Brexit, μετανάστευση, Πούτιν, Τραμπ, Μασκ.
Τι κοινό έχουν όλα αυτά; Την ακροδεξιά, θα σκεφτεί κανείς. Και λογικό.
Υπάρχει κι ένα δεύτερο.
Στις 12 Αυγούστου, ο Τζορτζ Σόρος έκλεισε αισίως τα 95 του χρόνια. Παρά την ηλικία του, παραμένει το…αγαπημένο πρόσωπο των ακραία συντηρητικών κύκλων παγκοσμίως. Και ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε ζητήματα πολιτικής, συνωμοσίες και τοξικότητα.
Ο Σόρος γεννήθηκε στην Ουγγαρία το 1930. Εκείνος και η οικογένειά του ως Εβραίοι, βίωσαν τις τρομακτικές δυσκολίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και του αντισημιτισμού που επικρατούσε στην χώρα πριν τον πόλεμο. Όταν η χώρα κατελήφθη από τους Ναζί, αγόρασαν πιστοποιητικά που δήλωναν πως ήταν χριστιανοί για να γλυτώσουν.
Στα 17 του, έφυγε στο Παρίσι και στη συνέχεια στο Λονδίνο για σπουδές. Όταν, χρόνια μετά, τον ρώτησαν σε μια συνέντευξη πώς κάποιος από φτωχός μετανάστης γίνεται χρηματοοικονομικός σύμβουλος, απάντησε με ειλικρίνεια. «Είχα περάσει από διάφορες δουλειές ώσπου κατέληξα να πουλάω προϊόντα πολυτελείας σε μαγαζιά με σουβενίρ. Ήξερα πως αυτό δεν είναι για μένα. Έτσι, έστειλα επιστολές σε όλους τους διευθυντές τραπεζών στο Λονδίνο. Έλαβα δύο τρεις απαντήσεις και ξεκίνησα να δουλεύω σε τράπεζα».
Με αυτόν τον ιδιαίτερα διεκδικητικό τρόπο, ξεκίνησε μια τεράστια καριέρα που θα είχε σχεδόν μόνιμα ανοδική πορεία. Σημείο σταθμός ήταν το 1992. Παίζοντας ένα κερδοσκοπικό παιχνίδι ενάντια στην Τράπεζα της Αγγλίας, δανείστηκε και πούλησε μαζικά βρετανικές λίρες. Η λίρα όμως ήταν τεχνητά υπερτιμημένη. Η τράπεζα απέσυρε το εθνικό νόμισμα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών και η αξία της λίρας κατέρρευσε. Το αποτέλεσμα ήταν ο Σόρος να αγοράσει πίσω τις λίρες σε πολύ χαμηλότερη τιμή. Το κέρδος του έφτασε περίπου το ένα δισεκατομμύριο δολλάρια.
Η αρχή της καριέρας του
Έμεινε γνωστός ως ο άνθρωπος που «γονάτισε» την Τράπεζα της Αγγλίας. Δεν θα ήταν η τελευταία φορά που ο ίδιος θα έπαιζε ένα τέτοιο χρηματοπιστωτικό παιχνίδι. Ούτε η τελευταία φορά που θα κέρδιζε. Κάπως έτσι, πάντως, άρχισε να χτίζεται ένας μύθος γύρω από το όνομά του. Ένας δισεκατομμυριούχος που μπορούσε να τα βάλει με κυβερνήσεις και να νικήσει, να στοιχηματίσει εναντίον μιας εθνικής οικονομίας και να βγάλει εκατομμύρια θα ήταν σίγουρα επικίνδυνος για τις κοινωνίες των ανθρώπων.
Πολύ περισσότερο αφού ο συγκεκριμένος ήταν πρακτικά ένας άπατρις Εβραίος με αμερικανική υπηκοότητα, πάμπλουτος και θιασώτης Δυτικών αξιών. Ήταν για πολλούς το πρόσωπο της παγκοσμιοποίησης και ακόμη χειρότερα, το πρόσωπο της παγκοσμιοποίησης που με τα χρήματα του μπορεί να επηρεάζει και να παίζει με τα ζάρια της πολιτικής.
Μαζί με τα διάφορα funds, ίδρυσε ένα ίδρυμα με σκοπό να προωθεί αυτές τις αρχές που αποτελούν τον πυρήνα του δυτικού φιλελευθερισμού. Ισότητα, σεβασμός στις μειονότητες, δικαίωμα σε μια καλύτερη ζωή, υποστήριξη προς τους μετανάστες, ενάντια στην απολυταρχία, ενάντια στον περιορισμό της δημοκρατίας. Πλούτος που προέρχεται από σπέκουλα και φιλελεύθερες αξίες είναι ένας επικίνδυνος συνδυασμός για ορισμένους.
Από τα τέλη της δεκαετίας του ‘90, οι πρώτες θεωρίες συνωμοσίας αρχίζουν να εμφανίζονται. Όχι όμως από την υπερπατριωτική ακροδεξιά για την ώρα. Το πράγμα θα πάρει άλλη τροπή από το 2003 και ύστερα.
Ο Σόρος είχε στηρίξει ανοιχτά το Δημοκρατικό Κόμμα στις αμερικανικές εκλογές του 2004, ενάντια στον Τζορτζ Μπους τον οποίον θεωρούσε επικίνδυνο για την αμερικανική δημοκρατία. Αυτό, σε συνδυασμό με την αντίθεσή του στον πόλεμο του Ιράκ «γέννησε» τους πρώτους εχθρούς. Από έναν αρχικό αντισημιτισμό που ήταν στολισμένος με τον μανδύα της αντιπαγκοσμιοποίησης, οι θεωρίες συνωμοσίας μπήκαν τώρα σε μια άλλη τροχιά.
Βασικά, δεν ήταν πια μόνο αντισημιτισμός. Ήταν κι αυτό αλλά όχι μόνο αυτό (παρόλο που ο Σόρος έχει συχνά επικρίνει τις κυβερνήσεις του Ισραήλ για τις πολιτικές τους αποφάσεις και έχει χρηματοδοτήσει οργανισμούς που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των Παλαιστινίων).
Η Αμερικανική Δεξιά είχε βρει έναν νέο στόχο, έναν νέο μπαμπούλα πιο σωστά. Έναν άνθρωπο που ελέγχει πολιτικούς σαν μαριονέτες, που μπορεί να αντιμετωπίσει στα ίσια κυβερνήσεις και που μέσω του ιδρύματός του προωθεί αξίες που δεν είναι ιδιαίτερα αποδεκτές στους ακροδεξιούς κύκλους.
Από το 2016 και την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, οι θεωρίες συνωμοσίας από ψίθυροι που ακούγονται στο περιθώριο και όλοι γελάμε, εκτοξεύτηκαν στην κεντρική πολιτική σκηνή. Παγκοσμίως.
Ακόμη και στην Βραζιλία, το 2020 μια ένωση συντηρητικών της χώρας ανήμερα των γενεθλίων του Σόρος, ανακήρυξε εκείνη την ημερομηνία ‘’Ημέρα κατά του Τζορτζ Σόρος’’. Παρόμοιες κινήσεις είχαν συμβεί τα προηγούμενα χρόνια στην γειτονική μας Βόρεια Μακεδονία. Σπάνιο αυτές οι δύο χώρες να βρίσκονται στην ίδια παράγραφο, αλλά το κατάφερε ο Σόρος.
Η «χαρά» των συνωμοσιολόγων
Με την επάνοδο του Τραμπ στην εξουσία, οι επιθέσεις εναντίον του και η μόνιμη περιγραφή του ως του ανθρώπου που κινεί τα νήματα κατά του προέδρου, δεν έχουν σταματημό. Φτάνουν στο σημείο να περιγράφουν τον Σόρος ως εκείνον που θέλει να καταλύσει το αμερικανικό κράτος. Εκείνον που είναι πίσω από τα μεταναστευτικά ρεύματα που εισρέουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ξέρουμε πως καμία από αυτές τις θεωρίες δεν έχει σοβαρή βάση. Είναι αποκυήματα της φαντασίας συγκεκριμένων ανθρώπων που, καθώς δεν είναι ικανοί να μιλήσουν πολιτικά ή να απαντήσουν κριτικά, καταφεύγουν σε χρήσιμους δαίμονες.
Είναι ένα εύκολο παιχνίδι γιατί αφοπλίζει την λογική. Πώς να απαντήσεις άλλωστε σε κάτι που είναι αναπόδεικτο αλλά ντυμένο με μπόλικο συναίσθημα; Ειναι σαν να παλεύεις με μια σκιά. Στο τέλος θα κουραστείς, θα χάσεις και η σκιά θα είναι ακόμη εκεί.
Αυτή η προσωπικότητα είναι ο άνθρωπος που η παγκόσμια ακροδεξιά (και όχι μόνο) λατρεύει να μισεί. Αρκετά κλισέ, το ξέρω. Για τους ακροδεξιούς, είναι ο μπαμπούλας της παγκοσμιοποίησης που θέλει να καταργήσει κράτη, κοινωνίες και ταυτότητες. Για τους ηγέτες τους, είναι ένας χρήσιμος αποδιοπομπαίος τράγος. Για όλους τους άλλους, είναι απλά ο Τζορτζ Σόρος.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
