Η δολοφονία του βουλευτή της Αριστεράς, Γρηγόρη Λαμπράκη, έριξε βαριά τη σκιά της πάνω από τη δεκαετία του '60 στην Ελλάδα. Ένα πολιτικό έγκλημα που έφερε στο προσκήνιο αυτό που όλοι ήξεραν μα δεν ήθελαν να παραδεχτούν: τη λειτουργία του παρακράτους με τις ευλογίες του επίσημου κράτους. Παρά τις τιτάνιες προσπάθειες των αρχών να αποκρύψουν την αλήθεια, ένας περαστικός βοήθησε να συλληφθούν οι ύποπτοι.
Ο αγωνιστής της Αριστεράς που βρέθηκε στο στόχαστρο
Όταν ο Λαμπράκης ήρθε στην Αθήνα από την Κερασίτσα Αρκαδίας, πιθανότατα δεν είχε στο νου του την ενασχόληση με τα κοινά. Δεινός αθλητής που είχε φτάσει να γίνει Βαλκανιονίκης, οι σπουδές του αφορούσαν τη μαιευτική. Την περίοδο της Κατοχής, συμμετείχε σε διάφορους αγώνες τα έσοδα των οποίων έδινε σε όσους είχαν ανάγκη, μαζί με άλλους συναθλητές του. Μέσα σε λίγα χρόνια, έγινε γνωστός στην αθηναϊκή κοινωνία ως υφηγητής της μαιευτικής και κορυφαίος μαιευτήρας. Εκλέχθηκε για πρώτη φορά βουλευτής το 1958 και στη συνέχεια εξελέγη εκ νέου ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος με την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά.
Το όνομά του άρχισε να κουβεντιάζεται στους κύκλους των αρχών με τη δημιουργία του κινήματος για την ειρήνη και την ύφεση. Στον απόηχο της κρίσης της Κούβας που έφερε τις δύο υπερδυνάμεις στο παρά ένα του πυρηνικού ολέθρου, διοργανώθηκε στο Λονδίνο μια μεγάλη πορεία ειρήνης με εκπροσώπους από αρκετές χώρες. Από την Ελλάδα, βρέθηκε ο Λαμπράκης μαζί με άλλους. Όταν η επιτροπή ειρήνης στην Ελλάδα θέλησε να διοργανώσει μια ανάλογη πορεία από τον Μαραθώνα μέχρι την Πνύκα, οι αρχές απέρριψαν το αίτημα. Ο Λαμπράκης όμως ήταν αμετακίνητος και ξεκίνησε μόνος του έχοντας το πανό με το σήμα της ειρήνης στο αμάξι του. Αρκετοί αστυνομικοί προσπάθησαν να τον σταματήσουν, άλλοι τον προπηλάκισαν. Αλλά εκείνος δεν έκανε πίσω. Είχε βρεθεί για τα καλά στο στόχαστρο του παρακράτους.
Το παραλίγο τέλειο και καλά σκηνοθετημένο έγκλημα
Το 1963, η Ελλάδα βρίσκεται σε αναβρασμό. Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή που έχει προέλθει από τις αμφισβητούμενες εκλογές του 1961, φαίνεται ανίκανη να περιορίσει το παρακράτος που προσπαθεί να αντικαταστήσει το κράτος. Οι διώξεις για την Αριστερά είναι απλώς η καθημερινότητα. Η δημοκρατία πάσχει και οι θεσμοί υπηρετούν το ιδεολόγημα της εθνικοφροσύνης. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό πολιτικό και ιδεολογικό τοπίο, ο Λαμπράκης διάλεξε να μιλήσει για την ειρήνη. Σε μια συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη, που δεν είχε πολιτικό πρόσημο, η ομιλία του αφορούσε τον πυρηνικό αφοπλισμό και είχε χαρακτήρα αντιπολεμικό. Έξω από τον χώρο της ομιλίας, ένας οργανωμένος συρφετός ανθρώπων που φώναζαν συνθήματα...υπέρ του πολέμου!
Οι προειδοποιήσεις για τον Λαμπράκη ήταν αρκετές. Όπως και οι απειλές για τη ζωή του. Οι αρχές φυσικά διαβεβαίωναν ότι θα τον προστάτευαν. Όταν τελείωσε την ομιλία του, βγήκε έξω και καθώς περπατούσε στον δρόμο, από το πουθενά εμφανίστηκε το περίφημο τρίκυκλο παρόλο που η αστυνομία είχε επιβάλει απαγόρευση κυκλοφορίας. Ο Λαμπράκης σωριάζεται στο έδαφος από το χτύπημα που του κατάφεραν στο κεφάλι. Τα επίσημα ανακοινωθέντα των αρχών μιλούσαν για τροχαίο ατύχημα. Γκοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης, οι φυσικοί αυτουργοί που βρίσκονταν στο τρίκυκλο επιχειρούν να το σκάσουν και χάνονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα στους δρόμους της Θεσσαλονίκης.
Ο τροχονόμος εκτός υπηρεσίας που έπιασε τυχαία τους εγκληματίες
Για κακή τους τύχη, ο Μανώλης Χατζηαποστόλου που βρισκόταν κοντά στο σημείο του εγκλήματος έχει σκαρφαλώσει στο πίσω μέρος του οχήματος και παλεύει με τον Εμμανουηλίδη. Λίγο πιο κάτω, βρίσκεται ο Χαράλαμπος Ασπιώτης, ένας τροχονόμος που βρίσκεται εκτός υπηρεσίας και καθώς βλέπει το τρίκυκλο συνειδητοποιεί ότι κάτι δεν πάει καλά. Ζητάει εξηγήσεις από τους δύο αυτουργούς και αφού αυτές δεν είναι ικανοποιητικές, τους συλλαμβάνει. Ο Γκοτζαμάνης βέβαια επιμένει λέγοντας «Άσε με να φύγω και θα καταλάβεις στη συνέχεια». Όπως κατέθεσε ο Ασπιώτης, αφού τους παρέδωσε πήγε σπίτι του να ξεκουραστεί. Λίγες ώρες μετά όμως, ένας αστυνομικός του χτύπησε την πόρτα και του ζήτησε να τον ακολουθήσει στο τμήμα.
Οι αξιωματικοί που βρίσκονταν στο τμήμα πίεσαν με όποιον τρόπο μπορούσαν τον Ασπιώτη να αλλάξει την κατάθεσή του. Να πει ότι τα πράγματα δεν έγιναν όπως τα είδε, και ότι απλώς Γκοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης δεν εμπλέκονταν με το συμβάν. Παρά τις πιέσεις, ο Ασπιώτης δεν έκανε πίσω. Δεν άλλαξε την κατάθεσή του. Δεν λύγισε μπροστά στις απειλές των αξιωματικών που ήταν συνδιοργανωτές του σχεδίου για τη δολοφονία. Πλήρωσε αυτή την αξιοπρέπεια με δυσμενή μετάθεση στην Ηλεία.
Η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη θα μπορούσε να είναι το τέλειο έγκλημα, έγκλημα χαρακτηριστικό μιας εποχής που οι θεσμοί εξυπηρετούσαν ιδεολογικές σκοπιμότητες και το κράτος βρισκόταν σε ρόλο θεατή ή συνεργού ενίοτε. Χρειάστηκε μια χούφτα άνθρωποι που δεν έκαναν πίσω για να αφήσει η αλήθεια το ιστορικό της αποτύπωμα και να μιλάμε για δολοφονία και όχι για ένα τυχαίο συμβάν. Οι διοργανωτές του σχεδίου είχαν προετοιμάσει το τέλειο έγκλημα. Δεν υπολόγισαν την αξιοπρέπεια, την ευαισθησία και το δημοκρατικό θάρρος των απλών ανθρώπων.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
