Στην εποχή των social media, όπου η εικόνα πολλές φορές επισκιάζει την ουσία, δύο καλλιτέχνες από την ραπ σκηνή, τo Sfalma και ο Raibo, παραμένουν πιστοί στην αλήθεια τους. Γεννημένοι σε δύο διαφορετικά περιβάλλοντα - την Αθήνα και τον Πύργο Ηλείας- συνδέονται μέσω της κοινής ανάγκης να δώσουν τον παλμό μιας γενιάς που αρνείται να σωπάσει. Μέσα από στίχους που αγγίζουν θέματα κοινωνικών ανισοτήτων, καταστολής και αντιφασισμού, δημιουργούν μουσική που δεν είναι μόνο χιτάκια και επιφανειακές φανφάρες, αλλά κάλεσμα για αφύπνιση.
Λίγο πριν την παρουσίαση του καινούργιου τους δίσκου, οι ίδιοι μιλούν στο Reader για τα ακούσματα που τους διαμόρφωσαν από παιδιά, τις γειτονιές τους, τους ράπερς που τους επηρέασαν, τα social media και την επιλογή της καλλιτεχνικής τους ελευθερίας κόντρα σε όλα όσα επιβάλλει η μουσική βιομηχανία.
Από το τελευταίο τους live στο Κύτταρο, όπου ένιωσαν την ενέργεια του κοινού σαν μια υπόκωφη κραυγή που ζητά περισσότερη μουσική, περισσότερη αλήθεια, μέχρι την Ελλάδα που οι ίδιοι αποκαλούν «Τζαμάικα των Βαλκανίων», δημιουργούν ρίμες που στέκονται απέναντι στην αποχαύνωση και την αποξένωση, σαν μικροί πυρήνες απειθαρχίας.
Που γεννηθήκατε και που μεγαλώσατε;
το Σφάλμα (Αντώνης): Πύργο Ηλείας, όπου έχω ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου.
.Raibo (Πέτρος): Στην Αθήνα και συγκεκριμένα στην Άνω Γλυφάδα.Η γειτονιά σας ήταν καθοριστική για τη διαμόρφωση της μουσικής σας κουλτούρας;
Αντώνης: Ξεκάθαρα, υπήρχαν μεγαλύτερες μπάντες όπως οι Χάσμα, crew όπως οι Σπείρα που είναι ενεργοί ακόμα, οι FPS στίχους των οποίων έχετε ακούσει μέσω των των Fundracar, οι Πρώτη Γραμμή στους οποίους ήταν και ο ΚΚ των 2x2x, κλπ.
Πέτρος: Σχεδόν καθόλου, αν συνέβαλε με κάποιο τρόπο αυτός είναι να ψαχτώ κάπου αλλού να γνωρίσω νέο κόσμο και μέρη από τους οποίους επηρεάστηκα πολύ.Τι μουσικές ακούγατε όταν ήσασταν πιτσιρικάδες; Ποια ήταν τα ραπς που σας καθόρισαν σαν ανθρώπους και σαν καλλιτέχνες;Αντώνης: Ελληνικό 90's - early 00's hiphop, underground ραπ επαρχίας από Πύργο, Καλαμάτα, και Γιάννενα, Πρέβεζα, πιο ψαγμένα όπως Αποκάλυψις, οι Ψυχόδραμα κλπ, κλασικό ξένο ραπ αλλά και πιο ψαγμένα τύπου Anticon, Strange famous κλπ, μουσικές που έμαθα μέσω του sampling - τι σάμπλαραν όλοι αυτοί δηλαδή.
Πέτρος: Λόγω πολλής μουσικής μες στο σπίτι, άκουγα κυρίως λαϊκά από τους γονείς και rock από τον αδερφό μου που είναι αρκετά μεγαλύτερος από μένα. Χαίρομαι που στο σπίτι είχα δύο διαφορετικά ακούσματα και μετά ένα τρίτο από τις παρέες μου, το ραπ, με το οποίο ασχολούμαι τώρα. Από ραπ οι επιρροές μου είναι κυρίως ο Bloody Hawk -με κύριο σημείο το δίσκο Κομπλεξικό-, οι Στίχοιμα με τις Μηχανές και οι Ζοro&Βuzz. Σίγουρα είναι και πολλά άλλα, αλλά πιστεύω πιο πολύ αυτά τα τρία μου έχουν προκαλέσει το πιο μεγάλο "σοκ" όταν τα πρωτοάκουσα.
Τι σας έχει μείνει από το τελευταίο live στο Κύτταρο; Πως ήταν η ατμόσφαιρα;Πέτρος: Μου προκαλεί φοβερή ανυπομονησία για το μέλλον. Κάθε live δείχνει ότι υπάρχει ένας κόσμος που μοιράζεται την ίδια δίψα για νέα μουσική και είναι κάπως σα να συνεννοούμαστε στις συναυλίες. Σα να ακούνε όσα κομμάτια έχω βγάλει και να μου λένε «βγάλε κι άλλα» και παίρνω πολλή δύναμη από αυτό. Το συγκεκριμένο για μένα ήταν το νούμερο ένα σε αυτό το συναίσθημα, αφού όταν είπαμε δύο κομμάτια από τη Τζαμάικα των Βαλκανίων πριν καν κυκλοφορήσει, ήταν λες και είχαν ήδη βγει τα κομμάτια. Ήταν φοβερό!Αντώνης: Εγώ ζω και αναπνέω για τα ζωντανά events, γι' αυτό το έκανα και επάγγελμα. Είναι και ένας real life χώρος και χρόνος συνάντησης, συναναστροφής ανθρώπων μιας κοινής κουλτούρας και αυτό πρέπει να το φυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού. Έξω από αλγορίθμους και social media τα οποία δεν είναι καθόλου η φάση μας. Επίσης κρατάμε παρακαταθήκη και την ενέργεια και όσα έγιναν μετά τη συναυλία - όποιος ξέρει, ξέρει.Τελικά η Ελλάδα είναι η Τζαμάικα των Βαλκανίων; Πίσω από αυτό το ειδυλλιακό φαινομενικά τοπίο, ποια είναι η αληθινή Ελλάδα για εσάς;Αντώνης: Και Αμερική των Βαλκανίων θα μπορούσες να την πεις με τόσες βάσεις. Πέρα από την πλάκα, για μένα η Ελλάδα δεν είναι μία. Είναι άλλη η Ελλάδα των μεγαλοξενοδόχων, των διάφορων πολεμοκάπηλων, του εφοπλιστικού κεφαλαίου, όσων τους ξεπλένουν, του πολιτικού τους προσωπικού, άλλη η Ελλάδα των απλών ανθρώπων που ζουν και εργάζονται εδώ και κατακλέβονται από τους προηγούμενους. Και αυτό ανεξαρτήτως εθνικότητας. Για τους πρώτους θα μαθαίνουμε από τα βιβλία ιστορίας, στους δεύτερους ανήκει το μέλλον.Θέλω να μιλήσουμε λίγο για το εικαστικό του album – βλέπουμε μια δυστοπική πόλη, αστυνομοκρατούμενη, ανεμογεννήτριες, καμμένα δάση και γενικά πολλά στοιχεία από την πραγματικότητα που ζούμε. Πείτε μας τους απεικονισμούς και τους συμβολισμούς.
Πέτρος: Νιώθω πως αν τα δώσουμε όλα στο πιάτο θα του κόψουμε λίγο απ' το καλλιτεχνικό του. Ό,τι πιάσει ο καθένας ας πιάσει. Το μόνο στοιχείο που δίνουμε είναι ότι οι καρέκλες με το ψαράκι και τη σφεντόνα, είναι οι καρέκλες που γράφτηκε σχεδόν όλος ο δίσκος σε μια παραλία στον Πύργο.
Αντώνης: Κυκλοθυμία, respect, καλλιτεχνάρα. Μαζί μας από τα χρόνια, έχει κουβαλήσει. Ψάξτε την.
Πολλοί στίχοι σας έχουν στον πυρήνα τους τις ταξικές ανισότητες, τον αντιφασισμό, παίρνουν υπόσταση από την επικαιρότητα, έχουν πολιτική στόχευση, ενάντια στην καταστολή την αστυνομική βία. Θέλετε ως καλλιτέχνες να παίρνετε θέση για όλα αυτά;Αντώνης: Όλοι παίρνουν θέση ηθελημένα ή άθελα. Εμείς γράφουμε ότι μας βγαίνει, αλλά νομίζω ότι επειδή από μια δημοτικότητα και πάνω επηρεάζεις, πρέπει όχι απλά να προσέχεις τι λες με κριτήριο τη δημοτικότητα, αλλά και να ψάχνεις ενεργά την αλήθεια. Το κίνημα είναι έτη φωτός πιο μπροστά από τους καλλιτέχνες αυτή τη στιγμή. Το κυρίαρχο πλαίσιο τώρα στιχουργικά είναι μια φολκλόρ απεικόνιση των φτωχών ως λούμπεν και τραμπούκων, αμερικανικό όνειρο, άντε και μια διάθεση εξανθρώπισης του συστήματος. Όχι ότι δε βγαίνουν και καλοί στίχοι μεμονωμένα.Πέτρος: Δεν πιστεύω ότι το κάνουμε απλά για να πάρουμε θέση σώνει και ντε. Μέσα από τη μουσική προσπαθούμε να πούμε τις ιστορίες μας. Επειδή οι προσωπικές ιστορίες του καθενός είναι περιορισμένες, συγχρόνως λέει και τις ιστορίες των τριγύρω και την υπόλοιπη πραγματικότητα όπως αυτή αντανακλάται από τη ματιά του. Εφόσον στη ζωή μου παίρνω έτσι κι αλλιώς θέση για όλα αυτά τα ζητήματα και όλοι αυτοί οι αγώνες ειναι μέρος συνάντησης για τις ιστορίες ολωνών, βγαίνει εντελώς φυσικά. Πολλές φορές ίσως το παρακάνω κιολας αλλά δεν μπορώ να κάνω κι αλλιώς, έρχεται από μόνο του.Τι έχετε να πείτε για εκείνους που έχουν δημόσιο βήμα αλλά επιλέγουν την απάθεια - το no politica;Πέτρος: Δεν έχω να πω κάτι για όλους αυτούς. Δεν ξέρω αν φταίει η ηλικία μου ή κάτι άλλο, ακόμα έχω διατηρηθεί πλήρως στην πλευρά του κοινού κι ας κάνω και δική μου μουσική. Οπότε θέλω να πω σε αυτούς, να πούνε και κάτι παραπάνω κάθε φορά, γιατί το περιμένουν κι όσοι τους ακούνε. Οι περισσότεροι είναι φοβεροί ραπερς και πολλοί ξέρουν πολύ καλά τι συμβαίνει τριγύρω. Ας ενωθούν αυτά τα δύο μαζί, πιστεύω σε καλό θα βγει.
Αντώνης: Για αρχή, να μην υποτιμήσουμε τις συνεχείς πιέσεις που υπάρχουν. Θυμάστε για παράδειγμα το κραυγαλέο καθεστώς απόλυτης λογοκρισίας στο οποίο έγινε πέρσι η Eurovision ώστε να μην εκφραστεί αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη. Από κει και πέρα, γίνεται τέχνη χωρίς αυθορμητισμό, μόνο με οικονομικούς υπολογισμούς και λείανση των γωνιών;
Κάποιος μπορεί να πει δε θέλω να γίνω διδακτικός, έτσι μας λένε στην τέχνη για να μη βγαίνουμε από το κουτί, ε, προτιμάς να γίνεις προβλέψιμος, βαρετός; Γίνεται να υπάρξει no politica; Υπάρχει και η παγίδα του gentrified πολιτικοποιημένου, του τόσο-όσο, ειδικά τώρα που βγαίνουν λεφτά. Λίγο δικαιωματισμός, καμιά χειρουργικά υπολογισμένη επιφανειακή μπάρα-πυροτέχνημα, και, εκτός από μία συγκεκριμένη γνωστή 'κόκκινη γραμμή' (pun intended), παίρνω σβάρνα όλα τα υπόλοιπα venues χωρίς ιδεολογικές αρχές, από εφοπλιστικά ιδρύματα και ΜΚΟ μέχρι ρεφορμιστές, πρώην κυβερνητικούς.
Υπάρχει κόσμος που τα συζητάει αυτά γιατί έχει ανάγκη για περισσότερα. Εκτυλίσσεται γενοκτονία live στις οθόνες μας - Τεμπη, Πύλος, οι ανισότητες στο peak, ο πλανήτης προετοιμάζεται για Γ' Π.Π., και υπάρχουν και αιτίες και συγκεκριμένη διέξοδος. Το hip-hop έχει τις προδιαγραφές να είναι όντως το πολιτισμικό υπερόπλο των 'στην απέξω', και είμαι αισιόδοξος γιατί έχουμε φοβερούς ραπερς, αντί να γίνεται ένας δίαυλος εξειδίκεσης της αστικής ιδεολογίας σε συγκεκριμένα δημογραφικά γκρουπ.
Ποια είναι η δική σας διέξοδος από την αποκτήνωση; Τι κάνετε για να αποσυμπιεστείτε;Αντώνης: Πρέπει να την κοιτάζεις και να την αντιμετωπίζεις κατάματα, δεν υπάρχει τρόπος να ξεφύγεις από την πραγματικότητα. Ούτε με τα ναρκωτικά, που είναι τρελό scam, ούτε με φαρμακευτική αγωγή, ίσως ούτε και με τη μουσική. Οπότε, ενεργή συμμετοχή στους κοινωνικούς αγώνες.Θεωρείτε πως στη σημερινή εποχή των social media η άνεση του πληκτρολογίου πολλές φορές αντικαθιστά τη συλλογική διεκδίκηση, τις πορείες, τις κινητοποιήσεις; Δηλαδή το να βάζουμε απλά ένα story αλλά να μη συμμετέχουμε ουσιαστικά.Αντώνης: Άμα δεν πουλάτε κάτι, κλείστε τα social media. Άμα δεν κάναμε ραπ θα τα κλείναμε κι εμείς.Αν μπορούσατε να γνωρίσετε μια προσωπικότητα που έχει πεθάνει ποια θα ήταν αυτή και γιατί;Πέτρος: Μπορεί να ακουστεί γραφικό, αλλά σίγουρα δυο ονόματα που μου έρχονται κατευθείαν στο μυαλό είναι ο Μαρξ με τον Ένγκελς. Οι τύποι λίγο μετά τα 20 ξεκίνησαν να γράφουν βιβλία που ακόμα και σήμερα είναι επίκαιρα και για να τα διαβάσεις πολλές φορές σου χάνεται το μυαλό και εγώ πολλές φορές αγχώνομαι όταν γράφω κάτι, αν από τη μία είναι πολύ συγκεκριμένο και βραχυπρόθεσμο ή αν είναι πολύ γενικό κι αόριστο και δεν θα το καταλάβει κανείς από την άλλη. Ελπίζω να μπορούσαν να με βοηθήσουν με αυτό λίγο.Αντώνης: Τον Αβραάμ Μπεναρόγια ή κάποιον από την πρώτη 'φρουρά' στελεχών του ΣΕΚΕ να μάθω για τη Φεντερασιόν, την πολυεθνική Θεσσαλονίκη, τις διεργασίες της εποχής. Τον Τσε για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, τον αντιαποικιοκρατικό αγώνα, το αντάρτικο. Τον Tupac, για την αντίφαση μεταξύ gangsta και πολιτικοποιημένου. Τον King Tubby, να είμαι εκεί στη γέννηση του dub, του 'φτιάχνω κάτι νέο από προηχογραφημένη μουσική'.
Τελικά για να ζήσει κάποιος στη χώρα από τη μουσική πρέπει να κάνει τα χατήρια της μουσικής βιομηχανίας;Αντώνης: Βοηθάει, αλλά το στόμα με στόμα βοηθάει περισσότερο. Στην κοινότητά μου απευθύνομαι όταν κυκλοφορώ κάτι, όχι στη 'μουσική βιομηχανία'. Ο κόσμος που εκφράζεται με αυτά που λέω, που ζούμε τα ίδια πράγματα διαδίδει τη μουσική μου, βάζοντας το album μου στους φίλους του, με το να έρθει στο λάιβ, με ενα story, απλά πράγματα. Έχω φάει και λογοκρισία στα ΜΚΔ, και αντιεπαγγελματικές συμπεριφορές από διάφορους με ψυχροπολεμικά κόμπλεξ, αλλά δεν με νοιάζει γιατί είναι αστείο. Αν όλοι αυτοί δουν ότι πουλάς εισιτήρια, στο τέλος σε αγαπάνε.
Οπότε για αρχή πρέπει να είσαι καλός. Τώρα, η ιδεολογία της κυρίαρχης τάξης είναι φυσικό να είναι κυρίαρχη και στον πολιτισμό, οπότε αν δεν εναντιώνεσαι σε αυτή ίσως έχεις ένα κάποιο προβάδισμα. Λειτουργεί όμως έτσι η τέχνη; Σκέτο ισολογισμοί, 'σωστές κινήσεις', 'δικτύωση' με το σωστό 'έμπορο'; Γι'αυτό δε με αγχώνει να βιοπορίζομαι 100% από τη μουσική, είναι και άπειροι οι αστάθμητοι παράγοντες. Προέχει η καλλιτεχνική ελευθερία μου.
Πείτε μας κάτι που δεν γνωρίζουμε για εσάς.Πέτρος: Όταν κάνω μπάνιο κάνω freestyle ασταμάτητα και νιώθω ότι είμαι στο 8mile. (ελπίζω μια μέρα να νικήσω το ΛΑΒΑ σε battle).Αν μπορούσσατε να βάλετε ένα στίχο ως τίτλο στη σημερινή πραγματικότητα ποιος θα ήταν αυτός;Αντώνης & Πέτρος: «Στα προεόρτια της καταστροφής δεν ξέρω άμα δικαιούμαστε να τραγουδάμε, πεινάμε αλλά γλεντάμε, για να μην ξεχνάνε τα αλάνια ότι στο τέλος θα τους φάμε».Από εδώ και πέρα τι έχετε στα σκαριά;Αντώνης: Lives το καλοκαίρι, την παρουσίαση δίσκου της Τζαμάικας μετά, και έπειτα τους solo δίσκους μας.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
