«Όταν μετακόμισα σε αυτή τη γειτονιά, ποτέ δεν φαντάστηκα ότι θα κατέληγα να μοιράζομαι το κτίριο μου με μια ατελείωτη ουρά τουριστών που έρχονται και φεύγουν κάθε εβδομάδα. Η ζωή μου σε αυτή την πολυκατοικία που μένω την τελευταία δεκαετία, πάντοτε ήταν ήρεμη, όμως πλέον μοιάζει με μια συνεχή δοκιμασία».
Με αυτά τα λόγια, η 37χρονη Μαρία, η οποία ζει σε ένα σπίτι στην καρδιά των Εξαρχείων, περιγράφει την καθημερινότητά της μέσα σε μια γειτονιά που τα τελευταία χρόνια συνεχώς αλλοιώνεται στο βωμό της υπερ-τουριστικοποίησης και του gentrification.
Όταν οι μόνιμοι κάτοικοι εκδιώκονται από τις γειτονιές τους
Τα Εξάρχεια ήταν πάντα πολυσυλλεκτικά. Καλλιτέχνες, φοιτητές, οικογένειες, ηλικιωμένοι – όλοι μοιράζονταν την ίδια αυλή, τον ίδιο φούρνο. Άνθρωποι που γνώριζαν και αγαπούσαν αυτή τη γειτονιά, που κάποτε ήταν ένας πυρήνας αντίστασης, μια γειτονιά ιστορική, που μέσα στα σπλάχνα της είχαν στιγματιστεί και ζυμωθεί γενιές. Τώρα οι φούρνοι γίνονται μπραντσάδικα με μενού στα αγγλικά. Οι καφετέριες παίζουν ρόλο "co-working" χώρων και οι γείτονες είναι περαστικοί. Έτσι και στην πολυκατοικία της Μαρίας. Κάποτε έμεναν άνθρωποι που βρίσκοναν στα Εξάρχεια από τότε που θυμούνται τον εαυτό τους.
Όλα αυτά μοιάζουν σαν ένα μακρινό παρελθόν, καθώς τα ενοίκια χρόνο με το χρόνο άρχισαν να εκτοξεύονται, οι μόνιμοι κάτοικοι να εκδιώκονται από τα σπίτια τους τα οποία έβλεπαν αργότερα να ανακαινίζονται πλήρως και να μετατρέπονται σε airbnb, κάνοντας τη ζωή στη γειτονιά ανυπόφορη. «Η πολυκατοικία στην οποία μένω έχει πια περισσότερα διαμερίσματα Airbnb απ’ ό,τι μόνιμους κατοίκους. Οι ιδιοκτήτες πούλησαν ή τα νοίκιασαν σε εταιρείες διαχείρισης. Το αποτέλεσμα; Δεν ξέρω ποιος μένει δίπλα μου. Δεν ξέρω καν αν θα τον ξαναδώ αύριο».
«Το ίδιο έχει συμβεί και σε μια φίλη μου που έμενε σε ένα μικρό διαμέρισμα στην Ισαύρων και αναγκάστηκε να φύγει όταν ο ιδιοκτήτης της είπε ότι «θα το βάλει στο Airbnb – είναι πιο αποδοτικό». Προφανώς ξεκίνησε να ψάχνει σπίτι για μήνες και δεν μπορούσε να βρει ούτε ένα μικρό δυάρι σε φυσιολογική τιμή. Οι τιμές των ενοικίων έχουν εκτοξευθεί, όχι γιατί οι μόνιμοι κάτοικοι έχουν περισσότερα λεφτά, αλλά γιατί οι ιδιοκτήτες κυνηγούν τους τουρίστες. Ένα δυάρι στα Εξάρχεια που πριν 5 χρόνια κόστιζε 400 ευρώ, τώρα ζητάει 700+. Και αυτό αν βρεθεί διαθέσιμο για μακροχρόνια μίσθωση».
«Ξυπνάω με τον θόρυβο από τις βαλίτσες που σέρνονται»
«Το να ζεις δίπλα σε Airbnb είναι απλά μια απαίσια εμπειρία που κανείς δεν θα ήθελε να ζήσει. Η γειτονιά που γνώριζα, που κάποτε ήταν ζωντανή, γεμάτη με ντόπιους, με οικονομικά ενοίκια, έχει γίνει μια απλησίαστη τουριστική ατραξιόν, με τα μπραντσάδικα να ξεπηδούν σε κάθε γωνιά και τουρίστες να περιφέρονται και να βγάζουν φωτογραφίες. Μέσα σε όλο αυτό, η καθημερινότητά μου μοιάζει όλο και πιο αφόρητη», λέει στο reader.
«Η μέρα μου δεν ξεκινά πια με τον ήχο του ξυπνητηριού, αλλά με τον θόρυβο από τις βαλίτσες που σέρνονται στα σκαλοπάτια και το κουδούνι που χτυπά συνεχώς. Είναι αδύνατο να κοιμηθώ χωρίς να ακούω τη φασαρία από την είσοδο του κτιρίου ή τις φωνές των τουριστών που συχνά βρίσκονται στα σκαλοπάτια προσπαθώντας να βρουν την πόρτα τους. Οι επισκέπτες του Airbnb δεν φαίνεται να έχουν κανένα σεβασμό. Περνούν από την πόρτα μου σαν να είναι μια στάση λεωφορείου, φωνάζοντας και γελώντας».
Όπως λέει, το βράδυ η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη. Η ησυχία έχει αντικατασταθεί από τον ήχο της μουσικής που ακούγεται από τα διαμερίσματα και τις ατέλειωτες συνομιλίες στα μπαλκόνια. Δεν είναι λίγες οι φορές που η ίδια προσπαθεί να κοιμηθεί με τα παράθυρα κλειστά, ελπίζοντας ότι ο ασταμάτητος ήχος από τις συζητήσεις και τα γέλια δε θα ακούγεται.
«Όμως οι τουρίστες δεν νοιάζονται, γιατί δεν είναι το σπίτι τους – είναι το μέρος που νοίκιασαν για να περάσουν καλά. Κάνουν πάρτι, τραβούν καρέκλες τις 3 το πρωί, βάζουν μουσική δυνατά. Έχω φτάσει στο σημείο να κοιμάμαι με παράθυρα κλειστά, να βάζω ωτοασπίδες αλλά δεν υπάρχει κανένας να παραπονεθώ. Δεν καταλαβαίνουν ότι δεν είμαστε όλοι τουρίστες στην πολυκατοικία, αλλά θέλουμε να κοιμηθούμε νωρίς για να πάμε στις δουλειές μας το επόμενο πρωί».
«Υπάρχει αποξένωση»
«Αρχικά δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο η εμφάνιση των τουριστών στην πολυκατοικία θα με επηρεάσει τόσο πολύ. Αλλά η συνεχής αλλαγή επισκεπτών είναι εξοντωτική. Κάθε εβδομάδα, έρχονται και φεύγουν άλλα πρόσωπα. Είναι σαν να ζεις σε μια αμιγώς τουριστική περιοχή, χωρίς ποτέ να υπάρχει η σταθερότητα που προσφέρουν οι μόνιμοι κάτοικοι. Δεν μπορώ να αναγνωρίσω καν τους ανθρώπους που περπατάνε στους δρόμους ή μπαίνουν στο κτίριο – είναι όλοι περαστικοί που δεν έχουν καμία σχέση με τη ζωή της γειτονιάς», εξηγεί η Μαρία.
Και όλο αυτό είναι μέρος ενός βαθύτερου προβλήματος. Η φασαρία είναι η μία πλευρά. Η αίσθηση αποξένωσης είναι η άλλη. «Δεν υπάρχει πια κανείς να ανταλλάξεις ένα «καλημέρα». Δεν υπάρχει ασφάλεια. Την περασμένη εβδομάδα, τουρίστες προσπάθησαν να μπουν στο λάθος διαμέρισμα στις 3 το πρωί – μπέρδεψαν τον όροφο. Πλέον δεν υπάρχουν σχέσεις, δεν υπάρχουν γείτονες με τους οποίους να μπορείς να πεις μια κουβέντα ή να μοιραστείς καθημερινές στιγμές. Είσαι παγιδευμένη σε μια γειτονιά γεμάτη άγνωστους, που δεν έχουν την παραμικρή πρόθεση να συμμετέχουν στην κοινότητα ή να ενδιαφέρονται για το πώς ζουν οι άλλοι γύρω τους».
«Κανένας σεβασμός στους κοινόχρηστους χώρους»
Οι κοινόχρηστοι χώροι του κτιρίου, που κάποτε ήταν καθαροί και ήσυχοι, τώρα είναι συνεχώς βρώμικοι. «Οι τουρίστες δεν σέβονται τους κοινόχρηστους χώρους, αφήνοντας τα πράγματά τους παντού, πετώντας σκουπίδια ή αφήνοντας τα ποτήρια και τις σακούλες τους χωρίς να νοιαστούν για τους άλλους που ζουν εκεί μόνιμα. Αν και οι περισσότεροι δεν μένουν πολλές μέρες, αυτή η συνεχής αδιαφορία για την καθαριότητα και τον σεβασμό προς τους υπόλοιπους, είναι πραγματικά εξοργιστική. Το χειρότερο είναι ότι, επειδή οι τουρίστες δεν μένουν για πολύ, δεν υπάρχει δυνατότητα να εκφράσεις την δυσαρέσκειά σου ή να προσπαθήσεις να βελτιώσεις την κατάσταση».
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι ότι ιδιωτικότητα πλέον δεν υπάρχει. «Δεν μπορώ να ανοίξω τα παράθυρα χωρίς να ακούω συνεχώς τους επισκέπτες που μιλούν ή τραβούν φωτογραφίες. Περνούν από την πόρτα μας χωρίς να νοιάζονται αν είμαστε εκεί ή αν μας ενοχλούν».
Και όσοι έχουν μείνει σε παλιές πολυκατοικίες στο κέντρο της Αθήνας ξέρουν πολύ καλά πως οι τοίχοι είναι λεπτοί σαν τραπουλόχαρτο, χωρίς τις απαραίτητες μονώσεις, με αποτέλεσμα να ακούγονται τα πάντα. «Γυρνάω από τη δουλειά και θέλω να χαλαρώσω στο σπίτι μου, όμως πλέον αυτό είναι αδύνατο. Σίγουρα θα ακούω τους τουρίστες ό,τι και αν κάνουν στο διπλανό διαμέρισμα, σαν να είναι μέσα στο δικό μου σαλόνι».
Επιπλέον, είναι γνωστό πως πολλοί από τους ιδιοκτήτες δεν ζουν καν στην Ελλάδα. Εταιρείες διαχειρίζονται δεκάδες ακίνητα, χωρίς καμία μέριμνα για τους ανθρώπους που ζουν γύρω τους. «Λέμε να μπουν όρια, κανόνες και όροι συμβίωσης. Δεν μπορεί η πόλη να είναι μόνο για τους τουρίστες», τονίζει η Μαρία.
Η εμπειρία του να ζεις μεσοτοιχία με Airbnb είναι μια συνεχής δοκιμασία, με θόρυβο, ακαταστασία και έλλειψη σεβασμού. Το κτίριο που κάποτε θεωρούσε σπίτι, έχει μετατραπεί σε μια τουριστική ζώνη, όπου η ησυχία και η ιδιωτικότητα έχουν γίνει πολυτέλειες που δεν υπάρχουν πια.
Η καθημερινή ζωή στα Εξάρχεια – και σε πολλές ακόμα γειτονιές της Αθήνας – αλλάζει γρήγορα. Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των Airbnb δεν είναι απλώς ένα «τουριστικό φαινόμενο»· είναι μια βαθιά κοινωνική μεταβολή που επηρεάζει την προσβασιμότητα στη στέγη, τη συνοχή των κοινοτήτων και την ποιότητα ζωής.
Αν δεν μπουν ουσιαστικοί περιορισμοί και πλαίσιο λειτουργίας, οι πόλεις κινδυνεύουν να μετατραπούν σε μουσεία χωρίς κατοίκους – σε βιτρίνες χωρίς ζωή. «Είμαστε υπέρ της ισορροπίας. Υπέρ μιας πόλης που να ανήκει σε αυτούς που ζουν μέσα της, όχι μόνο σε όσους την επισκέπτονται. Γιατί στο τέλος της μέρας, μια πόλη χωρίς κατοίκους, δεν είναι πόλη. Είναι απλώς ένα προϊόν προς κατανάλωση».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
