Sorry κιόλας, αλλά δεν καταδικάζουμε όλοι τη βία «απ’ όπου και αν προέρχεται»

Λοιπόν, ας συμφωνήσουμε σε κάτι: Επειδή έχω σταματήσει καιρό τώρα να κάνω διαφήμιση σε ανθρώπους που «ψοφάνε» για πέντε λεπτά δημοσιότητας και είναι ικανοί να κάνουν τα πάντα για να τα αποκτήσουν, σήμερα θα αναφερθώ σε ένα περιστατικό που έγινε πρόσφατα στον χώρο αναμονής λιμανιού, στο τρίτο μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, με «θύμα» μία γυναίκα πολιτικό, την οποία δεν θα κατονομάσω.

Συμφωνούμε πως είμαστε μεγάλοι άνθρωποι και καταλαβαινόμαστε; Ωραία.

Μετά, λοιπόν, από το περιστατικό αυτό βγήκε τόσο η ίδια όσο και κάποιοι δημοσιολόγοι και είπαν διάφορα «ωραία» για βία την οποία πρέπει να καταδικάσουμε απ’ όπου και αν προέρχεται, ότι η (λεκτική) βία δεν μπορεί να είναι η απάντηση στη (λεκτική) βία, μίλησαν για «πλυντήρια της βίας», ακόμα και για σεξισμό και άλλα διάφορα τέτοια.

Η φράση «καταδικάζω τη βία απ’ όπου και αν προέρχεται», μπορεί να μοιάζει αψεγάδιαστα δημοκρατική, μετριοπαθής και… γλυκούλα αλλά είναι βαθιά προβληματική. Έως και επικίνδυνη.

Η ηθική της συμμετρία εξισώνει εκείνον που ασκεί τη βία με εκείνον που αντιστέκεται σε αυτή. Με όποιον τρόπο επιλέξει να αντισταθεί.

Η βία του επιτιθέμενου δεν έχει την ίδια ηθική υπόσταση με τη βία εκείνου που προσπαθεί να τον σταματήσει, να τον περιορίσει, να του απαντήσει με το ίδιο νόμισμα.

Αν ένας άνθρωπος χτυπήσει έναν άλλον άνθρωπο και ο δεύτερος απαντήσει στην επίθεση, το να περιγράψουμε και τις δύο πράξεις ως βία και να τις καταδικάσουμε εξίσου, δεν είναι ουδετερότητα. Είναι μία άρνηση να δούμε ποιος ξεκίνησε την επίθεση και γιατί.

Με το να καταδικάσεις τη βία απ’ όπου και αν προέρχεται, αφαιρείς από την εξίσωση την έννοια της αντιβίας. Της αντίδρασης, δηλαδή, απέναντι σε μία ήδη υπάρχουσα επιθετικότητα.

Ας το δούμε με ένα παράδειγμα. Αν έρθει κάποιος και σε βρίσει εσένα, φίλε αναγνώστη, γιατί είναι αυτονόητα ανήθικο να του απαντήσεις; Αν σε χτυπήσει; Γιατί το να επιστρέψεις τη σφαλιάρα είναι εξ ορισμού κάτι καταδικαστέο;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «επειδή η βία είναι κακή». Αν το πεις αυτό τότε θα έχεις ήδη αποφασίσει πως η πράξη του επιτιθέμενου και η πράξη του αμυνόμενου έχουν την ίδια ηθική αξία.

Ε, sorry κιόλας, αλλά δεν την έχουν.

Η αντιβία δεν είναι απαραίτητα εκδίκηση. Είναι και άμυνα, είναι και αντίσταση. Μπορεί να είναι ακόμα και αποτροπή. Να είναι, δηλαδή, ο τρόπος που έχει κάποιος να πει στον επιτιθέμενο πως «μπρο, η βία σου δεν θα μείνει χωρίς συνέπειες».

Αν ο επιτιθέμενος γνωρίζει ότι μπορεί να επιτίθεται χωρίς να συναντήσει καμιά αντίσταση ή ξέροντας πως τα όσα πει ή κάνει δεν θα έχουν συνέπειες, τότε ποιος ο λόγος να σταματήσει να συμπεριφέρεται βίαια;

Η μη αντίσταση φτιάχνει το έδαφος πάνω στο οποίο η επιθετικότητα θα μεγαλώσει.

Η Ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα όπου η ελευθερία δεν κατακτήθηκε επειδή οι καταπιεζόμενοι έπεισαν τους καταπιεστές τους να είναι πιο… ανθρώπινοι. Η Επανάσταση του 1821 είναι ένα από αυτά. Οι επαναστατημένοι Έλληνες δεν αντιμετώπισαν την καταπίεση των Οθωμανών με ηθικές καταγγελίες. Πήραν τα όπλα και σε κάποιες περιπτώσεις απάντησαν στη βία των Οθωμανών με υπέρμετρη βία. Η Άλωση της Τριπολιτσάς και η ανελέητη ανθρωποσφαγή που ακολούθησε είναι ένα παράδειγμα.

Το ίδιο ισχύει, φυσικά με διαφορετικές ιστορικές συνθήκες, και με την αντίσταση απέναντι στον ναζισμό.

Μήπως να καταδικάσουμε και αυτή τη βία;

Δεν μπορείς να απαιτείς από το θύμα να παραμείνει ειρηνικό ως απόλυτη ηθική αρχή, την ώρα που ο θύτης έχει κάνει τη βία θεμέλιο της εξουσίας του.

ΦΥΣΙΚΑ και το ίδιο ισχύει για τον ρατσισμό (γκουχ, γκουχ). Όταν η αντιβία έρχεται ως απάντηση στη βία δεν είναι «ίδια βία» και δεν πρέπει σώνει και ντε να την καταδικάσουμε. Ειδικά στην περίπτωση του ρατσισμού και του φασισμού είναι μία υπενθύμιση ότι ο δημόσιος χώρος δεν ανήκει σε εκείνον που φωνάζει πιο δυνατά.

Πρέπει να γίνει σαφές, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, ότι ο ρατσισμός και ο φασισμός δεν έχουν (όπως νομίζουν οι οπαδοί τους) απεριόριστο ζωτικό χώρο. Ε, αν τώρα αυτό γίνει με κανένα μπινελίκι παραπάνω το οποίο μπορεί να ξεφύγει από την πολιτικαλκορεκτίλα που σε πολλές περιπτώσεις μας ταλαιπωρεί, οκ. It is what it is, που λένε και στο χωριό μου.

Τo make the long story short, όταν το θύμα αντιστέκεται δεν έχουμε δύο ίδιες πράξεις βίας. Έχουμε μία πράξη επιβολής και μία πράξη αντίστασης.

Η πραγματική ηθική πρόκληση, αν υποθέσουμε ότι αυτό είναι που ψάχνουμε, δεν είναι να βγούμε να καταδικάσουμε τη βία απ’ όπου και αν προέρχεται σα να μας κυνηγάει κάποιος και εμείς να πρέπει να επιδώσουμε τα διαπιστευτήρια μας για να είμαστε καλά παιδιά.

Είναι το να μπορούμε να διακρίνουμε ανάμεσα στην επιθετικότητα και την αντίσταση, την καταπίεση και την άμυνα, την επιβολή και την αντιβία.

Γιατί είτε αρέσει σε ορισμένους είτε όχι, μερικές φορές, για να σταματήσει η βία, κάποιος πρέπει να βρει το θάρρος να της απαντήσει. Στη «γλώσσα» που καταλαβαίνει.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.