Το ημερολόγιο γράφει 18 Νοεμβρίου 1978. Αυτή η μέρα θα έμενε στην ιστορία ως η «ομαδική αυτοκτονία» του Jonestown, όπου 918 άντρες, γυναίκες και παιδιά ήπιαν ένα δηλητηριώδες αναψυκτικό και άφησαν την τελευταία τους πνοή στην ζούγκλα της Γουιάνα. Τι συνέβη όμως πίσω από αυτό το φρικτό περιστατικό;
Ο Αιδεσιμότατος Τζόουνς
Όλα αρχίζουν και τελειώνουν από ένα μόνο πρόσωπο, τον Τζιμ Τζόουνς. Ο Τζιμ Τζόουνς γεννήθηκε το 1931 στην Ιντιάνα, από μια φτωχή οικογένεια, με πατέρα που ήταν μέλος της Κου Κλουξ Κλαν.
Ο Τζόουνς βέβαια, δεν υιοθέτησε τα φρονήματα του πατέρα του, αφού από μικρή ηλικία έκανε παρέα με Αφροαμερικανούς, και γι’ αυτό ήρθε σύντομα σε ρήξη με εκείνον. Με αυτή την κοινότητα ανθρώπων, ο Τζόουνς θα ανέπτυσσε γερούς δεσμούς και αργότερα, θα γινόταν και η μεγαλύτερη δεξαμενή “πιστών” του.
Από μικρή ηλικία, ο Τζιμ έδειξε πως είναι ένα αρκετά έξυπνο παιδί. Ξεκίνησε να μελετά Στάλιν, Μάο, Γκάντι και... Χίτλερ. Πίστευε αρκετά στον Θεό και στις βιογραφίες του, αναφέρεται από συμμαθητές του, πως περιφερόταν στο σχολείο με μια Βίβλο στο χέρι. Στα 20 του, στράφηκε στην εκκλησία και χειροτονήθηκε ως ιερέας. Και κάπως έτσι, με το βήμα του ιερέα ξεκινά μια πορεία, η οποία κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πώς θα κατέληγε.
Η γοητεία από τον Χίτλερ
Ο Τζόουνς σημείωσε μια περίεργη πορεία ιδεολογικά. Ως παιδί, φαίνεται πως γοητεύτηκε από τον Χίτλερ λόγω της επιβολής του και του απόλυτου ελέγχου που είχε. Όμως, μεγαλώνοντας, εξελίχθηκε σε ένθερμο υποστηρικτή της φυλετικής ισότητας, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου ο ρατσισμός ήταν ακόμα κυρίαρχος στις ΗΠΑ.
Αυτό που φαίνεται να προκύπτει από αυτή την αντίφαση που εντοπίζουμε στον Τζόουνς, είναι ενδεχομένως, η ανάγκη του για εξουσία και έλεγχο. Ο Τζόουνς πιθανότατα θαύμαζε τον Χίτλερ όχι για τη ρατσιστική του ιδεολογία, αλλά για τη δύναμη που είχε πάνω στους ανθρώπους. Αργότερα, μπορεί εκείνος να υιοθέτησε έναν πιο «προοδευτικό» λόγο για να προσελκύσει υποστηρικτές, ειδικά από μειονότητες, αλλά πάντα το έκανε αυτό με έναν αυταρχικό τρόπο.
Η αγάπη που έδειχνε προς τους μαύρους δεν ήταν απαραίτητα ανιδιοτελής· ήταν ένας τρόπος να χτίσει μια πιστή βάση ανθρώπων που τον έβλεπαν ως σωτήρα. Στο τέλος, το Jonestown κατέληξε να είναι μια απολυταρχική κοινότητα όπου εκείνος είχε απόλυτο έλεγχο, όπως ακριβώς είχε και ο Χίτλερ στη ναζιστική Γερμανία.
«Αν με βλέπεις σαν φίλο, θα γίνω ο φίλος σου. Αν με βλέπεις σαν πατέρα, θα γίνω ο πατέρας σου. Αν με βλέπεις ως σωτήρα θα γίνω ο σωτήρας σου. Αν με βλέπεις ως θεό, θα γίνω ο θεός σου»
Ο Ναός του Λαού
Όντας πια ιερέας, ο αιδεσιμότατος Τζόουνς άρχισε να αυξάνει το ποίμνιό του. Είχε μεγάλη απήχηση σε Αφροαμερικανούς, ηλικιωμένους και ανθρώπους που είχαν παραγκωνιστεί από την κοινωνία. Σιγά σιγά, ονόμασε την εκκλησία του “Ναό του Λαού”, και κατάφερε να συγκεντρώσει χιλιάδες πιστούς.
Οι ιδέες του είχαν επηρεαστεί αρκετά από τον μαρξισμό και ο ίδιος έλεγε, πως οι παραδοσιακές θρησκείες είχαν στόχο την καταπίεση των γυναικών και των μειονοτήτων. Ο Ναός του Λαού ξεκίνησε με ένα δόγμα ισότητας που αρχικά φαινόταν σαν ένα θετικό περιτύλιγμα. Συνδύαζε στοιχεία πεντηκοστιανισμού και κομμουνισμού, κάτι που είχε μεγάλη αποδοχή στην Καλιφόρνια στα τέλη της δεκαετίας του '60.
Βήμα βήμα, απέκτησε δημοτικότητα, η οποία ολοένα και αυξανόταν. Υποστήριζε τις μειονότητες, τους άστεγους και τους τοξικομανείς, τους οποίους βοηθούσε. Βέβαια, παρά την "φιλανθρωπική δράση" ο Ναός του Λαού, είχε διαμορφωθεί ως μια προσωπολατρική αίρεση, με τον "ηγέτη" της να χρησιμοποιεί τεχνικές ύπνωσης, πλύσης εγκεφάλου και κακοποίησης.
Όσο περνούσαν τα χρόνια, η δημοτικότητα του Ναού του Λαού και του χαρισματικού Τζόουνς γινόταν ολοένα και πιο δυναμική. Είχε γίνει τόσο γνωστός, σε σημείο που κατάφερε να δειπνήσει με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Nelson Rockefeller. Ο Τζόουνς είχε αποκτήσει πολιτική επιρροή και ανάλογα με τη θέλησή του, προέτρεπε τους πιστούς του να στηρίξουν τον εκάστοτε πολιτικό της αρεσκείας του.
Μαζί με την αύξηση της δημοτικότητας βέβαια, ξέσπασαν σιγά σιγά και οι πρώτες καταγγελίες.
Μερικά πρώην μέλη της αίρεσης, έκαναν λόγο για ασυνήθιστες πρακτικές, για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κακοποίηση και οικονομικές ατασθαλείες.
Μια από τις πιο αξιοσημείωτες πρακτικές του, ήταν όταν ο αιδεσιμότατος έγινε... θαυματοποιός. Σε μια περίπτωση, έβαλε έναν συνεργάτη του να υποδυθεί ότι είχε καρκίνο και πώς μετά τη θεραπεία του από τον Αιδεσιμότατο, τον “έβγαλε από μέσα του” βήχοντας, προσποιούμενος ότι o καρκίνος βγήκε από το στόμα του. Πράγματι, κάτι έβγαλε από το στόμα του.
Έναν χόνδρο από κοτόπουλο.
Στις 13 Δεκεμβρίου 1973, ο Τζόουνς συνελήφθη και κατηγορήθηκε για άσεμνη συμπεριφορά, καθώς φέρεται να αυτοϊκανοποιήθηκε παρουσία ενός μυστικού αστυνομικού της Αντιπροσωπίας Ηθών του LAPD σε τουαλέτα κινηματογράφου κοντά στο πάρκο ΜακΆρθουρ του Λος Άντζελες. Στις 20 Δεκεμβρίου 1973, η κατηγορία εναντίον του Τζόουνς απορρίφθηκε. Ο φάκελος της υπόθεσης σφραγίστηκε και ο δικαστής διέταξε την καταστροφή των αρχείων της σύλληψης.
Η πολιτική επιρροή που είχε αποκτήσει ο Τζόουνς, τον προστάτευε από τις πιθανές διώξεις. Ωστόσο, όταν στένεψαν αρκετά τα περιθώριά του, ο αιδεσιμότατος Τζόουνς αποφάσισε να μεταφέρει την εκκλησία του στην Γουιάνα της Νότιας Αμερικής. Εκεί, έχτισε έναν καταυλισμό στη μέση της ζούγκλας. Κανείς δεν θα τον ενοχλούσε εκεί.
Η Ζωή στην Τζόουνστάουν
Τον Δεκέμβρη του 1974, τα πρώτα μέλη έφτασαν στην Γουιάνα για να στήσουν κάτι που έμοιαζε με κομούνα.
Περίπου 900 πιστοί εγκαταστάθηκαν εκεί. Τα μέλη που ζούσαν εκεί, ξυπνούσαν στις 6:30 το πρωί και μέχρι τις 6 το απόγευμα ασχολούνταν με τις εργασίες συντήρησης της Τζόουνστάουν.
Ο Αιδεσιμότατος, χρησιμοποιώντας τεχνικές πλύσης εγκεφάλου και τον φόβο, κατάφερε να καταπνίξει κάθε ίχνος ελεύθερης σκέψης. Η συμπεριφορά του Τζόουνς, ο οποίος είχε εθιστεί στα ναρκωτικά, γινόταν όλο και πιο ακραία. Ο ίδιος, εκμεταλλευόταν σεξουαλικά δεκάδες γυναίκες και άνδρες, έλεγχε ακόμα και την τροφή των πιστών, μετέδιδε κηρύγματα μέσα στη νύχτα μέσω μεγαφώνων διακόπτοντας τον ύπνο τους και έφτασε στο σημείο να απαγορεύει σε ζευγάρια να έχουν ερωτικές επαφές αλλά και να επιβάλλει τιμωρίες στους "ανυπάκουους".
Η αρχή του τέλους
Συγγενείς ανθρώπων που μετοίκισαν στην Τζόουνσταουν, άρχισαν να καταγγέλουν όσα συνέβαιναν εκεί. Όσα ακούγονταν προκάλεσαν την ανησυχία του γερουσιαστή Λιο Ράιαν, ο οποίος αποφάσισε να διαπιστώσει ο ίδιος, αν ευσταθούσαν οι καταγγελίες. Έτσι, μαζί με ένα τηλεοπτικό συνεργείο ξεκίνησε το ταξίδι του προς την Τζόουνσταουν.
Μόλις κατέφθασε, αρκετά μέλη της αίρεσης τον πλησίασαν και του ζήτησαν απεγνωσμένα να τους πάρει από εκεί. Ο αιδεσιμότατος Τζόουνς κατάλαβε την “προδοσία” και αποφάσισε να πατάξει τους αντιφρονούντες.
Ο Τζόουνς διέταξε τους έμπιστους και πολύ κοντινούς συνεργάτες του, να δολοφονήσουν τον γερουσιαστή και όσους είχε μαζί του. Τη στιγμή που οι τελευταίοι επιβιβάζονταν στο αεροπλάνο τους για να φύγουν, τα πρωτοπαλίκαρα του Τζόουνς άνοιξαν πυρ και κατάφεραν να εξοντώσουν 5 άτομα (ανάμεσά τους και ο γερουσιαστής).
Ο Τζόουνς, καταλαβαίνει πως αυτό που είχε συνέβη εκείνη τη στιγμή ήταν αρκετά σοβαρό. Μόλις είχε δολοφονηθεί ένας γερουσιαστής στην “πόλη του” και πλέον, δεν υπάρχει γυρισμός. Ο ίδιος είναι πεπεισμένος ότι άμεσα θα κατέφθανε ο αμερικάνικος στρατός να τον συλλάβει.
Έτσι, συγκεντρώνει τους οπαδούς του και τους ζητάει να κάνουν μια επαναστατική πράξη. Να αυτοκτονήσουν.
«Πόσο πολύ σας αγάπησα. Πόσο πολύ προσπάθησα να σας δώσω μια καλή ζωή»
Αυτά λόγια ήταν η εισαγωγή της τελευταίας ομιλίας που έδωσε στον "λαό" του. Την ηχογράφησε και είναι διαθέσιμη μέχρι και σήμερα.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, οι άντρες του, ετοίμαζαν το φονικό κοκτέιλ από Flavor Aid (μια φθηνότερη εκδοχή του Kool-Aid) και ένα μιξ από κυάνιο και ηρεμιστικά. Το μοίρασαν σε όλους και σε όσους αντιστάθηκαν, το χορήγησαν ενέσιμα.
Η εντολή ήταν οι γονείς να το δώσουν πρώτα στα παιδιά τους και έπειτα να το πιούν οι ίδιοι. Αν έβλεπαν τα παιδιά τους να πεθαίνουν, τότε θα ήταν πολύ πιο εύκολο να αυτοκτονήσουν και οι ίδιοι.
«Μη φοβάστε τον θάνατο. Αν δεν μπορούμε να ζήσουμε ειρηνικά, ας πεθάνουμε ειρηνικά»
Όταν δημοσιογράφοι και οι ερευνητές έφτασαν, όταν ήταν πια αργά, στο σημείο με ελικόπτερο, η δυσωδία του θανάτου τους χτύπησε ενώ ήταν ακόμα στα 300 πόδια. Από εκείνο το ύψος, οι σωροί των πτωμάτων έμοιαζαν για έναν δημοσιογράφο σαν «σκουπιδότοπο, όπου κάποιος είχε πετάξει πολλές σακούλες». Στο έδαφος, καθώς οι δημοσιογράφοι έσφιγγαν τα μαντήλια για να προστατεύσουν τη μύτη τους από τη μυρωδιά, είδαν κάτι αδιανόητο. 918 σώματα που αποσυντίθεντο στη ζέστη της ζούγκλας.
85 μέλη της κοινότητας επιβίωσαν από την "μαζική αυτοκτονία". Κάποιοι διέφυγαν στη ζούγκλα ακριβώς την ώρα που άρχισε η τελετή θανάτου. 918 άτομα έχασαν τη ζωή τους εκείνη την μέρα και ανάμεσά τους, 276 παιδιά.
Ο ίδιος ο Αιδεσιμότατος, δεν ήπιε από το δηλητήριο. Η καταγεγραμμένη αιτία θανάτου του Τζόουνς είναι ο πυροβολισμός. Πιθανότατα αυτοπυροβολήθηκε ή ζήτησε από τους άντρες του να τον σκοτώσουν.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
