Την περασμένη εβδομάδα, ολόκληρη η ανθρωπότητα παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα τις ΗΠΑ να παίζουν πότε το ρόλο του διαιτητή και πότε το ρόλο του «νταή» ανάμεσα σε Ισραήλ και Ιράν, σε μια πολεμική σύγκρουση που έκανε την φράση «Γ'Παγκόσμιος Πόλεμος» να μοιάζει με ρεαλιστικό σενάριο εργασίας για όλους τους εμπλεκόμενους. Καθώς παρατηρούμε την - πέρα από τα όρια της λογικής - συμπεριφορά του Ντόναλντ Τραμπ να οδηγεί στην καταστρατήγηση θεσμών της αμερικάνικης πολιτείας και σε διπλωματικά επεισόδια, σχεδόν ταυτόχρονα, θυμόμαστε μια ιστορία που μας δείχνει με τον καλύτερο τρόπο πως η «σπίθα» για μια γενικευμένη πολεμική σύρραξη σε παγκόσμια εμβέλεια, μπορεί να ξεκινήσει από ένα λάθος, ακόμα και από ένα «ψευδές» σενάριο.
Πάμε να εξηγήσουμε.
Το 1983, ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση βρίσκονταν σε καθεστώς ψυχρού πολέμου. Ο Ρόναλντ Ρίγκαν, τότε πρόεδρος των ΗΠΑ και πολιτική προσωπικότητα που θαυμάζει ο Ντόναλντ Τραμπ, είχε ήδη χαρακτηρίσει τη Σοβιετική Ένωση, «αυτοκρατορία του κακού», ενώ και η ομοσπονδία των σοβιετικών κρατών ήταν «με το δάκτυλο στη σκανδάλη», έτοιμη να απαντήσει σε κάθε πρόκληση.
Το Νοέμβριο του 1983, το ΝATO ξεκίνησε μια σεναριακή άσκηση βασισμένη σε σενάρια ρεαλιστικής εμπόλεμης σύμπραξης. Λεγόταν "Able Archer 83". Χρησιμοποιήθηκαν καινοτομίες στην επικοινωνία για εκείνη την εποχή, όπως η σιγή ασυρμάτου και η κωδικοποιημένη γλώσσα, ενώ ήταν παρόντες εκπρόσωποι κρατών που βρίσκονται στο ΝΑΤΟ. Η σοβιετική κατασκοπεία άρχισε να λαμβάνει κάποια αλλόκοτα σήματα.
Πίστεψε πως είχε έρθει η στιγμή, πώς ήταν μπροστά τους μια πραγματική απειλή πυρηνικής εισβολής. Ας μη ξεχνάμε πως και οι δύο πλευρές είχαν αναπτύξει πυρηνικούς πυραύλους ικανούς να πλήξουν εχθρικά εδάφη μέσα σε 5 λεπτά.
Το σενάριο του Able Archer 83, που ξεκίνησε στις 7 Νοεμβρίου περιλάμβανε τα εξής:
Ξεσπά κρίση στη Μέση Ανατολή.
Η Γιουγκοσλαβία παίρνει το μέρος της Δύσης.
Οι Σοβιετικοί απαντούν με εισβολή.
Το ΝΑΤΟ, σε υποχώρηση, χτυπά το Κίεβο.
Μέχρι τις 11 Νοεμβρίου όλος ο πλανήτης είχε καταστραφεί από πυρηνικό όλεθρο.
Κάπου εδώ να επαναλάβουμε πως αυτό ήταν το σενάριο μιας άσκησης και όχι ο χρησμός κάποιου μαντείου. Στην πράξη δηλαδή, επρόκειτο για ναυτικές εκστρατείες σε θάλασσες της Ευρώπης με κατεύθυνση τα λιμάνια της ΕΣΣΔ, αλλά και για αεροπορικές αποστολές που φαίνονταν να στοχεύουν στον εναέριο χώρο της Μόσχας, όμως κανένας στρατιώτης του νατοϊκού στρατού δεν «άγγιζε» έστω τα σύνορα της ρωσικής ενδοχώρας. Έμοιαζε λίγο με ένα παιχνίδι γάτας και ποντικού.
Όμως, βρισκόμασταν βαθιά μέσα στον Ψυχρό Πόλεμο και το «ατύχημα» έφτασε πολύ κοντά να συμβεί.
Τι συνέβαινε στη Σοβιετική Ένωση.
Ο γραμματέας της ΕΣΣΔ, Γιούρι Αντρόποφ, δεν διέφερε σε δυναμισμό από τον Ρίγκαν. Τα «γαλόνια» του στην KGB δεν μαρτυρούσαν κάτι διαφορετικό.
Η σοβιετική αντικατασκοπεία, σε διαρκή επικοινωνία με τον Αντρόποφ, πίστευε ότι το ΝΑΤΟ ετοιμάζει κανονική πυρηνική επίθεση.
Βλέποντάς τις κινητοποιήσεις Ευρωπαίων και Αμερικάνων στρατιωτικών, οι Σοβιετικοί έβαλαν μπρος την απάντηση τους. Μπήκε άμεσα σε εφαρμογή ένα σχέδιο ενεργοποίησης της 4ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας, η οποία φόρτωσε πυρηνικές κεφαλές σε αεροσκάφη, έτοιμα για μάχη. Επίσης, μετακινήθηκαν στρατεύματα σε Ανατολική Γερμανία και Πολωνία.
Όλοι τους ανέμεναν μια τελική εντολή. Να πατήσει κάποιος το κουμπί. Ιδανικά, ο Γενικός Γραμματέας Αντρόποφ, γνωστός τότε και με το ψευδώνυμο «Ο χασάπης της Βουδαπέστης», για τη σκληρή του απάντηση προς τους Ούγγρους, όταν προσπάθησαν να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους.
Τελικά;
Ο πόλεμος δεν ξέσπασε γιατί η άσκηση Able Archer απλά ολοκληρώθηκε. Ο εφιάλτης της σύρραξης με πυρηνικά όπλα και της πιθανής καταστροφής του κόσμου όπως τότε τον γνωρίζαμε, με αφορμή ένα σενάριο στρατιωτικής άσκησης, ώθησε αρκετούς ανώτατους κυβερνητικούς αξιωματούχους και στις δύο χώρες να σκεφτούν σοβαρά την αποκλιμάκωση του Ψυχρού Πολέμου. Μέσα στα επόμενα χρόνια έγιναν κάποια σημαντικά βήματα, με τους Ρόναλντ Ρίγκαν και Μιχαήλ Γκορμπατσόφ να υπογράφουν συνθήκες για πυρηνικό αφοπλισμό.
Μάθαμε κάτι απ' όλο αυτό;
Μάλλον όχι, οι μιμητές του Ρίγκαν και του Ανδρόποφ ζουν και βασιλεύουν και φαντάζονται αυτοκρατορίες, αγγλόφωνες ή ρωσόφονες και η ιστορία έχει πάντα αυτόν τον άχαρο ρόλο, να επαναλαμβάνεται, μπας και μας διδάξει κάτι.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
