Όταν το 1995, ο Γιώργος Τζιώτζιος, ο τότε διευθυντής του περιοδικού ΣΙΝΕΜΑ έβαλε μπροστά την ιδέα ενός αθηναϊκού φεστιβάλ κινηματογράφου, ίσως κανείς να μην είχε στο μυαλό του πως το «Φεστιβάλ του Περιοδικού Σινεμά» (όπως κάποιοι συνήθιζαν να το αποκαλούν τον πρώτο του καιρό) θα εξελισσόταν στον μεγαλύτερο κινηματογραφικό θεσμό της πρωτεύουσας. Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας» κλείνει φέτος 31 χρόνια παρουσίας και είναι χωρίς αμφιβολία, ένα σημείο αναφοράς σε όσα διαδραματίζονται στον κινηματογραφικό χάρτη του λεκανοπεδίου.
Είναι το φεστιβάλ που ξέρεις ότι θα δεις τις ταινίες που θα πρωταγωνιστήσουν τη σεζόν που ακολουθεί, θα γνωρίσεις το έργο Ελλήνων και ξένων δημιουργών που σε λίγο καιρό μάλλον θα ψάχνεις μανιωδώς τη φιλμογραφία τους, θα γίνεις κομμάτι μιας συλλογικής θέασης, κάτι που δύσκολα σήμερα βρίσκεις. Η Αθήνα μέσω του φεστιβάλ, έγινε εκτός των άλλων και μια πόλη - κινηματογραφικός προορισμός. Τις Νύχτες Πρεμιέρας έχουν επισκεφθεί καλλιτέχνες όπως οι Ντάνιελ Ντέι-Λιούις, Γούντι Άλεν, Πολ Τόμας Άντερσον, Τζέρεμι Άιρονς, Σον Μπέικερ και άλλοι.
Τι συνέβη όμως φέτος στο - κατά γενική ομολογία - μεγαλύτερο φεστιβάλ κινηματογράφου της Αθήνας και θα διεξαχθεί με διαφορετική μορφή;
Τι συνέβη φέτος με τις Νύχτες Πρεμιέρας;
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας είναι φέτος διαφορετικό, αυτή είναι η λέξη που κρατάμε από τη συνέντευξη Τύπου της Τετάρτης (17/9) για τη φετινή του έκδοση. Τα όσα ακούστηκαν στο αμφιθέατρο του Γαλλικού Ινστιτούτου, κυκλοφόρησαν και αναπαράχθηκαν γρήγορα εκτός αμφιθεάτρου, γεννώντας στο κοινό του φεστιβάλ, προβληματισμό ως προς το μέλλον του θεσμού που σημάδεψε το σινεφίλ - και όχι μόνο - κοινό της Αθήνας.
Για να μεταφέρουμε την εικόνα, όπως ανέφερε ο Λουκάς Κατσίκας, Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών Νύχτες Πρεμιέρας, ενώ στην κανονική κλίμακα του Φεστιβάλ, κάθε χρόνο προβάλλονταν περισσότερες από 100 ταινίες μεγάλου μήκους, φέτος, το πρόγραμμά, έχει το 1⁄3 του προϋπολογισμού οπότε και περιλαμβάνει τις μισές ταινίες και λιγότερα slot.
Επίσης, καταργούνται 4 σημαντικές ενότητες των Νυχτών Πρεμιέρας: τα Αφιερώματα, οι Ειδικές προβολές, το τμήμα Midnight και το τμήμα Music & Film. Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής ενημέρωσε ακόμη ότι δεν θα εκδοθούν Διαπιστεύσεις, ενώ για το πιστό κοινό του Φεστιβάλ θα διατεθεί περιορισμένος αριθμός Ειδικών Καρτών Διαρκείας (10 προβολών) στην τιμή των 80 ευρώ, με προνόμιο προτεραιότητας στην προπώληση και αποκλειστική πρόσκληση στην Τελετή Έναρξης.
Και όλα αυτά, λόγω της αιφνίδιας μη επέκτασης της πρόσκλησης ΕΣΠΑ του σύγχρονου πολιτισμού για τους φορείς που είχαν ολοκληρώσει τα έργα τους, από την οποία εξαρτάται ο θεσμός για να είναι βιώσιμος.
Ο λόγος που αλλάζουν φέτος οι Νύχτες Πρεμιέρας
Η κ. Παππά, Γενική Διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, επισήμανε πως από το 2012 έως σήμερα, πράγματι το Υπουργείο Πολιτισμού και η Περιφέρεια Αττικής, μέσω των διαχειριστικών προγραμμάτων ΕΣΠΑ, στηρίζουν ενεργά το Φεστιβάλ. Στις 27 Ιουνίου 2025, στην Ελευσίνα, παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις που είχαν προηγηθεί και ενώ οι εργασίες προετοιμασίας του Φεστιβάλ είχαν ξεκινήσει από μήνες, οι άνθρωποι του φεστιβάλ ενημερώθηκαν ξαφνικά ότι δεν θα επεκταθεί η κρατική χρηματοδότηση μέσω ΕΣΠΑ για την φετινή διοργάνωση των Νυχτών Πρεμιέρας.
Και ενώ οι 31ες Νύχτες Πρεμιέρας κινδύνευαν να μην γίνουν, καθοριστική ήταν η στάση της Προέδρου της Κινηματογραφικής Εταιρείας Αθηνών, κ. Μαρίας Μπόμπολα, η οποία με αίσθημα ευθύνης προς τους ανθρώπους του Φεστιβάλ καθώς και τις συμφωνίες συνεργασίας που είχαν ήδη γίνει, είπε το 'συνεχίζουμε'. Πολύτιμη υπήρξε επίσης η άμεση ανταπόκριση των ιδιωτικών - εμπορικών χορηγών του Φεστιβάλ.
Παράλληλα, οι άνθρωποι του φεστιβάλ αναζήτησαν αρωγή για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού, από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς, λαμβάνοντας μια περιορισμένη χρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Πολιτισμού αλλά και με την έκτακτη υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ).
«Αυτές οι Νύχτες Μένουν»
Η κα Τατιάνα Παππά ανέφερε στο Reader πώς οι Νύχτες Πρεμιέρας είναι εδώ για να μείνουν. «Αυτό που συνέβη είναι πως στα τέλη Ιουνίου, ενώ οι Νύχτες Πρεμιέρας - όπως και άλλοι 4 φορείς - ήταν στην τελική τους φάση για την έγκριση της επέκτασης της πρόσκλησης της διαχειριστικής αρχής, μάς ανακοινώθηκε τελικά, πως δεν θα επεκταθεί η κρατική χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ. Η Πολιτεία έχει επίγνωση της πολύτιμης σημασίας του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νύχτες Πρεμιέρας για τη χώρα. Είναι ένας θεσμός που παράγει πολυδιάστατο έργο».
«Εκτός από το γεγονός ότι ήταν ένα πραγματικά κρίσιμο καλοκαίρι για εμάς, το ζήτημα που προκύπτει μέσα από όλο αυτό είναι το πώς βλέπει η Πολιτεία τον σύγχρονο πολιτισμό και πως απαιτείται ένας καλύτερος και μακροπρόθεσμος σχεδιασμός».
«Οι Νύχτες Πρεμιέρας είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας. Αν τις χάσουμε, χάνουμε κάτι βαθύτερο: τη συλλογική μας μνήμη και τη δύναμη να ονειρευόμαστε», σημείωσε η ίδια, όπως είχε δηλώσει και στη συνέντευξη Τύπου και μάλλον αυτό είναι και το μόνο πράγμα που πρέπει να κρατήσουμε για τις Νύχτες Πρεμιέρας, τους ανθρώπους και τους υποστηρικτές του μεγαλύτερου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας. Όταν κάτι είναι κομμάτι μας, δεν μπορεί να μας το πάρει κανείς.
Κάτι παραπάνω από ένα Φεστιβάλ Κινηματογράφου
Ο προβληματισμός που πυροδότησε η συνέντευξη Τύπου, δεν μπορούσε να μην φέρει στο προσκήνιο συζητήσεις, εικόνες και μνήμες από το μεγαλύτερο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της πρωτεύουσας. Συζητώντας με τον κριτικό Κινηματογράφου Άκη Καπράνο για τον θεσμό του Φεστιβάλ Αθηνών «Νύχτες Πρεμιέρας» και τη σημασία του για την πόλη, θα μου πει πως θυμάται την πρώτη χρονιά του φεστιβάλ και πως έχει ακόμη το πρόγραμμα. «Υπήρχε φυσικά το Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, αλλά, στην Αθήνα, οι Νύχτες Πρεμιέρας μας έφεραν κοντά με ένα σινεμά που κάπως ακούγαμε τότε ότι υπάρχει».
Για τον σκηνοθέτη Βασίλη Κεκάτο, οι Νύχτες Πρεμιέρας είναι το φθινόπωρο στην Αθήνα. Για τη φετινή, σημαντικά περιορισμένη του μορφή θα μού σχολιάσει πως «Αυτή τη χρονιά θα είναι σαν να προσπεράσαμε μια εποχή. Γιατί ένα φεστιβάλ δεν είναι μόνο τα διαγωνιστικά της τμήματα. Είναι οι μεταμεσονύχτιες προβολές, τα πλούσια αφιερώματα, η δυνατότητα που δίνεται στο νεαρό κοινό να ανακαλύψει τον θησαυρό του παρελθόντος. Οι φεστιβαλικές αυτές εμπειρίες δεν είναι πράγματα τα οποία ζεις και ύστερα ξεχνάς. Δημιουργούν το ψηφιδωτό της συλλογικής μνήμης μιας πόλης, μιας γενιάς και μίας άλλης ακόμα, μιας ολόκληρης εποχής».
«Ως Midnight Express στηρίζουμε τις Νύχτες Πρεμιέρας», σημειώνει ο Άκης Καπράνος προσθέτοντας: «Δεν νιώθεις ασφαλής σε αυτή τη χώρα όταν επιτελείς κάποιο πολιτιστικό έργο όπως κάνουν οι Νύχτες Πρεμιέρας. Θεωρώ πως όλες οι κινηματογραφικές οργανώσεις της χώρας οφείλουν να δηλώσουν τη στήριξή τους στο φεστιβάλ, γιατί αποδεικνύεται για άλλη μια φορά, πόσο αβέβαιο είναι να ασχολείσαι με το σινεμά στην Ελλάδα. Έχω πάντως την αίσθηση ότι το σινεμά ενοχλεί περισσότερο σήμερα απ΄ ότι παλαιότερα. Δεν καταλαβαίνω γιατί. Ίσως επειδή έχει μια λαϊκότητα και μια αμεσότητα στην απεύθυνσή του».
Τι θα δούμε φέτος
Το 31ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας με μεγάλο υποστηρικτή το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), μεγάλο χορηγό τη Nova, σε συνδιοργάνωση με τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ) και υπό την αιγίδα και οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, θα πραγματοποιηθεί από την 1η έως και τις 12 Οκτωβρίου.
Η νέα, πολυαναμενόμενη ταινία του Γιώργου Λάνθιμου «Βουγονία» θα είναι η επίσημη έναρξη των 31ων Νυχτών Πρεμιέρας, την Τετάρτη 1η Οκτωβρίου 2025. Η ανακοίνωση του πλήρους προγράμματος θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη, 24 Σεπτεμβρίου.
Από τις σημαντικές στιγμές που περιμένουμε φέτος, είναι η επίσκεψη του Ντάνιελ Ντέι-Λιούις στην Αθήνα για την Πρεμιέρα της ταινίας ΑΝΕΜΩΝΗ, στην οποία πρωταγωνιστεί και συνυπογράφει το σενάριο μαζί με τον γιο του Ronan Day-Lewis, ο οποίος σκηνοθετεί. Η πρεμιέρα θα πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Σε σχέση με τη διατήρηση των διεθνών μας Διαγωνιστικών τμημάτων, Μυθοπλασίας και Ντοκιμαντέρ, η φετινή έκδοση θα περιλαμβάνει 20 ταινίες, οι οποίες θα ανακοινωθούν αναλυτικά προσεχώς. Στο διαγωνιστικό τμήμα των Ελληνικών Μικρών Ιστοριών - που φέτος κλείνει 14 χρόνια στο Φεστιβάλ - θα παρουσιαστούν 51 ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος Ελληνικές Μικρές ιστορίες του 31ου ΔΦΚΑ Νύχτες Πρεμιέρας, το ζωτικό τμήμα του φεστιβάλ που συνδέει το κοινό με το ελληνικό σινεμά. Όλες οι ταινίες θα παρουσιαστούν στο ΑΣΤΟΡ.
Οι ταινίες του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, θα φιλοξενηθούν στις αίθουσες Δαναό, Cinobo Όπερα, Άστυ, Άστορ και Τριανόν. Και εμείς, θα είμαστε εκεί.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
