Τα τελευταία περίπου 20 χρόνια της ζωής του, ο Νίκος αυτοχαρακτηρίζεται ως ανοιχτά μη μονογαμικός. Η συνειδητοποίηση ήρθε, όταν η τότε σύντροφός του, τού ανέφερε -άμεσα και χωρίς περιστροφές- πως συνευρέθηκε με κάποιον τρίτο, γεγονός που δεν τον επηρέασε αρνητικά.
Μιλάμε για μία εποχή που, οι εναλλακτικές πρακτικές, ήταν ακόμα λιγότερο αποδεκτές. H κοινωνική συνθήκη της ετεροκανονικότητας εγκλωβίζει ανθρώπους και μυαλά σε συγκεκριμένες νόρμες. Και όπως λέει, η αντίληψη ότι η ετεροφυλοφιλία και η μονογαμία είναι οι μόνοι «κανονικοί» τρόποι για να ζήσει κανείς τις σχέσεις του, επηρεάζει βαθιά την κοινωνία και τα άτομα σε διάφορα επίπεδα.
«Μετά από εκείνη τη σχέση, βρισκόμουν κυρίως σε περιστασιακές no strings attached σεξουαλικές επαφές, ενώ οι συναισθηματικές σχέσεις μου ήταν αφενός ελάχιστες, και σε συνθήκες όπου έβαζα τον εαυτό μου να συμφωνεί σε μονογαμικά πλαίσια περιορισμένης διάρκειας».
Το concept του να μπορεί να συνδεθεί με περισσότερα άτομα υπήρχε μέσα του από τότε, μέχρι που ανακάλυψε τον όρο «polyamory», κάτι παραπάνω από μια δεκαετία πίσω.
Περιγράφοντας πως μπήκε στη φάση της πολυσυντροφικότητας, αναφέρει πως, διαβάζοντας online για το θέμα, συνειδητοποίησε ότι είναι το μοντέλο που ακολουθούσε ήδη, ενώ απέκτησε τη δυνατότητα να βουτήξει ακόμα πιο βαθιά σ' αυτό.
Ο Νίκος Δόμβρος είναι personal trainer, εκπαιδευτής ιαπωνικών πολεμικών τεχνών, ράπερ, και ο άνθρωπος πίσω από το instagram account “The ATH Polyamorist”.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις που προέκυπταν όταν επέλεγε να αποκρύψει τον προσανατολισμό του και να μπει σε μονογαμικές σχέσεις, ήταν σχεδόν εκκωφαντικές. Η αντιμετώπιση ότι ειναι κατά συρροή cheater, ανώριμος, ανίκανος να δεσμευτεί, περνάει φάση, δεν έχει βρει την κατάλληλη κλπ- ήταν το κυρίως πιάτο, στις περιπτώσεις που επεδίωκε να συνδεθεί συναισθηματικά.
«Πλέον, ζώντας ήδη κάποια χρόνια πραγματικά πολυσυντροφικά, βρίσκω ότι γίνομαι ολοένα και καλύτερος ως άνθρωπος, και είναι οι σύντροφοί μου που με ωθούν σ’ αυτό, δεχόμενες ακριβώς το ποιος είμαι – σε κάθε μου κομμάτι. Ξεκάθαρα, δεν θα μπορούσα να είμαι πιο ευγνώμων για την αγάπη που παίρνω, αλλά και για την ευκαιρία να μπορώ να δώσω άλλη τόση. Όταν αποδέχτηκα, λοιπόν, την απόφαση ότι δεν πρόκειται να αλλάξω τον εαυτό μου, γιατί στην τελική δεν χρειάζεται, προκειμένου να 'βρω τον άνθρωπό μου', ξεκλείδωσα την ικανότητα να λέω 'όχι'. Ήμουν people pleaser, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει. Πιστώνω σίγουρα στην πορεία μου στην πολυσυντροφικότητα, ότι έμαθα να θέτω όρια», λέει στο reader.
«Η πολυσυντροφικότητα είναι βασισμένη στην ειλικρίνεια»
Η πολυσυντροφικότητα – από το αγγλικό “polyamory”-, αναφέρεται στην πρακτική ή τρόπο ζωής όπου οι άνθρωποι εμπλέκονται συναισθηματικά και/ή ρομαντικά με περισσότερους από έναν συντρόφους ταυτόχρονα, με τη γνώση και τη συναίνεση όλων των εμπλεκόμενων μερών. Είναι κυρίως το να δημιουργούμε συνδέσεις που βασίζονται στην ειλικρίνεια, την εμπιστοσύνη και την επικοινωνία.
Κάθε σχέση είναι μοναδική και μπορεί να διαφέρει από την άλλη ανάλογα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες των συμμετεχόντων, πάντα στηριζόμενη στους πυλώνες της συναινετικότητας, της διαφάνειας, του σεβασμού και της ευελιξίας. Δεν είναι απλώς μια «ανοιχτή σχέση» ή swinging – αν και αυτά είναι μέρη της ευρύτερης εικόνας της πολυγαμικότητας ή μη μονογαμίας.
Ένα από τα μεγαλύτερα στερεότυπα γύρω από την πολυσυντροφικότητα, είναι πως «αποτελεί πρόφαση για να απατάμε», εξηγεί ο Νίκος. «Είναι δύσκολο για κάποιον να συλλάβει ότι είναι εις γνώσιν όλων το πώς κινούμαστε σ’ ένα πολυσυντροφικό πλαίσιο – με ειλικρίνεια και διαφάνεια. Οι σύντροφοι θα πρέπει να γνωρίζουν τις επαφές και τις σχέσεις εκτός της δικής τους, στον βαθμό που έχει συμφωνηθεί – ειδάλλως, θα μιλούσαμε για "κέρατο".
Και υπάρχουν και άλλες παρανοήσεις - ότι δεν είμαστε ικανοί για δέσμευση, ότι είναι φάση που θα ξεπεράσουμε μόλις βρούμε το ένα άτομο, ότι δεν λειτουργεί μακροπρόθεσμα, ότι τα πάντα στην καθημερινότητά μας περιστρέφονται γύρω από το σεξ, αλλά και το ότι, για να βρισκόμαστε σε μια τέτοια σχέση, είμαστε απαλλαγμένοι από ζήλια και συναισθηματικά προβλήματα. Μαζί με διάφορα άλλα που ακούγονται σχεδόν σε περιστάσεις που η συζήτηση πηγαίνει προς τα σχεσιακά – κάποια απ’ αυτά καλοπροαίρετα, κάποια με δηκτική διάθεση».
Οι άνθρωποι του δικού του κύκλου είναι ανοικτοί και υποστηρικτικοί προς την επιλογή του. «Θεωρώ μεγάλη τύχη, ότι οι γονείς μου, όντας κυριολεκτικά boomers και πλησιάζοντας τα 80 πια, κι ενώ δεν μπορούν να κατανοήσουν πλήρως τί και πώς, είναι εντάξει με το πώς ζω. Και ο κύκλος μου απαρτίζεται από ανθρώπους ανοιχτόμυαλους, κάποιοι απ' τους οποίους βρίσκονται στις ζωές μας σε κάποια μορφή ανοιχτής σχέσης».
Η μονοκανονικότητα και η περιθωριοποίηση άλλων μοντέλων σχέσεων
Και απ' αυτό που ονομάζουμε «μονοκανονικότητα», προκύπτουν όλα τα στερεότυπα. Επειδή η μονογαμία έχει επικρατήσει ως το κυρίαρχο και «κανονικό» μοντέλο σχέσεων, περιορίζει την ποικιλία και δημιουργεί στεγανά στις σχέσεις, όσο η κοινωνία, μέσω θεσμών, ΜΜΕ, ψυχαγωγίας και κοινωνικών νορμών, την προβάλλει ως την απόλυτη έκφραση δέσμευσης και αγάπης – περιθωριοποιώντας αυτόματα την πολυσυντροφικότητα και γενικότερα άλλες μορφές σχέσεων, παρατηρεί ο Νίκος.
Και τα άτομα που επιθυμούν διαφορετικά σχεσιακά μοντέλα πιέζονται να συμμορφωθούν σ’ αυτό το πρότυπο, γεμίζοντας εσωτερικές συγκρούσεις. «Όταν η κοινωνία σε θεωρεί εκλύτων ηθών, η καταστολή της αυθεντικής ταυτότητας για κάποιους είναι επιλογή πλεύσης, χωρίς να είναι δεδομένη η αποφυγή αρνητικής κριτικής και στιγματισμού. Ακόμα και για να περιγράψουμε τις ανοιχτές σχέσεις, χρησιμοποιούμε τη φράση “μη μονογαμία” αντί για “πολυγαμικότητα”, μιλάμε, δηλαδή, για το “κανονικό” και το “μη κανονικό”, πολλές φορές προσθέτοντας τις λέξεις “ηθική” και “συναινετική” στην αρχή, μιας και by default είναι κάτι “κακό”. Είναι τόσο δεδομένη η μονογαμία».
«Για να σπάσουμε, λοιπόν, αυτή την αλυσίδα, πρέπει να υπάρχει μια πιο ευρύχωρη κατανόηση και εκπαίδευση στις διαφορετικές μορφές ταυτοτήτων και σχέσεων. Το ίδιο ισχύει και με την προβολή στον πολιτισμό – βλέπουμε τα τελευταία χρόνια την εκπροσώπηση όλο και συχνότερα σε ταινίες, σειρές και λογοτεχνία, άλλες φορές επιτυχημένα κι άλλες όχι τόσο ομολογουμένως, αλλά είναι αναμφισβήτητα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
«Ναι, μια πολυσυντροφική σχέση είναι ισότιμη»
Μια πολυσυντροφική σχέση μπορεί να είναι ισορροπημένη και ισότιμη, αλλά απαιτεί προσπάθεια και ανοιχτές συζητήσεις για να κατανοηθούν οι ανάγκες και τα συναισθήματα όλων των μερών.
«Πρέπει ό,τι αφορά τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις μας να είναι ξεκάθαρο, για να είμαστε σίγουροι ότι we’re all on the same page – ότι συμφωνούμε και κατανοούμε τους όρους της σχέσης, προκειμένου να αποφεύγονται παρεξηγήσεις. Και είναι σημαντικός ο χρόνος που αφιερώνεται σε κάθε σύντροφο ξεχωριστά, αλλά και η καλλιέργεια της σχέσης ως σύνολο. Αυτά ισχύουν για κάθε σχέση -ακόμα και μονογαμική, έτσι;
Επισης, οι κανόνες διαφέρουν από σχέση σε σχέση - για το ποιους ή πόσους μπορούν να βλέπουν, αν θα μοιράζονται πράγματα για τις άλλες σχέσεις, αν θα ακολουθήσουν «πολυσυντροφικότητα τραπεζαρίας», παράλληλη, “Don’t Ask, Don’t Tell”, ιεραρχικά ή μη σχήματα. Νομίζω πως ένας αρκετά συνηθισμένος κανόνας έχει να κάνει με την ασφάλεια και την υγεία, όπου οι σύντροφοι συμφωνούν σε πρακτικές ασφαλούς σεξ, π.χ. χρήση προφυλακτικών, και συχνές ιατρικές εξετάσεις».
Η ποικιλομορφία που διαχωρίζει τους ανθρώπους, υφίσταται και στις σχέσεις. Άλλοι βρίσκουν την ολοκλήρωση σε μονογαμικές σχέσεις, ενώ κάποιοι νιώθουν την ανάγκη να εξερευνούν και να δημιουργούν σχέσεις με πολλούς συντρόφους. Και δεν πρέπει να δαιμονοποιείται μια φυσική έκφραση της ανθρώπινης επιθυμίας για συνδεσιμότητα και ποικιλία. Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη “κανονικότητα” για όλους και αυτό πρέπει να είναι σεβαστό.
Τον ρωτάω εάν η πολυσυντροφικότητα λειτουργεί για εκείνους που έχουν ζητήματα ζήλιας ή κτητικότητας. «Αν υπάρχει ένα σαφές πλαίσιο για τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις, υπάρχει ασφάλεια μεταξύ των συντρόφων, ακόμα και για όσους έχουν θέματα εμπιστοσύνης. Ωστόσο, η πολυσυντροφικότητα δεν επιλύει αυτόματα τέτοια θέματα. Η ζήλια είναι ένα φυσικό συναίσθημα που προκύπτει σε οποιοδήποτε είδος σχέσης. Από που πηγάζει, είναι θέμα συζήτησης μεταξύ των συντρόφων, αλλά κυρίως θέμα διαχείρισης και προσωπικής δουλειάς. Πρέπει να εντοπίσουμε τις ανασφάλειες και τους φόβους που βγαίνουν στην επιφάνεια και να βρούμε τί μπορεί να πυροδότησε τη ζήλια.
Επίσης πόσο είναι υγιής ή γόνιμη είναι η ζήλια στις ακραίες μορφές της; Θεωρώ προβληματικό το “είμαι πολύ κτητικός στις σχέσεις μου”, αφενός γιατί κανένας άνθρωπος δεν είναι κτήμα “μου”, αφετέρου γιατί αυτό το mentality αντικειμενοποίησης της ανθρώπινης υπόστασης οδηγεί σε περαιτέρω βία. Στην πολυσυντροφικότητα, καλλιεργούμε τη συναγαλλίαση -στην ενσυναισθητική χαρά για τη χαρά του συντρόφου μας. Είναι ο αντίποδας της ζήλιας, και προφανώς δεν είναι η εργοστασιακή ρύθμιση στις ρομαντικές σχέσεις. Αυτό μπορεί να πηγαίνει κόντρα στις προσδοκίες, αλλά it is what it is», απαντά.
Αν κάποιος επιθυμεί να ανοίξει τη σχέση του, μπορεί να οφείλεται στη συνειδητοποίηση ότι δεν είναι μονογαμικός. Όμως, «αν ένα ζευγάρι που αντιμετωπίζει κρίση ανοίξει τη σχέση του, με το σκεπτικό ότι δια μαγείας θα εξαφανιστούν τα προβλήματα, τότε μάλλον τα πράγματα δεν θα πάνε καλά. Η πολυγαμικότητα δεν είναι το φάρμακο που θα γιατρέψει μια μονογαμική σχέση που πάσχει, αλλά μια συνειδητή επιλογή που πηγάζει εκ των έσω».
Το “ATH Polyamorist” είναι η ορατότητα της πολυσυντροφικότητας στον κόσμο
Όλα αυτά, τον ώθησαν να δημιουργήσει το ATH Polyamorist, που είναι η παρουσίαση της πολυσυντροφικότητας, κόντρα στις παρανοήσεις για την πολυγαμικότητα ή τη συναινετική μη μονογαμία.
«Θέλω να κατανοήσουμε ότι η πολυσυντροφικότητα δεν είναι κάποιο περίεργο εξωτικό φρούτο, και να υπάρχει ένα go-to hub με βασικές γενικές πληροφορίες για το θέμα, από την οπτική ενός ανθρώπου που ζει έτσι και δεν υποθέτει, εικάζει ή οτιδήποτε. Έχουν γραφτεί ελάχιστα πράγματα για την πολυσυντροφικότητα στην Ελλάδα, κι ακόμα βλέπουμε άρθρα από ανθρώπους που δεν σχετίζονται με αυτό, είτε μεταφράσεις από ξένη αρθρογραφία. Αυτό το «κενό» θα ήθελα να καλυφθεί, και αυτό είναι το δικό μου βήμα προς αυτή την κατεύθυνση».
Αυτό φαίνεται να λειτουργεί, αφού και ο ίδιος λαμβάνει μηνύματα υποστηρικτικά αλλά και ερωτήσεις για τη φύση της πολυσυντροφικότητας και συγκεκριμένα πράγματα που άπτονται των σχέσεων των ίδιων των ατόμων.
«Έχω εντυπωσιαστεί από την απήχηση που έχει. Σε μια μικρή λιμνοθάλασσα από θετικά μηνύματα, λοιπόν, πραγματικά, δεν ξεχωρίζω κάποιο. Έχω λάβει όμως ένα ακραία αρνητικό μήνυμα που θυμάμαι. Χωρίς καν «καλημέρα», το άτομο που το έστειλε, χαρακτήρισε την πολυσυντροφικότητα “αρρωστημένη”. Κι ενώ είχα διάθεση να συζητήσω, γιατί προφανώς η αντίδραση αυτού του ανθρώπου πηγάζει από την επικρατούσα αντίληψη που λέγαμε, φτάσαμε στο ότι υπάρχουν ομάδες που δεν συμπαθεί, όπως οι χρυσαυγίτες. Η τοποθέτηση ενός σχεσιακού προσανατολισμού που προωθεί την αγάπη άνευ ορίων στην ίδια θέση με τον Ναζισμό, ήταν ξεκάθαρο δείγμα ότι το άτομο δεν μπορεί να κάνει συζήτηση. Ουδέν κακό αμιγές καλού, το σύντομο αυτό αλισβερίσι οδήγησε στη δημιουργία ενός από τα αγαπημένα reels του κοινού, το 'Αγαπητοί Μονογαμικοί'», λέει περιπαικτικά.
Δεν πρόκειται για ένα account με διάθεση επίθεσης στη μονογαμία, ξεκαθαρίζει. «Για ‘μένα δεν τίθεται θέμα 'καλύτερου' μοντέλου σχέσεων, θα ήταν τουλάχιστον ειρωνικό να αντιμετωπίζω τη μονογαμία με τον τρόπο που δεν θέλω να αντιμετωπίζεται η πολυσυντροφικότητα. Πιστεύω πως αυτό που πραγματικά θέλουμε όλοι όσοι έχουμε διαφορετικό προσανατολισμό ή έχουμε επιλέξει να ζούμε με άλλον τρόπο, είναι το γεγονός ότι ακριβώς υπάρχουν κι άλλοι τρόποι, καθόλα έγκυροι. Δεν επιδιώκουμε τον 'προσηλυτισμό΄' κανενός, θέλουμε να δείξουμε ότι υπάρχουν κι άλλες επιλογές που δεν βλάπτουν και δεν απειλούν κανέναν. Keep spreading the love».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
