Η επικαιρότητα πλέον περιστρέφεται γύρω από την παρουσία και τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου. Είναι δεδομένο πως η παρουσία του τα τελευταία χρόνια έχει γίνει συχνότερη και εντονότερη στη χώρα μας. Οι εποχικοί ψεκασμοί από τις αρχές λειτουργούν ως ένα ανασταλτικό μέτρο αλλά δεν είναι βέβαιο αν από μόνοι τους αρκούν.
Με την καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, Μαρία Γαζούλη, συζητήσαμε για την πλέον ενδημική παρουσία του ιού στην Ελλάδα, τα ατομικά μέτρα προστασίας αλλά και τα δεδομένα γύρω από τα κρούσματα που καταγράφει ο ΕΟΔΥ.
Ζήσαμε ένα καλοκαίρι παρατεταμένων καυσώνων. Πώς ακριβώς επιδρούν οι ακραίες θερμοκρασίες στον βιολογικό κύκλο του κουνουπιού και στην επώαση του ιού; Πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Ελλάδα είναι πλέον μια μόνιμη, ενδημική ζώνη υψηλού κινδύνου;
«Η θερμοκρασία παίζει πολύ σημαντικό ρόλο τόσο στη δραστηριότητα των κουνουπιών όσο και στον ίδιο τον κύκλο του ιού μέσα στο κουνούπι. Οι υψηλές θερμοκρασίες, όταν συνδυάζονται με τις κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες και την παρουσία νερού, μπορούν να επιταχύνουν την ανάπτυξη των κουνουπιών και να μειώσουν τον χρόνο που χρειάζεται ο ιός για να πολλαπλασιαστεί μέσα στον διαβιβαστή.
Αυτό πρακτικά μπορεί να διευκολύνει τη μετάδοση. Δεν θα έλεγα, όμως, ότι κάθε καύσωνας σημαίνει αυτομάτως περισσότερα κρούσματα. Το φαινόμενο είναι πιο σύνθετο. Παίζουν ρόλο η υγρασία, οι βροχοπτώσεις, οι εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών, οι πληθυσμοί των πτηνών που αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του ιού και φυσικά τα μέτρα καταπολέμησης.
Αυτό που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει πλέον σταθερή και επαναλαμβανόμενη εποχική παρουσία στη χώρα μας. Επομένως δεν πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως ένα έκτακτο γεγονός που εμφανίζεται κάποιες χρονιές και μετά εξαφανίζεται. Χρειάζεται συστηματική επιτήρηση και προετοιμασία κάθε χρόνο».
Όταν το δελτίο του ΕΟΔΥ καταγράφει μερικές δεκάδες σοβαρά περιστατικά με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ποιος είναι ο πραγματικός αριθμός των συμπολιτών μας που έχουν μολυνθεί χωρίς να το γνωρίζουν; Πόσο μεγάλο είναι το αόρατο μέρος του παγόβουνου;
«Εδώ πράγματι βλέπουμε μόνο ένα μέρος της πραγματικής κυκλοφορίας του ιού. Περίπου οκτώ στους δέκα ανθρώπους που μολύνονται δεν θα εμφανίσουν κανένα σύμπτωμα. Από τους υπόλοιπους, οι περισσότεροι θα παρουσιάσουν μια σχετικά ήπια εμπύρετη νόσο, ενώ σοβαρή νευρολογική νόσος εμφανίζεται σε λιγότερο από 1% των λοιμώξεων.
Άρα, όταν καταγράφουμε ένα περιστατικό εγκεφαλίτιδας ή μηνιγγίτιδας από τον ιό του Δυτικού Νείλου, γνωρίζουμε ότι πίσω από αυτό υπάρχει πολύ μεγαλύτερη κυκλοφορία του ιού στην κοινότητα. Δεν μπορούμε, βέβαια, να πολλαπλασιάσουμε απλώς τον αριθμό των σοβαρών περιστατικών επί έναν συγκεκριμένο αριθμό και να πούμε ότι τόσοι ακριβώς έχουν μολυνθεί. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η επιδημιολογική επιτήρηση είναι τόσο σημαντική».
Υπάρχει η εσφαλμένη εντύπωση ότι με το τέλος του Αυγούστου ο κίνδυνος υποχωρεί. Γιατί ιστορικά ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος αποδεικνύονται εξίσου ή και περισσότερο επικίνδυνοι μήνες;
«Το τέλος του Αυγούστου δεν σημαίνει και τέλος της περιόδου μετάδοσης. Αυτό είναι σημαντικό να το γνωρίζει ο κόσμος. Τα κουνούπια παραμένουν ενεργά όσο οι θερμοκρασίες είναι ευνοϊκές και στην Ελλάδα οι συνθήκες αυτές μπορεί να διατηρηθούν για αρκετές εβδομάδες μέσα στο φθινόπωρο. Επιπλέον, έχει προηγηθεί ολόκληρο το καλοκαίρι κατά το οποίο ο ιός κυκλοφορεί μεταξύ πτηνών και κουνουπιών.
Έτσι, προς το τέλος του καλοκαιριού μπορεί να υπάρχει ήδη σημαντικός αριθμός μολυσμένων κουνουπιών. Γι' αυτό δεν σταματάμε τα μέτρα προστασίας την 1η Σεπτεμβρίου. Η περίοδος μετάδοσης μπορεί να συνεχιστεί και τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, ανάλογα βέβαια με τις καιρικές συνθήκες κάθε χρονιάς. Έχουμε δει άλλωστε στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη περιστατικά ακόμη και αργότερα μέσα στο φθινόπωρο».
Κάθε χρόνο γίνεται μεγάλη συζήτηση για τα προγράμματα ψεκασμών και προνυμφοκτονίας από δήμους και περιφέρειες. Πού εντοπίζονται τα κενά στην πράξη και ποιο είναι το πιο συνηθισμένο λάθος που κάνουμε στο μπαλκόνι ή στην αυλή μας και ακυρώνει κάθε προσπάθεια πρόληψης;
«Η καταπολέμηση των κουνουπιών δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στους ψεκασμούς. Χρειάζεται να ξεκινά έγκαιρα, πριν φτάσουμε στην περίοδο μεγάλης κυκλοφορίας των ενήλικων κουνουπιών, με συστηματική χαρτογράφηση και αντιμετώπιση των εστιών αναπαραγωγής. Και χρειάζεται συνέχεια. Δεν αρκεί μια παρέμβαση όταν εμφανιστούν τα πρώτα ανθρώπινα κρούσματα.
Υπάρχει όμως και κάτι πολύ απλό που αφορά όλους μας. Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να αφήνουμε στάσιμο νερό γύρω από το σπίτι μας. Ένα πιατάκι γλάστρας, ένας κουβάς, ένα δοχείο στην αυλή ή οτιδήποτε κρατά νερό για αρκετές ημέρες μπορεί να γίνει εστία αναπαραγωγής κουνουπιών. Επομένως η πρόληψη έχει δύο επίπεδα. Από τη μία χρειάζονται οργανωμένα και έγκαιρα προγράμματα από την Πολιτεία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Από την άλλη χρειάζεται η συμμετοχή του καθενός μας, απομακρύνουμε τα στάσιμα νερά, χρησιμοποιούμε εντομοαπωθητικά, σίτες και κατάλληλα ρούχα και προστατεύουμε ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους και τα άτομα που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή νόσο. Το βασικό μήνυμα είναι ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν χρειάζεται πανικό, χρειάζεται όμως εγρήγορση. Ξέρουμε πώς μεταδίδεται και γνωρίζουμε αρκετά για το πώς μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο. Αυτό που χρειάζεται είναι έγκαιρη επιτήρηση, οργανωμένη πρόληψη και συνέπεια στα ατομικά μέτρα προστασίας».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
