Τι συμβαίνει πριν ξεκινήσει μια θεατρική παράσταση; Οι ηθοποιοί προετοιμάζονται για να βγουν στη σκηνή, ο κόσμος περιμένει υπομονετικά έξω από την αίθουσα, για να εισέλθει με το εισιτήριό του. Είναι εκείνα τα τελευταία λεπτά, πάνω κάτω γνωστά και οικεία - σχεδόν - για όλους μας.
Αυτή τη φορά όμως, τα πράγματα εκτυλίχθηκαν διαφορετικά. Με τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνονται. Την περασμένη Πέμπτη (18/12) βρεθήκαμε σε μια εκ των τριών προσβάσιμων παραστάσεων του «Οιδίποδα» που διοργάνωσε η Στέγη (18, 19 & 20 Δεκεμβρίου). Λίγο πριν ανοίξει η αυλαία της παράστασης «Οιδίποδας» του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα και σκηνοθέτη Ρόμπερτ Άικ, η Κεντρική Σκηνή μετατράπηκε σε ένα πεδίο προς εξερεύνηση.
Πώς μοιάζει πραγματικά μια θεατρική παράσταση που απευθύνεται σε όλους; Ελάχιστοι γνωρίζαμε μέχρι εκείνο το απόγευμα στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.
Σχεδόν μισή ώρα πριν ανοίξει αυλαία η παράσταση, θεατές με οπτική αναπηρία έχουν ανέβει και περιηγούνται στη σκηνή μαζί με τους συνοδούς τους. Αγγίζουν τα σκηνικά, τα αντικείμενα, ό,τι συνθέτει τον χώρο στον οποίον σε λίγο θα εκτυλίσσεται η παράσταση. Μαζί τους, η επιμελήτρια υπηρεσιών Προσβασιμότητας του οργανισμού Liminal και υπεύθυνη της απτικής ξενάγησης, τούς περιγράφει και την παραμικρή λεπτομέρεια. Το σύνολο του θιάσου του «Οιδίποδα» είναι επίσης εκεί.
Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (Ιοκάστη) περιγράφει το λευκό παλτό, το φουλάρι, τη μπλούζα και το παντελόνι που φοράει δίνοντας στους θεατές τη δυνατότητα να τα αγγίξουν και να τα φανταστούν. Ο Νίκος Κουρής (Οιδίποδας) παρουσιάζει με λεπτομέρειες επίσης τα ρούχα του, ενώ σχολιάζει με χιούμορ ακόμα και την χωρίστρα στα μαλλιά του, με τους θεατές να ζητούν να τα αγγίξουν.
Στην απτική ξενάγηση βλέπουμε επίσης τους Λάζαρο Γεωργακόπουλο (Κρέoντας), Ράνια Οικονομίδου (Μερόπη, ένα πρόσωπο που εισάγει ο Άικ στο έργο), Κώστα Νικούλι (Τειρεσίας), Σωκράτη Πατσίκα, Τάκη Σακελλαρίου, Χαρά Γιώτα, Γιώργο Ζιάκα, Γιάννη Τσουμαράκη και Δανάη-Αρσενία Φιλίδου.
Στη συνέχεια, οι θεατές οδηγούνται στις προκαθορισμένες θέσεις τους. Στις πρώτες σειρές όσοι έχουν περιορισμένη όραση και κοντά στους διαδρόμους οι τυφλοί θεατές. Οι τελευταίοι προμηθεύονται τις ειδικές συσκευές με πομπό και ακουστικά, μέσω των οποίων θα ακούσουν την ακουστική περιγραφή που ξεκινά λίγα λεπτά πριν από την έναρξη της παράστασης. Κάθομαι δίπλα σε μια νεαρή κοπέλα η οποία έχει φορέσει ήδη τα ακουστικά.
Μού εξηγεί όσα παρουσιάζονται στην ακουστική περιγραφή: πρώτα κάποιες πληροφορίες για το έργο και τους συντελεστές ενώ καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης, η φωνή μέσα από τα ακουστικά τους περιγράφει τι συμβαίνει κάθε στιγμή πάνω στη σκηνή. Πότε μπαίνει και βγαίνει κάθε ηθοποιός, πού στέκεται στον χώρο, τη στάση του σώματος του. Οι ίδιοι βιώνουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία.
Μια θεατρική Στέγη για όλους
Η απτική ξενάγηση συμπληρώνεται και από άλλες δράσεις προσβασιμότητας: την ακουστική περιγραφή για άτομα με οπτική αναπηρία, τον υπερτιτλισμό και τη διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα για κωφά και βαρήκοα άτομα.
Από το 2022, πολλές παραγωγές της Στέγης έχουν παρουσιαστεί με συνθήκες προσβασιμότητας, σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό liminal. Από παραστάσεις θεάτρου και χορού, μέχρι φεστιβάλ και street party.
Συνολικά, πάνω από 200 δράσεις με ταυτόχρονη διερμηνεία στην ελληνική Νοηματική γλώσσα από την έναρξη της Στέγης. Από τις αναβαθμισμένες υποδομές στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης για άτομα με κινητικές δυσκολίες, με δωρεά και υλοποίηση του Ιδρύματος Ωνάση έως τη ράμπα πρόσβασης στο κτίριο της Στέγης και τις τουαλέτες για αναπηρικό αμαξίδιο.
Οι προσβάσιμες παραστάσεις περιλαμβάνουν υπερτιτλισμό για κωφά και βαρήκοα άτομα, διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα, ακουστική περιγραφή και απτική ξενάγηση.
Ο «Οιδίποδας» τελειώνει και το κοινό χειροκροτεί ενθουσιασμένο. Κάποιοι σηκώνονται όρθιοι. Σκέφτομαι ότι είναι μια παράσταση αξίζει για να τη δουν πραγματικά όσοι περισσότεροι γίνεται. «Μ' άρεσε πάρα πολύ», ακούω να λέει η κοπέλα δίπλα μου, που νωρίτερα μού εξηγούσε όσα άκουγε μέσα από τα ακουστικά της, σαν να συγχρονίστηκε με τον συλλογισμό μου.
***
Οι παραστάσεις του «Οιδίποδα» έχουν πάρει παράταση και θα συνεχιστούν μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 2026.
Οι προσβάσιμες παραστάσεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος Europe Beyond Access με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
