, μπορεί να ξεκουραστεί λίγο μες στο αμάξι και με το πρώτο φως της μέρας θα γυρίσει πίσω. «Υπάρχουν πράγματα που θέλουν προσοχή και είναι αυτά που σε κάνουν έμπειρο κυνηγό ή όχι γιατί μπορεί να πεθάνεις κιόλας. Το ρίσκο είναι μεγάλο», σημειώνει.
Αν σε καταβάλλει ο φόβος και το άγχος, μπορεί να κινδυνεύσεις πραγματικά σε μια τέτοια συνθήκη, σύμφωνα με τον ίδιο. «Όλο αυτό είναι αδρεναλίνη, είναι τρέλα. Ποτέ δεν με έχει καταβάλλει φόβος. Απαγορεύεται. Αν πανικοβληθείς θα πεθάνεις. Πρέπει να βάζεις πάντα μπροστά τη λογική και να παίρνεις τις κατάλληλες αποφάσεις. που βλέπεις είναι η εξέλιξη ενός φαινομένου και δεν μπορείς παρά να θαυμάζεις τη φύση. Αυτή η δύναμη εκείνη την ώρα είναι ασύλληπτη και είναι μοναδικό να εξελίσσεται μπροστά στα μάτια σου και εσύ να είσαι εκεί και να το βλέπεις».
Είναι εντελώς διαφορετικό να είσαι μέσα σπίτι και απλά να ακούσεις κεραυνούς. «Άμα δεις κεραυνό από μακριά, βλέπεις μία φωτεινή κολώνα να πέφτει προς τα κάτω. Όταν είσαι κοντά, επειδή ο κεραυνός δημιουργεί πλάσμα από το οξυγόνο της ατμόσφαιρας - το πλάσμα φαντάσου είναι σαν λάβα η οποία ρέει προς τα κάτω. Αυτό το πράγμα το βλέπεις με τα μάτια σου, βλέπεις το αέρα να παίρνει φωτιά, να γίνεται πλάσμα και να φεύγει κάτω. Οι κάμερες που έχουμε εμείς δεν μπορούν να το καταγράψουν. Η κάμερα που μπορεί να κάνει τέτοιου είδους καταγραφές κοστίζει 100.000 ευρώ».
Πέρα από τις καταιγίδες, ο Κωνσταντίνος ασχολείται με τη νυχτερινή φωτογραφία τοπίου και την αστροφωτογραφία, φωτογραφίζει είτε ουράνια αντικείμενα με τηλεσκόπια, είτε τοπία το βράδυ, με αστερισμούς, Milky Way κλπ.
Ίσως αυτή η ενασχόληση, η καταγραφή των φαινομένων, θα έπρεπε να είναι κανονικό επάγγελμα. Όπως εξηγεί, αυτό που λειτουργεί σαν μοντέλο στην Αμερική, είναι ότι πολλά κανάλια κάνουν εκπομπές με τους κυνηγούς καταιγίδων ώστε να δείξουν στον κόσμο τι συμβαίνει, ενώ υπάρχουν και YouTubers που το κάνουν από μόνοι τους. Βέβαια στην Αμερική υπάρχει και το Tornado Alley, μια περιοχή που είναι πολύ δραστήρια σε τέτοια φαινόμενα και γενικά είναι κάτι σύνηθες. Εκεί καταστρέφονται ολόκληρες πόλεις. Οπότε υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και συνεργασίες με κανάλια και μετεωρολόγους.
Στην Ελλάδα, δυστυχώς, δεν τα έχουμε αυτά τα μοντέλα. «Θεωρώ, όμως, ότι θα μπορούσαν να γίνουν συνέργειες με μετεωρολόγους ή με κάποιες σχολές πανεπιστημίων που μπορεί να έχουν πρόσβαση σε εξοπλισμό στον οποίο εμείς δεν έχουμε. Να τον πηγαίνουμε εκεί που πρέπει και να μοιραζόμαστε τα δεδομένα».
Τι κάνει ένας κυνηγός καταιγίδων
Αυτό που κάνει ένας κυνηγός καταιγίδων, όπως τονίζει ο Κωνσταντίνος, είναι κυρίως η ευαισθητοποίηση του κόσμου. «Δυστυχώς, η δημοσιογραφία με τον τρόπο που γίνεται αναφορικά με τη μετεωρολογία στην Ελλάδα, έχει πάρει εντελώς λάθος δρόμο. Επειδή υπερμεγενθύνονται κάποια φαινόμενα που θα έρθουν πχ μπορεί να λένε στους τίτλους ότι θα γίνει κατακλυσμός και τελικά να έρχεται ψιλόβροχο, ο κόσμος πλέον δεν το παίρνει στα σοβαρά.
«Ποτέ όταν είναι να συμβεί κάποιο ακραίο φαινόμενο, δεν το πιστεύουν. Αυτό είναι το πρόβλημα. Δηλαδή χάνεται η αξιοπιστία των επιστημόνων και των επιστημονικών παρατηρήσεων. Και όταν συμβεί αυτό, δεν είναι καλό για μια κοινωνία. Και όταν συμβαίνει μια πραγματική καταιγίδα, το να προστατευτείς είναι θέμα ζωής και θανάτου».
Αλλά το να μην πας σε μια καταιγίδα και να σώσεις τη ζωή σου, το μιλάμε τώρα για θέματα ζωής και θανάτου, έτσι δηλαδή, υπαρκτά, ασφάλειας. Δεν μπορεί όλα να τσουβαλιάζονται και να είναι το ίδιο, ας πούμε. Το θέμα είναι πώς θα απεμπλακούμε από αυτό το πρόβλημα. Πρέπει κάθε πολίτης να φιλτράρει την υπερβολή από την πραγματική πληροφορία», λέει καταλήγοντας.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
