"Middle Grade" είναι αυτή η εποχή που ένα παιδί είναι ακόμα παιδί. Πλησιάζει την εφηβεία, αλλά δεν έχει φτάσει ακόμα εκεί. Την ίδια στιγμή, τα παιδικά του παιχνίδια, του φαίνονται πια βαρετά. Είναι παιδί και μεγάλος ταυτόχρονα. Βλέπει ταινίες και σειρές στην τηλεόραση, υποψιάζεται τη σεξουαλικότητα του, μπορεί να αντέξει ακόμα και τον τρόμο. Είναι ένα μεγάλο παιδί, αυτό που είναι μαθητής των «μεσαίων τάξεων» και είναι αρκετά πιθανό, στην τσάντα με τα βιβλία και τα τετράδια και την κασετίνα του, να έχει και ένα βιβλίο με τίτλο «Πράσινο Αίμα» ή ένα που να λέγεται «Η Μάσκα», όλα τους προϊόντα του βασικού τίτλου «Ανατριχίλες».
Κάποιοι δεν θέλαμε να το παραδεχτούμε, αλλά οι «Ανατριχίλες», κατέληγαν να πληρώνουν προσωρινό έστω, «ενοίκιο» στους εφιάλτες μας. Παρ' όλα αυτά, συνεχίζαμε να τα διαβάζουμε. Γιατί αυτό; Γιατί οι «Ανατριχίλες» είναι ανάρπαστες ως και σήμερα; (Στο Metabook τα περισσότερα από τα βιβλία είναι ανάρπαστα)
Όλα ξεκινούν από ένα πρόσωπο
Ο Ρόμπερτ Λιούις Στάιν (Ρ.Λ.Στάιν) στα τέλη της δεκαετίας του `80 είχε γράψει τη σειρά νεανικών βιβλίων Fear Street. Όταν το μελάνι είχε στεγνώσει στο τελευταίο βιβλίο και η κατάρα με την οποία πάλευαν οι νεαροί ήρωες του, είχε πια ξορκιστεί, η εκδοτική ομάδα των Parachute Press και Scholastic του ζήτησε να γράψει μια σειρά από ιστορίες τρόμου για παιδιά ηλικίας από 7 ως 12 ετών. Ο Στάιν δεν ήταν σίγουρος στην αρχή, αλλά ένας τίτλος στο περιοδικό TV Guide, του έδειξε το μέλλον: "It's Goosebumps Week on Channel 11" («είναι η εβδομάδα της ανατριχίλας στο κανάλι 11!»). Το πρώτο από τα έξι βιβλία της σειράς κυκλοφόρησε το 1992, Ήταν το «Σπίτι των Νεκρών». Είμαστε στις αρχές των 90ς, δεν χρειάζεται κάτι παραπάνω από διάδοση «στόμα με στόμα» για να γίνει κάτι διάσημο.
Ο Στάιν βασίστηκε στις επιρροές, του, στις «Ιστορίες από την Κρύπτη» και στο έργο του Ρέι Μπράντμπερι. Επηρεάστηκε και από προσωπικά Όταν η σειρά έγινε best seller, του ζητήθηκε να γράψει νέα βιβλία. Ξεκίνησε ένα απίστευτο σερί δημιουργίας. Θρυλείται πως του χρειάζονταν μόλις οκτώ ημέρες για να ολοκληρώσει μια ιστορία και να πάει αμέσως για τύπωμα.
Ο Στάιν όμως είχε ήδη φτιάξει το δικό του κώδικα ήθους για κάθε ιστορία, μια χρυσή εντολή.
Κανένας δεν πεθαίνει
Μια αυστηρή οδηγία για τη σειρά ήταν ότι κανένας χαρακτήρας δεν πεθαίνει ποτέ. Ο Στάιν ήθελε οι ιστορίες του να λειτουργούν σαν «τρόμος ασφαλειάς», ένας εφιάλτης από τον οποίο το κάθε παιδί κάποτε ξυπνά, χωρίς αυτός να έχει αφήσει αποτυπώματα στην ψυχή του. Ήθελε επίσης κάθε νέα ιστορία να περιλαμβάνει, έστω διακριτικά και κάποια από τα βιώματα του ή τις αγαπημένες του αναφορές από την ποπ κουλτούρα.
Η «Νύχτα της Ζωντανής Κούκλας» ήταν εμπνευσμένη από τον Πινόκιο, ενώ η «Στοιχειωμένη Μάσκα» θρυλείται πως έχει ως σημείο αναφοράς μια γιορτή του Χάλογούιν, όταν οι γονείς του Στάιν του έκαναν δώρο μια μάσκα πάπιας (!), κάτι που θεώρησε πάρα πολύ ταπεινωτικό. Φαντάσου να καλείσαι να βγεις για «κέρασμα ή τρόμαγμα» ντυμένος πάπια. Άλλη μια ιστορία που φαίνεται να τον ενέπνευσε, ήταν όταν ο γιος τού, Ματ Στάιν, είχε φορέσει μια τρομακτική μάσκα, αλλά δεν μπορούσε να την βγάλει. Ο τρόμος και η απόγνωση του γιού του, έγιναν η «σπορά» μιας νέας ιστορίας.
Τα βιβλία «Πρόσεχε Πριν Κάνεις Μια Ευχή» και τα «Σκυλιά Φαντάσματα» είναι επισης βασισμένα σε διηγήσεις για την εφηβική ηλικία του Στάιν, που έτρεμε τα σκυλιά και ακόμα περισσότερο, τις παρέες νταήδων,που συχνά τον έβαζαν στο μάτι. Ο Στάιν έγραψε συνολικά 62 βιβλία με πρωτογενείς ιστορίες «Ανατριχίλες» και 235 με προσαρμογές και δευτερογενείς αναφορές στους αγαπημένους ήρωες του.
Οι Ανατριχίλες στα Δικαστήρια
Όλοι θα περιμέναμε η σειρά βιβλίων «Ανατριχίλες» να προκαλέσει το ενδιαφέρον του Χόλιγουντ, όπως όλα τα προϊόντα που απευθύνονται σε προέφηβους θεατές. Φτάσαμε πολύ κοντά στην επίτευξη ενός τέτοιου σεναρίου το 1995, αλλά τελικά η τηλεόραση του Καναδά (!), ήταν η τυχερή, σε μια μεταφορά με παντελώς άγνωστους ηθοποιούς και με τον Ρ. Λ Στάιν ως αφηγητή στο ξεκίνημα του κάθε επεισοδίου, σε μια αναφορά στην «Ζώνη του Λυκόφωτος» που έκανε ακριβώς το ίδιο, περίπου 30 χρόνια πριν. Η σειρά προβλήθηκε τελικά και στην τηλεόραση του Καναδά, αλλά και από τηλεοπτικά κανάλια της Βόρειας Αμερικής με τεράστια επιτυχία.
Κάπου εκεί ξεκίνησαν τα προβλήματα.
Η Parachute Press (ιδιοκτησίας της συζύγου του Στάιν, Τζέιν) ζήτησε μεγαλύτερο έλεγχο στο merchandising και το marketing του τίτλου «Ανατριχίλες», που απέφερε διαρκώς ολοένα και περισσότερα κέρδη για τη Scholastic. Από την άλλη, η Scholastic, κατηγορούσε τον Στάιν, ότι μετά το 16ο βιβλίο, χρησιμοποιούσε βοηθούς (ghost writers) ενώ το συμβόλαιο όριζε ότι έπρεπε να είναι ο μοναδικός συγγραφέας. Αυτό ήταν το «πάτημα» για να σταματήσει να του αποδίδει πνευματικά δικαιώματα. Αυτή η διαφωνία έφερε και την ακύρωση δύο τηλεοπτικών σειρών που βρίσκονταν στο στάδιο του σχεδιασμού, το "Goosebumps Gold" και το "Goosebumps 2000", που δεν κυκλοφόρησαν ποτέ. Η διαμάχη έλαβε τέλος το 2003, όταν η Scholastic κλήθηκε να πληρώσει περίπου εννέα εκατομμύρια ευρώ στον Στάιν, ως αποζημίωση.
Με το βλέμμα στο μέλλον
Ένα παιδί που δεν θα μεγαλώσει ποτέ. Αυτό αναζητούσε η εταιρεία παραγωγής που ανέλαβε να φέρει τις «Ανατριχίλες» στο σινεμά, στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Ήταν πάρα πολύ εύκολο να βρεθεί αυτό το «παιδί». Δίδασκε τότε στο «Σχολείο του Ροκ» και ήταν πάρα πολύ έτοιμος για να πρωταγωνιστήσει σε περιπέτειες με τέρατα που υπάρχουν μόνο στα όνειρα μας, αν και κανείς δεν είναι σίγουρος γι' αυτό. Το όνομα του ήταν Τζακ Μπλακ.
H ταινία "Goosebumps" κυκλοφόρησε το 2015, σε μια εποχή που τα περισσότερα μεγάλα παιδιά της εποχής υποκλίνονταν σε ένα άλλο Παιδί-Φαινόμενο και Μάγο, τον Χάρι Πότερ. Φάνηκε πως ένα σκληροπυρηνικό κοινό παιδιών που πλέον κόντευαν τα 30, επέστρεψε στην αγαπημένη του παιδική του τρομάρα και το franchise του Στάιν πήρε ξανά τα πάνω του.
Το σίκουελ "Haunted Halloween" (2018) πέρασε μάλλον απαρατήρητο, αν και κάτι τέτοιο δεν συνέβη με τη νέα τηλεοπτική σειρά "Goosebumps: The Vanishing" (2022). Με τον Ντέιβιντ Σουίμερ στον πρωταγωνιστικό ρόλο, η σειρά ζωντάνεψε ξανά όνειρα αναλογικών εποχών, παρέα με γνώριμα πρόσωπα. We were on a break, Ανατριχίλες. Αλλά όχι για πολύ.
Ανατριχίλες στο Σήμερα
«Το κοινό 7-11 ετών είναι το καλύτερο. Είναι στην τελευταία φάση της ζωής τους που ενθουσιάζονται με το παραμικρό. Θέλουν να ξέρουν, να διαβάσουν, να είναι εκεί. Όταν γίνονται 12 ετών, θέλουν απλά να είναι κουλ» λέει σήμερα ο 82χρονος πια, Στάιν. Έχοντας πουλήσει πάνω από 300 εκατομμύρια αντίτυπα, οι «Ανατριχίλες» είναι κάτι σαν διαχρονικός θεσμός, μια τελετή μύησης στο τρόμο, για παιδιά που θέλουν να νιώσουν για λίγο μεγάλοι.΄
Ο Ρόμπερτ Λ.Στάιν ακόμα γράφει βιβλία βασισμένα στις Ανατριχίλες ("One Night at Camp Bigfoot", το πιο πρόσφατο). Πρόσφατα τον ρώτησαν αν έχει αλλάξει σε κάτι ο τρόπος που τα σύγχρονα παιδιά αντιλαμβάνονται τον τρόμο.
«Ο κόσμος με ρωτάει πόσο έχουν αλλάξει τα σύγχρονα παιδιά, πόσο διαφορετικά είναι. Εγώ δεν νομίζω πως έχουν αλλαξει. Νομίζω ο τρόμος είναι πάντα ο ίδιος. Τα πράγματα που μας τρομάζουν, δεν αλλάζουν. Έχει αλλάξει η τεχνολογία, αλλά ακόμα, όλοι μας φοβόμαστε το σκοτάδι, φοβόμαστε να είμαστε σε ένα παράξενο μέρος που δεν ανήκουν, φοβόμαστε πως κάτι σαλεύει μέσα στη ντουλάπα ή κάτω από το κρεβάτι μας. Αυτά τα πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ, πιστεύω».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
