Γιατί ο όρος «ενδοοικογενειακή βία» μπορεί να μην είναι ο κατάλληλος

Τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή τη βία που άσκησε ο γνωστός ποινικολόγος, Απόστολος Λύτρας στη σύζυγό του, ήρθε και πάλι στο προσκήνιο το ζήτημα της βίας που υφίστανται κυρίως γυναίκες και παιδιά πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών.

Ο όρος που έχει καθιερωθεί εδώ και αρκετά χρόνια για να περιγράψει αυτού του είδους τη βία είναι ο όρος «ενδοοικογενειακή βία» και αφορά περιστατικά όπως και το πρόσφατο όπου ένας δράστης, του γνωστού ποινικολόγου, επιτίθεται βίαια και κακοποιητικά σε μέλη της οικογένειάς του.

Η αλήθεια όμως είναι ότι ο όρος «ενδοοικογενειακή βία» ή «ενδοοικογενειακή κακοποίηση», όπως τόνισε σε πρόσφατη ανάρτησή της και η εγκληματολόγος Νατάσα Τσουκαλά, είναι αρκετά προβληματικός ή τουλάχιστον όχι επαρκής.

Αρχικά, το πιθανότερο είναι ότι λειτουργεί ως μεταφραστικό δάνειο από τα αγγλικά και συγκεκριμένα από τον όρο “domestic abuse”. Aντιγράφω από ένα σχόλιο της κ.Τσουκαλά στο Facebook:

«Η κυρίαρχη έννοια του domestic είναι το εντός του domus, που νοείται ως οίκος, εθνική επικράτεια, κλπ. Στο βαθμό που ο οίκος μπορεί και να στεγάζει οικογένεια, σημαίνει και οικογενειακό. Είναι ενδεικτικό ότι στα γαλλικά χρησιμοποιείται ο γενικός όρος violences domestiques και, όταν πρόκειται όντως για ενδοοικογενειακή βία, χρησιμοποιείται ο όρος violences familiales. 

Στην Ελλάδα υιοθετήθηκε η παρεμπίπτουσα έννοια του όρου και όχι η κύρια. Θα μπορούσαν να υιοθετηθούν και οι δύο. Εάν όμως υπάρχει μία, αυτή θα έπρεπε να είναι η κύρια και όχι η παρεμπίπτουσα, που αφήνει ακάλυπτα πάρα πολλά πραγματικά περιστατικά».

Ακόμα και γλωσσικά να το πάρουμε, η πιο ακριβής μετάφραση εδώ είναι το «ενδοοικιακή» και όχι «ενδοοικογενειακή». Το ζήτημα όμως, όπως φαίνεται και από την παραπάνω τοποθέτηση, είναι περισσότερο πολιτικό.

Ο όρος «ενδοοικογενειακός» προϋποθέτει πώς οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων που μοιράζονται την ίδια στέγη είναι εκ προϊμίου «οικογενειακές», πράγμα που αφήνει έξω από αυτόν μία σειρά αμέτρητων άλλων περιπτώσεων κατά τις οποίες θύτης και θύμα μοιράζονται την ίδια στέγη αλλά δεν έχουν μεταξύ τους κάποια οικογενειακή σχέση με τη στενή ή την ευρύτερη έννοια του όρου.  

Ταυτόχρονα, βέβαια, πρέπει να σκεφτούμε το βάρος που πέφτει στα θύματα της ενδοοικιακής βίας τα οποία την ίδια στιγμή πρέπει διαρκώς να μπαίνουν σε ένα πλέγμα μίας αόρατης και συνεχούς σύνδεσης με τον κακοποιητή τους. Δεν μοιράζονται απλά το ίδιο σπίτι αλλά είναι ο ένας άνθρωπος του άλλου.

Με πιο απλά λόγια, ο ίδιος ο όρος διαμορφώνει και μία συνθήκη που δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τα θύματα κακοποίησης να φύγουν μακρία από τον κακοποιητή τους με την έννοια ότι τονίζονται τα νήματα που συνδέουν τους δύο, την ώρα που γνωρίζουμε πολύ καλά πόσο στιγματισμένο είναι για την ελληνική κοινωνία το να αφήσει μία γυναίκα το σπίτι της.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.