Από το 2019 που ιδρύθηκε, το Onassis AiR έχει υποστηρίξει πάνω από 250 δημιουργούς από 59 χώρες του κόσμου, στηρίζοντας ουσιαστικά την πολύπαθη στις ημέρες μας καλλιτεχνική δημιουργία.
Λίγο πρίν το φετινό Onassis AiR (20 και 21 Μαρτίου), με το εντυπωσιακό πρόγραμμα που παρουσιάζει, μιλήσαμε με την επικεφαλής του Νεφέλη Μυρωδιά για την αφετηρία, την έμπνευση και την προσφορά του προγράμματος.
Λίγα λόγια για το Onassis AiR γιατί πραγματικά ακούγεται πάρα πολύ και είναι σημαντικό να γίνει ξεκάθαρο πόσο και πώς βοηθάει στην πράξη τους καλλιτέχνες.
To Onassis AiR (Artists-in-Residence) είναι το πρόγραμμα καλλιτεχνικής έρευνας, φιλοξενίας και καλλιτεχνικών υποτροφιών του Ιδρύματος Ωνάση. Ιδρύθηκε το 2019 με σκοπό να υποστηρίξει την καλλιτεχνική διαδικασία και τον πειραματισμό, φέρνοντας σε επαφή δημιουργούς από διαφορετικές γεωγραφίες και πρακτικές. Παρέχει τον απαραίτητο χρόνο και χώρο σε επαγγελματίες των τεχνών από διαφορετικούς τομείς και από όλο τον κόσμο, ώστε να εμβαθύνουν στην πρακτική τους χωρίς την πίεση της παρουσίασης κάποιου τελικού έργου.
Μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα έχει υποστηρίξει πάνω από 250 δημιουργούς από 59 χώρες. Πέρα από την καλλιτεχνική αμοιβή, το πρόγραμμα προσφέρει προϋπολογισμό έρευνας και παραγωγής, έξοδα μετακίνησης και διαμονής για δημιουργούς που δεν ζουν στην Αθήνα, τεχνικό εξοπλισμό και ένα υποστηρικτικό πλαίσιο που περιλαμβάνει πρόσβαση σε εργαστήρια, ομιλίες, masterclasses, feedback, ευκαιρίες δικτύωσης και συμμετοχής σε πολιτιστικές δράσεις στην Αθήνα. Επιπλέον, όλα τα συμμετέχοντα άτομα έχουν πρόσβαση σε εξατομικευμένη επαγγελματική καθοδήγηση από ένα ευρύ δίκτυο συνεργατών/τριών του Onassis AiR στους τομείς της επιμέλειας, δραματουργίας, παραγωγής και τεχνολογίας, μεταξύ άλλων.
Πώς ξεκίνησε; Ποια ανάγκη ή έμπνευση σας οδήγησε σε αυτό;
Το Ίδρυμα Ωνάση έχει στηρίξει διαχρονικά την καλλιτεχνική έκφραση από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του. Αρχικά, μέσα από το πρόγραμμα υποτροφιών, ενίσχυσε δημιουργούς να συνεχίσουν τις σπουδές τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ στη συνέχεια, μέσω των αναθέσεων της Στέγης, υποστήριξε την παραγωγή και παρουσίαση νέων έργων στο καλλιτεχνικό της πρόγραμμα.
Το 2019, το Onassis AiR ήρθε να συμπληρώσει αυτές τις δύο βασικές μορφές υποστήριξης, εστιάζοντας σε μια εξίσου κρίσιμη αλλά συχνά παραγνωρισμένη φάση της δημιουργικής διαδικασίας: την περίοδο της καλλιτεχνικής έρευνας και ανάπτυξης, πριν από την παραγωγή και την παρουσίαση του τελικού έργου. Μέσα από συνομιλίες με δημιουργούς από διαφορετικά πεδία και έρευνα της διεθνούς καλλιτεχνικής σκηνής, διαπιστώσαμε ένα σημαντικό κενό υποστήριξης σε αυτό το στάδιο. Αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος που επιλέξαμε να επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας εκεί.
Τι ακριβώς κάνουν οι συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια του προγράμματος και πόσο χρόνο διαρκεί;
Σε κάθε κύκλο του Onassis AiR, η καθημερινότητα δεν είναι ποτέ ίδια. Το πρόγραμμα εξελίσσεται και προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις προτάσεις της ομάδας των συμμετεχόντων.
Η διάρκεια κάθε residency κυμαίνεται συνήθως από έναν έως τρεις μήνες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι συμμετέχοντες-ουσες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν την τοπική καλλιτεχνική σκηνή, να συμμετάσχουν σε συλλογικές δράσεις, αλλά και να αφοσιωθούν στην έρευνα και την ανάπτυξη των έργων τους, με την υποστήριξη και τα εργαλεία που παρέχει η ομάδα του Onassis AiR.
Οι πρώτες εβδομάδες αφιερώνονται κυρίως στη γνωριμία των Fellows μεταξύ τους. Αυτό γίνεται μέσα από παρουσιάσεις της καλλιτεχνικής και ερευνητικής τους πρακτικής, αλλά και μέσα από εργαστήρια ανατροφοδότησης που έχουν αναπτυχθεί από την ομάδα του Onassis AiR σε συνεργασία με Fellows προηγούμενων ετών. Από την αρχή του προγράμματος, ένα σημαντικό σημείο συνάντησης είναι τα συλλογικά γεύματα. Πρόκειται για στιγμές χαλάρωσης αλλά και ουσιαστικής ανταλλαγής, όπου μαγειρεύουμε και τρώμε μαζί. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας καθημερινός χώρος συνύπαρξης, που ενισχύει την έννοια της κοινότητας μεταξύ των συμμετεχόντων.
Παράλληλα, σημαντικό κομμάτι της εμπειρίας είναι η σταδιακή εξοικείωση με το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί το πρόγραμμα. Οι Fellows γνωρίζουν από κοντά το οικοσύστημα του Ιδρύματος Ωνάση μέσα από επισκέψεις στη Στέγη, στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και στο Αρχείο Καβάφη, ενώ ταυτόχρονα έρχονται σε επαφή με τη σύγχρονη καλλιτεχνική σκηνή της Αθήνας. Συχνά οργανώνουμε επισκέψεις σε χώρους τέχνης, παρακολουθούμε παραστάσεις και εκθέσεις που πραγματοποιούνται στην πόλη, ενώ δεν λείπουν και τα ερευνητικά ταξίδια στην Ελλάδα ή και στο εξωτερικό. Αυτά σχεδιάζονται κάθε φορά με βάση τις θεματικές που αναδύονται μέσα από την ομάδα και τα ερευνητικά ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων.
Στα μέσα περίπου κάθε κύκλου διοργανώνουμε τα Onassis AiR Open Days, μια σειρά διήμερων δημόσιων εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται τρεις φορές τον χρόνο. Κάθε Open Days διαμορφώνεται με βάση τις πρακτικές των Fellows που συμμετέχουν εκείνη την περίοδο και προσφέρει στο κοινό μια εικόνα του εύρους των πεδίων και των πρότζεκτ που αναπτύσσονται. Και εδώ, η έμφαση δίνεται στη διαδικασία και όχι στο τελικό αποτέλεσμα. Οι δημιουργοί έχουν τη δυνατότητα να μοιραστούν έργα σε εξέλιξη, να πειραματιστούν και να παρουσιάσουν διαφορετικά στάδια της δουλειάς τους, ανοίγοντας έναν ουσιαστικό διάλογο με το κοινό.
Πόσο έχει συμβάλλει το Onassis AiR στο να ακουστεί η Αθήνα περισσότερο και σε όλον τον κόσμο ως μια πόλη που προσφέρει ευκαιρίες για δημιουργία στους καλλιτέχνες; Και τι είναι αυτό που καθιστά το πρόγραμμα ελκυστικό στους ξένους δημιουργούς;
Η ανταπόκριση του καλλιτεχνικού κόσμου τα τελευταία χρόνια στα ανοιχτά καλέσματα του Onassis AiR είναι εντυπωσιακή, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και την ανάγκη για περισσότερα αντίστοιχα προγράμματα διεθνώς. Στο πρόσφατο Open Call μας δεχτήκαμε πάνω από 2.400 αιτήσεις από 110 χώρες. Επιπλέον, το Onassis AiR συγκαταλέγεται στον διεθνή τύπο στα πιο δυναμικά και περιζήτητα residencies παγκοσμίως που επαναπροσδιορίζουν τη στήριξη της καλλιτεχνικής έρευνας σήμερα.
Πιστεύω ότι η ελκυστικότητα του προγράμματος σχετίζεται άμεσα με το ίδιο του το DNA. Κάθε υποτροφία ή φιλοξενία διαμορφώνεται με βάση τις ανάγκες του εκάστοτε Fellow, ενώ παράλληλα καλλιεργούμε ένα ισχυρό αίσθημα κοινότητας, όπου η ατομική πρακτική συνυπάρχει με τη συλλογική ανταλλαγή. Μέσα από το πρόγραμμα, οι συμμετέχοντες από το εξωτερικό έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν σε βάθος την τοπική καλλιτεχνική σκηνή και να συνδεθούν με Έλληνες δημιουργούς, κάτι που έχει οδηγήσει σε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες συνεργασίες και συνέργειες. Παράλληλα, μέσα από το Onassis AiR έχουν πρόσβαση στην επιμελητική ομάδα της Στέγης, το οποίο ανοίγει σημαντικές ευκαιρίες για παρουσίαση του έργου τους στην Ελλάδα ως μέρος του καλλιτεχνικού προγραμματισμού του Ιδρύματος Ωνάση.
Επιπλέον, το Onassis AiR δεν λειτουργεί απλώς ως ένας προσωρινός χώρος φιλοξενίας, αλλά ως ένα περιβάλλον στο οποίο οι δημιουργοί μπορούν να επιστρέφουν διαχρονικά. Από τον αρχικό σχεδιασμό του προγράμματος, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση μιας ουσιαστικής και μακροχρόνιας σχέσης με όλα τα συμμετέχοντα άτομα. Πολύ συχνά, δημιουργοί από το εξωτερικό που έχουν συμμετάσχει στο παρελθόν στο πρόγραμμα, επιστρέφουν στην Ελλάδα με την υποστήριξή μας για να εξελίξουν νέα έργα σε επόμενες φάσεις της καλλιτεχνικής τους διαδρομής.
Πώς διαμορφώνεται κάθε φορά το πρόγραμμα του Onassis AiR;
Το πρόγραμμα του Onassis AiR εξελίσσεται κάθε χρόνο μέσα από τη συνεχή ανατροφοδότηση που λαμβάνουμε από τα άτομα που συμμετέχουν και λαμβάνοντας υπόψη τις διεθνείς εξελίξεις στον χώρο του πολιτισμού. Από το 2019, οπότε και ξεκινήσαμε τη λειτουργία μας, έχουμε δοκιμάσει διαφορετικές προσεγγίσεις στον σχεδιασμό του, αναζητώντας κάθε φορά νέους τρόπους υποστήριξης της καλλιτεχνικής έρευνας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουμε εστιάσει στη συλλογική έρευνα γύρω από συγκεκριμένες θεματικές όπως η οικολογία, η τεχνολογία ή οι ταυτότητες, δημιουργώντας πλαίσια διαλόγου και διεπιστημονικής ανταλλαγής. Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση και στην εξατομικευμένη έρευνα, προσφέροντας τον χρόνο και το περιβάλλον που χρειάζονται οι δημιουργοί για να εμβαθύνουν στη δουλειά τους, να αναπτύξουν νέα έργα, αλλά και να συμμετέχουν σε διεθνείς ανταλλαγές μέσω συνεργασιών με άλλα residencies και δίκτυα οργανισμών στο εξωτερικό.
Αναλυτικά το πρόγραμμα του Onassis AiR
Παρασκευή 20 Μαρτίου (18:30 – 22:30) και Σάββατο 21 Μαρτίου (16:00 – 22:30)
[παρουσιάσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του διημέρου]
Alba Cros | The Gentle(man) | Οπτικοακουστική εγκατάσταση
GeoVanna Gonzalez | Through the Veil (μέρος της σειράς Without Goodbyes) | Προβολή
Neve Harrington | Time Enzymatic and the Good Luck Dinosaur | Υφαντική εγκατάσταση
Miriam Hillawi Abraham | Mythos & Materia: Eating the/each Other | Εγκατάσταση
Χρύσα Κωτούλα | Matters of Concern | Εγκατάσταση
Λούζια Ντούρου | Μες στο μουσείο | Eγκατάσταση
Αλέξης Φιδετζής | Undesirable Past | Εγκατάσταση
Παρασκευή 20 Μαρτίου | 18:30 – 22:30
18:30 – 18:45 | Miriam Hillawi Abraham | Mythos & Materia: Eating the/each Other | Επιτελεστική διάλεξη
18:45 – 19:00 | Χριστιάνα Κοσιάρη | Echo Chamber | Περφόρμανς
19:00 – 19:30 | Neve Harrington | Time Enzymatic and the Good Luck Dinosaur | Επιτελεστική ενεργοποίηση
19:30 – 20:00 | Αλέξης Φιδετζής | Undesirable Past | Ανοιχτή συζήτηση με τον Νίκο Ερηνάκη
20:00 – 20:30 | Pavle Mijuca | A Dizzying Palimpsest | Επιτελεστική διάλεξη
20:30 – 20:45 | Μαρία Μπρέγιαννη | Latent Structures | Περφόρμανς
21:00 – 21:30 | Ladele | Where the Voice Cracks | Μουσική περφόρμανς
22:00 – 22:20 | Ιωάννα Παρασκευοπούλου | hardcore echoes | Περφόρμανς
Σάββατο 21 Μαρτίου | 16:00 – 22:30
16:00 – 17:00 | Χρύσα Κωτούλα | Matters of Concern | Εργαστήριο
17:00 – 18:30 | Ξενάγηση από τις καλλιτέχνιδες και τους καλλιτέχνες
18:30 – 18:45 | Miriam Hillawi Abraham | Mythos & Materia: Eating the/each Other | Επιτελεστική διάλεξη
19:00 – 19:15 | Χριστιάνα Κοσιάρη | Echo Chamber | Περφόρμανς
19:30 – 20:00 | Neve Harrington | Time Enzymatic and the Good Luck Dinosaur | Επιτελεστική ενεργοποίηση
20:00 – 20:30 | Pavle Mijuca | A Dizzying Palimpsest | Επιτελεστική διάλεξη
20:30 – 22:00 | STEGIO.RADIO | Electric Café | DJ set
21:00 – 21:15 | Μαρία Μπρέγιαννη | Latent Structures | Περφόρμανς
22:00 – 22:20 | Ιωάννα Παρασκευοπούλου | hardcore echoes | Περφόρμανς
Περισσότερα για το διήμερο εδώ Onassis AiR Ανοιξιάτικα Open Days 2026 | Open Days | Ίδρυμα Ωνάση
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
