Ο πόλεμος αλλάζει μορφή. Ακολουθεί την ανθρώπινη φύση αλλά μεταμορφώνεται και προσαρμόζεται σε νέα δεδομένα, νέα επιτεύγματα, καινοτομίες και εφευρέσεις. Πριν από λίγα χρόνια, η φράση «μη επανδρωμένο αερόχημα» θα μας παρέπεμπε σε κάτι πιθανώς διαστημικό. Σήμερα, είναι η πραγματικότητα στο πεδίο της μάχης. Τα drones έχουν έρθει με σαρωτική δύναμη, χαμηλό κόστος κατασκευής και μπορούν να αντικατασταθούν με αρκετή ευκολία. Ταυτόχρονα, η εμφάνιση των πολεμικών ρομπότ που χρησιμοποιεί η Ουκρανία θέτει ένα εύλογο ερώτημα: πόσο μακριά είμαστε από τη στιγμή που οι άνθρωποι δεν θα βρίσκονται στο πεδίο του πολέμου;
Drones: καινοτομία ή κάτι από το παρελθόν;
Αν κοιτάξουμε για λίγο την εξέλιξη του πολέμου ανά τους αιώνες, θα δούμε πως η κάθε αλλαγή στο πεδίο καταγράφεται από την εποχή ως μια κοσμογονία. Όταν το οπλοπολυβόλο έκανε την εμφάνισή του, οι θεωρητικοί του πολέμου μιλούσαν για το τέλος του πεζικού ως στοιχείο ενός στρατού, κάτι που φυσικά δεν συνέβη. Ο Πρώσος θεωρητικός του πολέμου, Καρλ φον Κλάουζεβιτς, έλεγε πως ο πόλεμος πάντοτε αλλάζει. Μπορούμε να πούμε για τα drones ότι είναι μια απόλυτη καινοτομία ή χρειάζεται να δούμε το ζήτημα λίγο πιο προσεκτικά;
Καταρχάς, η τεχνολογία πίσω από τα drones, δεν είναι καινούρια, υπάρχει περίπου εδώ κι έναν αιώνα. Το πρώτο drone στην ιστορία πέταξε στον αγγλικό ουρανό στις 21 Μαρτίου του 1917. Ήταν μια μικρή κατασκευή με ασύρματη τεχνολογία ραδιοφώνου που η Βασιλική Αεροπορία πειραματιζόταν για να χρησιμοποιήσει στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Συνεπώς, η σκέψη για μη επανδρωμένα όπλα υπάρχει εδώ και καιρό. Με τις εξελίξεις και τις καινοτομίες που έχει πετύχει η ανθρώπινη δραστηριότητα, τα μη επανδρωμένα όπλα καταφέρνουν να κυριαρχούν και λόγους τακτικής, εκτός από λόγους κόστους.
Στην τελευταία άσκηση του NATO στην Εσθονία, μια ομάδα Ουκρανών χειριστών κατάφερε να καθηλώσουν και να καταστρέψουν περίπου 20 τεθωρακισμένα οχήματα. Είναι ασφαλές να υποθέσουμε πως οι Δυτικοί στρατοί έμειναν λίγο πίσω σε αυτή την τεχνολογία και κατάλαβαν την αξία της μόνο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Χρειάζεται πάντως και μια κάποια επιφύλαξη. Το Ινστιτούτο Σύγχρονου Πολέμου της Στρατιωτικής Ακαδημίας West Point επισημαίνει πως τα drones ναι μεν μπορούν να καθηλώσουν έναν στρατό, αλλά από μόνα τους δεν μπορούν να εγγυηθούν τη νίκη. Είναι ένα σημαντικό όπλο που απλώς καθυστερεί τον αντίπαλο στρατό, δεν τον κερδίζει κατά κράτος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλωστε είναι ένας πόλεμος νεύρων και κυρίως, αντοχής.
Τι μάθαμε από την Ουκρανία και το Ιράν
Τόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία όσο και ο πρόσφατος στο Ιράν έφεραν με φρικτό τρόπο στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από τα drones. Το βασικό στοιχείο σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η τακτική κυριαρχία που προαναφέραμε αλλά (τουλάχιστον στην περίπτωση του Ιράν), η χρήση ενός όπλου με χαμηλό κόστος που φέρνει σε δύσκολη θέση όπλα - μεγαθήρια. Πιο συγκεκριμένα, ξέρουμε πως τα ιρανικά drones Shahed-136 κοστίζουν περίπου 40 με 50.000 δολάρια για να φτιαχτούν. Στην άλλη πλευρά του πολέμου, μια βολή από ένα σύστημα Patriot φτάνει σε κόστος τα περίπου 4 εκατομμύρια δολάρια. Το φθηνότερο κόστος βολής αφορά τα συστήματα Coyote και διαμορφώνεται στα 125.000 δολάρια. Και πάλι, δυσανάλογα ψηλό για ένα σμήνος drone που μπορούν πολύ εύκολα να αντικατασταθούν.
Πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, το κόστος από τις ζημιές που υπέστη ο στόλος των ΗΠΑ στην Ερυθρά Θάλασσα από τα drones των Χούθι έφτασε το 1 δισεκατομμύριο! Αν υπολογίσουμε σε αυτό και την εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία εκπαίδευσης των πιλότων για τα F-15, καταλαβαίνουμε ότι η στρατιωτική υπερδύναμη του πλανήτη έμεινε εξαιρετικά πίσω στις εξελίξεις.
Μόλις τον περασμένο χρόνο, το αναβαπτισμένο υπουργείο Πολέμου άρχισε να αναπτύσσει ένα ευρύ δόγμα για τη χρήση drones και να πιέζει παράλληλα τις μεγάλες βιομηχανίες να επιταχύνουν τις διαδικασίες για την κατασκευή τους. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Ρωσία που ανέφερε πως ετοιμάζεται να κατασκευάζει περίπου 1.000 drones ημερησίως. Άσχετα που το 70% των απωλειών που έχει υποστεί οφείλεται στα αντίστοιχα ουκρανικά.
Το μεγαλύτερο μάθημα τόσο από την Ουκρανία όσο και από το Ιράν είναι πως δύο χώρες με ελάχιστους πόρους και χωρίς να διαθέτουν την υπεροπλία των αντιπάλων, κατάφεραν να «παίξουν» στο πεδίο της μάχης με τους δικούς τους όρους. Η κυριολεκτική επέλαση των drones σηματοδοτεί ένα εντελώς διαφορετικό είδος πολέμου που δεν στηρίζεται τόσο πολύ στην οικονομική ή βιομηχανική πυγμή αλλά στην ευελιξία, την καινοτομία και τη χρήση σύγχρονων μέσων. Μένει να δούμε στο μέλλον αν τα...κουνούπια θα καταφέρουν να νικήσουν τους ελέφαντες.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
