«Το 1974, στις 3 Σεπτέμβρη, όταν ιδρύθηκε το ΠΑΣΟΚ, το ονομάσαμε κίνημα και όχι κόμμα. Και είχαμε δίκιο, είναι το κίνημα που βγαίνει από τα σπλάχνα του λαού μας, που συγκεντρώνει τις μνήμες και τους αγώνες τόσων γενεών».
Με αυτά τα λόγια, περιέγραψε συνοπτικά ο Ανδρέας Παπανδρέου την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ λίγες μέρες πριν τις νικηφόρες εκλογές του 1981. Επτά χρόνια πριν, σε μια αίθουσα ενός ξενοδοχείου στο κέντρο της Αθήνας, κρατούσε στα χέρια του την ιδρυτική διακήρυξη ενός, τότε, νέου πολιτικού φορέα που ο Τύπος περιέγραφε ως σοσιαλιστική κίνηση. Ήταν μια τομή στον ιστορικό χρόνο της πολιτικής. Το κόμμα που έμελε να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πραγματικότητας μετράει σήμερα 52 χρόνια ζωής.
Ο Νίκος Μιχαλόπουλος ήταν ένας από εκείνους που υπέγραψαν την ιδρυτική διακήρυξη, επικεφαλής της νεολαίας ΠΑΚ εσωτερικού, της αντιδικτατορικής οργάνωσης που είχε δημιουργήσει ο Παπανδρέου. Μας μίλησε για άλλες εποχές που είχαν άλλα οράματα, όταν η Ελλάδα έβγαινε από την επταετή φαρσοκωμωδία της χούντας και μετρούσε τις πληγές της μετά την τραγωδία της Κύπρου αναζητώντας κάπου την ελπίδα.
«Ήμουν σοκαρισμένος που θα συναντούσα τον Παπανδρέου»
«Με την επάνοδο του Παπανδρέου από το εξωτερικό, τη δεύτερη ή τρίτη μέρα της επανόδου του, κάλεσε εμένα μαζί με τον Θανάση Τσούρα και τον Γιάννη Τζώρτζη. Εγώ ήμουν υπεύθυνος της νεολαίας ΠΑΚ εσωτερικού. Εκεί όρισε μία τετραμελή επιτροπή της νεολαίας με γραμματέα εμένα
Μετά συμμετείχαμε στις διαδικασίες για τη διαμόρφωση. Πώς θα είναι το νέο κόμμα, ποια θα είναι η διακήρυξή του, τα χαρακτηριστικά του και όλα αυτά. Ο Παπανδρέου είχε ορίσει μία τετραμελή επιτροπή. Και από τη νεολαία τον Κώστα Λαλιώτη και τον Θανάση Τσούρα, οι οποίοι επεξεργάζονταν όλες τις απόψεις για το κείμενο της διακήρυξης, γιατί είχαν προηγηθεί συζητήσεις στο εξωτερικό, στις οργανώσεις του ΠΑΚ.
Γίνονταν έντονες συζητήσεις για τη διακήρυξη, έντονες συζητήσεις στη νεολαία και βεβαίως με άλλες επαφές τις οποίες διατηρούσε στο εσωτερικό ο Παπανδρέου μαζί με την επιτροπή που είχε ορίσει για την οριστική διαμόρφωση του κειμένου. Μιλάμε για έντονες συζητήσεις και αντιθέσεις…
Έγινε μία ευρείας σύνθεσης συνάντηση δίπλα από την οικία του Παπανδρέου, στο ξενοδοχείο Καστρί τότε. Ήταν ένα ξενοδοχείο που μετά το είχε πάρει η Αγροτική Τράπεζα. Μας είχε παραχωρήσει μία αίθουσα και είχαμε πάει για να δούμε τον Παπανδρέου και να συζητήσουμε για τη διακήρυξη.
Εμείς, ως νεολαία, είχαμε απόλυτη ομοφωνία σε δύο πράγματα που θα έπρεπε να περιέχει η διακήρυξη: την κατάργηση της μοναρχίας και τη μη αποδοχή παρεμβάσεων του ξένου παράγοντα στις πολιτικές εξελίξεις της χώρας. Μην ξεχνάτε πως είχε προηγηθεί ο ρόλος των Αμερικανών, το Κυπριακό και όλα αυτά.
Το τρίτο, και εξίσου σημαντικό, ήταν ότι δεν θα πρέπει να συνεργαστούμε με την παλιά κοινοβουλευτική ομάδα της Ένωσης Κέντρου που υπήρχε προδικτατορικά. Πλην εξαιρέσεων. Οι συζητήσεις που γίνονταν αφορούσαν κυρίως αυτά τα ζητήματα.
Ξέρετε, ως νεολαία εκείνη την περίοδο, είχαμε τα μυαλά πάνω από τα κεφάλια μας. Για να το πω πιο σωστά, είχαμε τα μυαλά στα κάγκελα μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και την πτώση της χούντας. Θυμάμαι μια μικρή σύναξη στο σπίτι του Παπανδρέου στο Καστρί. Σε αυτή ήταν και ο Γιάννης Κορωναίος, ένας σεβάσμιος και ευγενής άνθρωπος. Ένας από τους νεολαίους τότε, του έκανε μια οξεία επίθεση κατηγορώντας τον ως συντηρητικό. Εκείνος ζήτησε να αποχωρήσει αλλά τον κράτησε ο Παπανδρέου.
«Νοσταλγώ τον ενθουσιασμό που υπήρχε»
Είναι ένα μικρό δείγμα αυτό του πώς ήμασταν οι νέοι τότε, είχαμε μια ορμή, μια επαναστατικότητα. Κατέληξε λοιπόν η επιτροπή στο κείμενο της διακήρυξης και στη συνέχεια την παρουσίασε ο Παπανδρέου στο ξενοδοχείο στο κέντρο της Αθήνας. Ήμουν κι εγώ εκεί, ήμουν από εκείνους που είχαν συνυπογράψει το κείμενο.
Θυμάμαι ότι υπήρχε αρκετό ενδιαφέρον για το τι περιέχει το κείμενο. Υπήρχε αρκετός κόσμος που είχε το ενδιαφέρον και την προσμονή.
Εγώ είχα μια προηγούμενη θητεία στη νεολαία της Ενώσεως Κέντρου, την ΕΔΗΝ. Γενικότερα, προσβλέπαμε στον Παπανδρέου για να ηγηθεί. Προσωπικά, τον γνώρισα μετά τη Μεταπολίτευση. Η πρώτη συνάντησή μας ήταν όταν μας κάλεσε ως νεολαία του ΠΑΚ. Ήμασταν σοκαρισμένοι που θα τον συναντούσαμε. Υπήρχε ο μύθος του Ανδρέα. Μου έκανε εντύπωση το πόσο ευγενής ήταν. Ήταν χαρακτηριστική αυτή η ευγένεια και ο τρόπος που μας δέχτηκε.
Θυμάμαι τον ενθουσιασμό που υπήρχε εκ μέρους αυτού του κόσμου που βίωνε το μετεμφυλιακό μονοκομματικό κράτος της Δεξιάς. Με πολιτικές διώξεις, με αμφισβήτηση του πατριωτισμού και της εθνικοφροσύνης. Ήταν οι προδότες, τα μιάσματα, έτσι τους χαρακτήριζαν.
Αυτός ο κόσμος θέλησε να έρθει στο προσκήνιο, αγκάλιασε το κίνημα και δημιουργήθηκε αυτό το κύμα. Θέλησε να σταθεί ως ισότιμος πολίτης. Αυτό θυμάμαι με νοσταλγία. Ως γραμματέας της νεολαίας, που μετείχα στη συγκρότηση των οργανώσεων του κινήματος, έβλεπα τις οργανώσεις που ξεφύτρωναν σαν τα μανιτάρια σε όλη την Ελλάδα, σε κάθε πόλη, κωμόπολη.
Αυτό θυμάμαι πιο πολύ, τον ενθουσιασμό και το πάθος αυτού του κόσμου που ήταν αποκλεισμένος από την πολιτική και κοινωνική ζωή».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
