Πίσω από τον δίσκο, τα ψεύτικα χαμόγελα και την αναγκαστική ευγένεια, πολλές γυναίκες που εργάζονται στην εστίαση, έρχονται αντιμέτωπες με ένα αθέατο αλλά βαθιά ριζωμένο πρόβλημα – τις παραβιαστικές συμπεριφορές που δέχονται από τους θαμώνες. Και μέσα στα εξαντλητικά ωράρια και τις αντίξοες συνθήκες, κρύβεται ένας καθημερινός αγώνας για σεβασμό, για την αυτονόητη προστασία του σώματός τους, για το δικαίωμα να κάνουν τη δουλειά τους χωρίς φόβο.
Υπονοούμενα, απρεπή αγγίγματα, παρενοχλητικές προσεγγίσεις είναι πια κομμάτι της καθημερινότητας πολλών γυναικών, σε έναν κλάδο που ο «πελάτης έχει πάντα δίκιο», με τις ίδιες να καλούναι να σιωπήσουν για να διατηρήσουν μια θέση εργασίας ή για να αποφύγουν δυσάρεστες αντιπαραθέσεις.
Η πρόσφατη καταγγελία μιας 18χρονης εργαζόμενης σε καφετέρια στη Νέα Ιωνία, που περιγράφει πώς πελάτης παραβίασε τον προσωπικό της χώρο και τα όριά της εν ώρα εργασίας, άνοιξε και πάλι τη συζήτηση για ένα πρόβλημα που συστηματικά αποσιωπάται.
Γυναίκες που εργάζονται ή εργάστηκαν στην εστίαση, μιλούν στο READER για όσα αναγκάστηκαν να υπομείνουν πίσω από τις κλειστές πόρτες των μαγαζιών και κάτω από τα αδιάφορα βλέμματα των εργοδοτών τους.
«Με χούφτωσε και άρχισε να τρέχει»-
Άλκηστις, 34 ετών
Το 2023-2024, δούλευα σε γνωστό μπαρ των Εξαρχείων και σέρβιρα στα τραπέζια που βρίσκονταν έξω. Κάποια στιγμή που εξυπηρετούσα ένα τραπέζι, ένιωσα ένα χέρι να μου πιάνει τον κώλο. Γύρισα αμέσως και είδα έναν τύπο – σαν τρελός έμοιαζε- ο οποίος άρχισε να τρέχει. Εγώ άφησα το δίσκο και ξεκίνησα να τον κυνηγάω στον πεζόδρομο και να βρίζω. Οι πελάτες ήταν όλοι εξαγριωμένοι, αλλά αντί να με υπερασπιστούν, μου είπαν κάτι του τύπου “καλά δεν τον βλέπεις; τρελός είναι”. ΟΚ, αλλά επειδή είναι τρελός θα κάτσω να με βιάσει κιόλας ας πούμε; Και δεν είναι ότι φορούσα κάτι “προκλητικό”. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι φόραγα μια τζιν φαρδιά σαλοπέτα. Που το ξέρω δεν έχει σημασία, απλά το επισημαίνω προκαταβολικά για όσους θα σπεύσουν να πουν ότι μπορεί εγώ να προκαλούσα.
«Με τράβηξε από το χέρι λέγοντας ότι θέλει καλύτερη εξυπηρέτηση» -
Άννα, 26 ετών
Ξεκίνησα να δουλεύω στην εστίαση από τα 20 μου χρόνια. Τότε πίστευα ότι θα ήταν κάτι προσωρινό για να καλύψω τα έξοδα των σπουδών μου και το υψηλό ενοίκιο στην Αθήνα. Όμως όσο περνούσε ο καιρός και η καθημερινότητα γινόταν όλο και πιο απαιτητική, η "προσωρινή λύση" έγινε μόνιμη ανάγκη. Σήμερα εργάζομαι σε ένα all day bar στο ιστορικό κέντρο.
Από την πρώτη στιγμή κατάλαβα ότι το επάγγελμα απαιτούσε πολλά περισσότερα από το να είμαι απλά καλή στη δουλειά μου. Σχεδόν κάθε βράδυ, έπρεπε να αντιμετωπίζω σχόλια με υπονοούμενα και πειράγματα. Μου έλεγαν συχνά ότι δεν πρέπει να τα παίρνω όλα "στα σοβαρά", ότι είναι "μέρος του παιχνιδιού", αλλά για μένα ήταν καθημερινή παραβίαση.
Ένα από εκείνα τα βράδια που το μαγαζί ήταν γεμάτο, και προσπαθούσα να περάσω ανάμεσα στα τραπέζια κρατώντας δίσκους με ποτά, ένας πελάτης, με άρπαξε από το χέρι και με τράβηξε κοντά του, λέγοντάς μου ότι «ήθελε καλύτερη εξυπηρέτηση». Εκείνη τη στιγμή αισθάνθηκα ότι ήμουν μόνη μου ανάμεσα σε δεκάδες άτομα όπου κανείς δεν φάνηκε να βλέπει ή να νοιάζεται.
Μετά το περιστατικό, πήγα στον υπεύθυνο και του το ανέφερα. Το μόνο που άκουσα ήταν ένα κουρασμένο «χαλάρωσε, τέτοια συμβαίνουν, μην κάνεις θέμα». Εκείνο το "μην κάνεις θέμα" δε θα το ξεχάσω ποτέ.
Δεν είναι μόνο ο φόβος για το επόμενο άγγιγμα. Είναι ο φόβος για το τι θα γίνει αν υπερασπιστείς την αξιοπρέπειά σου. Είναι η γνώση ότι μπορεί να μείνεις μόνη σου, απέναντι σε ένα ολόκληρο σύστημα που δεν θεωρεί τις γυναίκες εργαζόμενες — τις βλέπει ως "μέρος της ατμόσφαιρας".
«Προσπάθησε να με φιλήσει» -
Ειρήνη, 30 ετών
Τα καλοκαίρια στα νησιά είναι δύσκολα. Όσοι και όσες έχουν δουλέψει σεζόν το ξέρουν πολύ καλά. Πολύς κόσμος, πολύ αλκοόλ, ελάχιστα όρια και σχεδόν καμία προστασία για τους εργαζόμενους. Ως μπαργούμαν σε διάφορα τουριστικά νησιά, έμαθα πολύ γρήγορα ότι η δουλειά μου δεν ήταν μόνο να σερβίρω ποτά ή να κρατάω το μπαρ σε τάξη. Ήταν να ανέχομαι. Να χαμογελάω όταν με σχολίαζαν με αγενείς τρόπους. Να προσπερνάω τα παραβιαστικά βλέμματα που γδύναν το σώμα μου. Να κάνω πως δεν βλέπω τα χέρια που απλώνονταν με κάθε ευκαιρία, κάθε φορά που σέρβιρα ένα ποτό ή περνούσα από κοντά.
Κάποια στιγμή, ένας πελάτης, εμφανώς μεθυσμένος, μου έκανε νόημα να πλησιάσω σαν να ήθελε να παραγγείλει κάτι. Όταν έσκυψα για να τον ακούσω, εκείνος προσπάθησε να με φιλήσει πάνω από τον πάγκο, μπροστά σε όλους. Η αηδία και ο τρόμος που ένιωσα εκείνη τη στιγμή δεν περιγράφονται. Ενστικτωδώς τον έσπρωξα μακριά. Εκείνος, σε έξαλλη κατάσταση, άρπαξε ένα ποτήρι και το έσπασε με δύναμη στο πάτωμα, φωνάζοντας ότι «ντύνομαι σαν τσ**** αλλά κατά τ' άλλα παριστάνω τη δύσκολη». Όλα τα μάτια στο μαγαζί στράφηκαν πάνω μου.
Το αφεντικό έτρεξε στο σημείο. Για λίγο πίστεψα ότι ίσως επιτέλους κάποιος θα με υπερασπιστεί. Αντί γι' αυτό, μου ψιθύρισε ψυχρά στο αυτί: «Μην κάνεις φασαρία. Είναι καλός πελάτης. Τον ξέρουμε». Εκείνο το βράδυ ένιωσα σκουπίδι. Ένιωσα ότι για τους ανθρώπους που με πλήρωναν, η αξιοπρέπειά μου άξιζε λιγότερο από την απόδειξη που θα πλήρωνε αυτός ο "καλός πελάτης".
Στα χρόνια που ακολούθησαν, κάθε φορά που πιάνω δουλειά σε μπαρ ή μαγαζί, ξέρω ότι πρέπει να είμαι αλέρτ διαρκώς. Πρέπει να ντύνομαι, να στέκομαι, να μιλάω και να χαμογελάω με τέτοιον τρόπο ώστε να εξυπηρετώ, όχι μόνο τους πελάτες, αλλά και τις προσδοκίες των αφεντικών.
Κι όμως, καμιά φορά αναρωτιέμαι: Εμένα υπάρχει άραγε κάποιος να με υπερασπιστεί;
«Μου ψιθύριζαν αηδιαστικά πράγματα»
-Νίκη, 32 ετών
Ξεκίνησα να δουλεύω σε μια μικρή ταβέρνα στα 18 μου, γιατί ήθελα παράλληλα με τις σπουδές μου να έχω το πρώτο μου εισόδημα. Κάθε φορά που περνούσα ανάμεσα στα τραπέζια, υπήρχαν βλέμματα που με ακολουθούσαν με έναν τρόπο που με έκανε να νιώθω εκτεθειμένη. Οι μεγαλύτερης ηλικίας πελάτες με αποκαλούσαν «γλυκιά μου», «κουκλάκι», λες και ήταν δεδομένο ότι μπορούσαν να μου μιλάνε έτσι επειδή είμαι μικρότερη. Συχνά άκουγα σεξιστικά σχόλια για το σώμα μου, ειπωμένα δυνατά, με γέλια και πειράγματα μπροστά σε ολόκληρες παρέες. Αναγκαζόμουν να χαμογελάω αμήχανα, να κάνω ότι δεν ακούω, για να μη θεωρηθεί ότι είμαι "αγενής".
Ένα μεσημέρι, ενώ σκούπιζα ένα τραπέζι κοντά στην είσοδο, ένας πελάτης ήρθε αρκετά κοντά μου και μου ψυθίρισε σεξουαλικά υπονοούμενα στο αυτί. Για λίγα δευτερόλεπτα δεν μπορούσα καν να αντιδράσω. Με όση δύναμη είχα, απομακρύνθηκα βιαστικά και έτρεξα μέσα στην κουζίνα.
Όταν το ανέφερα στο αφεντικό μου, περιμένοντας τουλάχιστον να με στηρίξει, εκείνος απλά γέλασε. Με χτύπησε φιλικά στον ώμο και μου είπε ότι "καλύτερα να το βλέπεις σαν κοπλιμέντο, σημαίνει ότι αρέσεις". Εκείνη η αδιαφορία με πλήγωσε περισσότερο κι από την ίδια την παρενόχληση. Ήταν σαν να μου έλεγαν πως ό,τι κι αν γίνει, ο πελάτης θα έχει πάντα το πάνω χέρι.
Παρά τα όσα βίωνα, έμεινα σε εκείνη τη δουλειά σχεδόν δύο χρόνια. Δεν ήταν ότι δεν ήθελα να φύγω — ήταν ότι φοβόμουν. Φοβόμουν να μείνω χωρίς εισόδημα, φοβόμουν ότι σε όποιο άλλο μαγαζί πήγαινα, τα ίδια θα με περίμεναν.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
