Το ελληνικό καλοκαίρι και ιδιαίτερα ο Αύγουστος έχουν συνδεθεί στη συλλογική μνήμη με τα πανηγύρια, τα οποία την περίοδο που διανύουμε έχουν την τιμητική τους σε κάθε γωνιά της χώρας, είτε πρόκειται για νησιωτικούς είτε για ηπειρωτικούς προορισμούς.
Τόποι που στη συντριπτική τους πλειοψηφία τον χειμώνα παραμένουν σχεδόν έρημοι, το καλοκαίρι σφύζουν από ζωή, είτε από ντόπιους που πλέον έχουν μεταναστεύσει σε κάποια πόλη είτε από τουρίστες και παντός είδους επισκέπτες, εν πολλοίς νέους ηλικιακά.
Διαβάστε ακόμα: Στα άδυτα του ελληνικού πανηγυριού: Της Αγίας Παρασκευής, στο Καλέτζι
Ωστόσο η τάση αυτή δεν είναι νέα, καθώς τα πανηγύρια εδώ και πολλά χρόνια έχουν επιστρέψει για τα καλά ως μορφή διασκέδασης και αποτελούν για πολλούς αναπόσπαστο κομμάτι των διακοπών. Πού οφείλεται όμως αυτό και τι συνιστούν τελικά αυτές οι γιορτές;
Το Reader.gr συνομίλησε με τον Λεωνίδα Οικονόμου, καθηγητή του τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο οποίος εστίασε σε συγκεκριμένες πτυχές των πανηγυριών και στον τρόπο που προσλαμβάνονται σήμερα από ντόπιους και επισκέπτες.
Ανάγκη για «ρίζες» και διασκέδαση
Ένας από τους βασικούς παράγοντες του «come back» των πανηγυριών «είναι η ανάγκη για "ρίζες", για ταυτότητα και για επιστροφή στους τόπους των γονέων και της οικογένειας», επισημαίνει ο κ. Οικονόμου.
Μπορεί εδώ και πολλά χρόνια να συνεχίζεται η μαζική φυγή από την επαρχία, ωστόσο η μετακίνηση ακολουθεί, περιστασιακά τουλάχιστον, την αντίθετη κατεύθυνση, «καθώς πάρα πολλοί άνθρωποι δεν αποκόπτονται από τις "ρίζες" τους και επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής έστω και για ένα γεγονός όπως το πανηγύρι».
Το βασικό στοιχείο, κατά τον καθηγητή αποτελεί το γεγονός ότι το πανηγύρι «αποτελεί το επίκεντρο της τοπικής ταυτότητας, άρα για όλους τους ανθρώπους που είτε έχουν άμεση είτε έμμεση "ρίζα" μέσω των γονέων, το να συμμετέχουν σε μία τέτοια εκδήλωση είναι επιβεβαίωση της ταυτότητας».
Μάλιστα, «ορισμένοι τόποι ζουν μόνο για το πανηγύρι και από το πανηγύρι», καθώς μπορεί να έχουν ελάχιστους μόνιμους κατοίκους, ωστόσο υπερπολλαπλάσιοι συγκεντρώνονται το καλοκαίρι.
Στο πλαίσιο αυτό, για κάποιους επισκέπτες, ιδίως για όσους έχουν μεγαλώσει και μένουν σε πόλεις, χωρίς να έχουν εμπειρία από τη ζωή στο χωριό, τα πανηγύρια προσιδιάζουν περισσότερο σε αυτό που ονομάζουμε «τουριστικό προϊόν».
«Για κάποιους είναι απλώς μία ευκαιρία να γλεντήσουν, αρέσει σε ανθρώπους που πάνε διακοπές να ψάξουν και να βρουν και τα πανηγύρια, για να βιώσουν την εμπειρία ενός τέτοιου γλεντιού», επισημαίνει ο κ. Οικονόμου, σημειώνοντας την άλλη πτυχή αυτών των εκδηλώσεων.
Τα πανηγύρια παραμένουν αναλλοίωτα;
Από τη στιγμή λοιπόν που τέτοιες εκδηλώσεις αποτελούν ευκαιρία για διασκέδαση και καλοκαιρινό γλέντι, οι συμμετέχοντες μεταφέρουν στον έναν ή στον άλλο βαθμό τις εκάστοτε νέες τάσεις που καταγράφονται στο πεδίο του πολιτισμού, είτε πρόκειται για χορούς και τραγούδια είτε για άλλα δρώμενα.
Ο χαρακτήρας των πανηγυριών συνεπώς μεταβάλλεται, πολλές φορές ενδεχομένως να γίνεται πιο «εμπορικός». Για τον κ. Οικονόμου αυτό δεν είναι απαραίτητα «κακό».
«Κάθε τι που παραμένει ζωντανό, αλλάζει, είναι αδύνατον να μείνει το ίδιο, καθώς μόνο διατηρείται μόνο μέσω της αλλαγής. Αν "παγώσουμε" κάτι στον χρόνο, σιγά σιγά θα χάσει τη δύναμή του», τονίζει.
Ουσιαστικά, το ζήτημα δεν είναι αν «νοθεύουμε» ή όχι το πανηγύρι, αλλά αν το εξελίσσουμε και συνεπώς το συντηρούμε στο χρόνο, κάνοντάς του ελκυστικό για το κοινό.
Διαβάστε ακόμα: Πώς είναι να ζεις στο χωριό: Τρεις μόνιμοι κάτοικοι μιλούν για την πραγματικότητα στην επαρχία
Eτήσια επιβεβαίωση της ταυτότητας που κρατάει έναν τόπο «ζωντανό»
Όπως επιπλέον τονίζει ο καθηγητής Ανθρωπολογίας, «το πανηγύρι "κρατάει" το χωριό, είναι ο βασικός θεσμός που ανανεώνει και επιβεβαιώνει τους δεσμούς με αυτό και το αίσθημα του ανήκειν. Πρόκειται ουσιαστικά για την ετήσια επιβεβαίωση της ταυτότητας».
«Ένα πραγματικό πανηγύρι είναι θεσμός πολυ-λειτουργικός, ο οποίος παλαιότερα συνδυαζόταν με την οικονομία και την τοπική αγορά», επισημαίνει παράλληλα ο Λεωνίδας Οικονόμου και συνεχίζει:
«Είναι επίσης ο τόπος, όπου γίνονται ζυμώσεις, θα δει κανείς τους συγγενείς του, θα γίνει κουβέντα, θα μάθει ποιος ζει και ποιος πεθαίνει, ποιος παντρεύτηκε. Δεν πάμε απλά, καθόμαστε, τα πίνουμε και χορεύουμε».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
