Η ερήμωση της ελληνικής επαρχίας σε συνδυασμό με το δημογραφικό πρόβλημα απασχολούν συχνά τη δημόσια συζήτηση, καθώς η Ελλάδα βιώνει τις συνέπειες της μαζικής εσωτερικής μετανάστευσης προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Εδώ και πάνω από μία δεκαπενταετία ένα πολύ μεγάλο κομμάτι των κατοίκων της υπαίθρου, κυρίως νεαρό ηλικιακά, εγκαταλείπει τα χωριά και τις μικρές πόλεις και συγκεντρώνεται κατά βάση στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη.
Πολλοί επιμένουν να παρουσιάζουν «success stories» όσων επέστρεψαν στην επαρχία και δημιούργησαν κερδοφόρες επιχειρήσεις στους τομείς του τουρισμού και της «νεοφυούς επιχειρηματικότητας».
Υπάρχουν ωστόσο και οι λιγότερο… «φαντεζί» τόποι, οι αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του πρωτογενούς τομέα μιας χώρας που μοιάζει να «τζογάρει» σχεδόν αποκλειστικά στον τουρισμό, αδιαφορώντας για την τύχη των ανθρώπων της γης και του δευτερογενούς τομέα.
Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί ο νομός Καρδίτσας, στην «καρδιά» του κάμπου της δυτικής Θεσσαλίας. Το Reader.gr βρέθηκε στη Ματαράγκα, ένα χωριό που περιβάλλεται από βαμβάκι, σιτάρι και τριφύλλι 13 χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης, συνομιλώντας με τρείς μόνιμους κατοίκους της περιοχής.
Διαβάστε ακόμα: Το «Χωριό από εκεί»: Στην καρδιά της Ελλάδας υπάρχει ένας οικισμός ξεχασμένος από όλους
«Δεν δίνονται κίνητρα για να μείνει ο κόσμος»
«Το σημαντικότερο ζήτημα που αντιμετωπίζει ο νομός και εμείς σαν κοινότητα, είναι το μεγάλο πρόβλημα με τον πρωτογενή τομέα, καθώς είμαστε αμιγώς αγροτική περιοχή», σημειώνει o Κωνσταντίνος Κυρίτσης, πρόεδρος της Ματαράγκας.
«Από εκεί ξεκινούν όλα», υπογραμμίζει, λέγοντας ότι «η οικονομική δραστηριότητα είναι πολύ χαμηλή, καθώς τα αγροτικά εισοδήματα έχουν πληγεί από τις πλημμύρες και το κόστος παραγωγής (ενέργεια -λιπάσματα) έχει αυξηθεί πολύ».
Μια κατάσταση που σε «συνδυασμό με τις χαμηλές τιμές στις μονοετείς καλλιέργειες -βαμβάκι, σιτηρά και τριφύλλι-», ασκεί σοβαρή οικονομική πίεση στους κατοίκους, ενώ παρόμοια κατάσταση επικρατεί και στην κτηνοτροφία. «Αυτό φαίνεται παντού και δεν δίνονται κίνητρα ώστε να μείνει και ο κόσμος», σημειώνει ο Κωνσταντίνος.
Παρόμοια εικόνα μεταφέρει και ο Θωμάς Γκούντρας, νεαρός αγρότης που καλλιεργεί κυρίως βαμβάκι και σιτάρι και συγκρότησε με την οικογένειά του μία ομάδα βαμβακοπαραγωγών τύπου ΙΚΕ.
«Το βαμβάκι είναι ένα χρηματιστηριακό προϊόν με μεγάλο ρίσκο», τονίζει και σημειώνει ότι με τη συγκεκριμένη καλλιέργεια «δεν είσαι ποτέ βέβαιος». «Κάνεις έξοδα και δεν ξέρεις αν θα έχεις έσοδα στο τέλος του χρόνου», λέει χαρακτηριστικά.
Στέκεται και αυτός στα προβλήματα του αγροτικού κόσμου, ειδικά μετά τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Ιανός». «Το 2024 η παραγωγή ήταν μειωμένη, ενώ ήταν χαμηλά και οι τιμές και πολύς κόσμος αλλάζει αναγκαστικά καλλιέργεια», λέει και σημειώνει ότι «γενικά ζοριστήκαμε». Στην περιοχή καλλιεργείται και τριφύλλι, αλλά και αυτό έχει χαμηλή τιμή.
Ωστόσο η αλλαγή καλλιέργειας δεν είναι εύκολη υπόθεση, «καθώς το κόστος είναι τεράστιο», θα πει από την πλευρά του ο πρόεδρος της Ματαράγκας. «Ο κόσμος δεν μπορεί να βγάλει τα προς το ζην. Ειδικά η τελευταία χρονιά ήταν πάρα πολύ κακή. Ήταν η χρονιά μετά τον Daniel και πολλά χωράφια δεν είναι υγιή».
«Θα επιβιώσουν αυτοί που έχουν πολλά στρέμματα»
Κατά τον Θωμά μπορεί το βαμβάκι να επιδοτείται, κάτι που βοηθάει, όμως «το πρόβλημα είναι η ακρίβεια, καθώς η επιδότηση δεν φτάνει». Για φέτος εκτιμά ότι η παραγωγή θα είναι αρκετά μειωμένη γενικά». Αρκετοί στην περιοχή συνηθίζουν να λένε άλλωστε ότι «όπου βλέπεις πολύ σιτάρι, υπάρχει φτώχεια».
Παράλληλα, ο Κωνσταντίνος Κυρίτσης αναφέρει στο Reader.gr ότι «οι παραγωγοί είναι σε πολύ άσχημη κατάσταση, μπορεί η πλειοψηφία να έχει παντού οφειλές».
«Δεν επιβιώνεις εύκολα, τα χωράφια μαζεύονται σε όσους αγρότες είναι πιο οργανωμένοι και έχουν καταφέρει να διαχειριστούν όλα αυτά τα χρόνια τα οικονομικά. Αν δεν έχεις βασικά μηχανήματα, δεν μπορείς να καλλιεργήσεις», λέει παράλληλα.
Ο Θωμάς σημειώνει ακριβώς το ίδιο: «Θα επιβιώσουν αυτοί που έχουν πολλά στρέμματα και ασχολούνται με αυτό ως κύριο επάγγελμα. Αυτοί που κάνουν παράλληλα κάτι άλλο, θα αφήσουν την αγροτιά».
«Για παράδειγμα, οι αγρότες που είναι μικροί με 50 – 60 στρέμματα, κάνουν και άλλες δουλειές και δεν μπορούν να βάλουν βαμβάκι», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Το κλίμα άλλαξε»
Τόσο ο Κωνσταντίνος όσο και ο Θωμάς στέκονται στην κλιματική αλλαγή και στις πιέσεις που δέχεται ο πρωτογενής τομέας στη Θεσσαλία. «Το κλίμα άλλαξε πολύ, το βλέπω από πρώτο χέρι», θα πει ο Θωμάς και αναφέρεται στην ανομβρία και τον παρατεταμένο καύσωνα.
«Αν χάσεις τα κρίσιμα νερά από τα τέλη Ιούνη μέχρι τον Αύγουστο πάει παραγωγή. Μπορεί να έγινε ο Daniel μετά από ανομβρία, αλλά και μετά δεν είχαμε νερό», υπογραμμίζει.
Σε αυτό συνηγορεί και ο Κωνσταντίνος, ο οποίος φέρνει στην επιφάνεια το μεγάλο έλλειμμα νερoύ στη Ματαράγκα και την περιοχή. «Το χωριό αρδεύεται από τη λίμνη Σμοκόβου που πλέον δεν έχει νερό. Φέτος είναι χειρότερα από πέρυσι. Ό,τι γίνει θα είναι από γεωτρήσεις, κάτι που είναι πολύ δαπανηρό», επισημαίνει και θέτει το κρίσιμο ζήτημα των υποδομών:
«Σε κάποια θέματα, όπως αυτό που είναι πολύ σημαντικό, δεν έχουν γίνει υποδομές». Αναφέρεται στο αρδευτικό δίκτυο κατασκευασμένο από τσιμενταύλακες που καλύπτει μόνο γειτονικές περιοχές, αλλά όχι το χωριό, έργο προηγούμενων δεκαετιών με προβλήματα, όπως η απώλεια νερού και η έλλειψη συντήρησης.
«Πρέπει να γίνουν κλειστά δίκτυα», τονίζει ο Κωνσταντίνος, υπογραμμίζοντας τον ρόλο του Κεντρικού Κράτους και της συνεργασίας του με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Έχουν γίνει κάποια βήματα λόγω των πλημμύρων και συζητιούται οι υπογειοποιήσεις. Βέβαια αυτό γίνεται τώρα, επειδή φτάσαμε στο πρόβλημα».
Ο Θωμάς πάντως, κοιτάζοντας μακροπρόθεσμα, δηλώνει αβέβαιος λόγω της κλιματικής αλλαγής που ενδέχεται να τον ωθήσει σε αλλαγή καλλιέργειας. «Αυτό που λέω είναι πολύ μακροπρόθεσμο, κυρίως λόγω λειψυδρίας, καθώς η τιμή είναι ούτως ή άλλως σχετική», τονίζει και επισημαίνει ότι παρακολουθεί τις αγροτικές εξελίξεις σε Ελλάδα και εξωτερικό και τις εναλλακτικές καλλιέργειες που αναπτύσσονται.
«Γιατί στην Αθήνα "βγαίνεις";»
Τόσο ο Κωνσταντίνος όσο και ο Θωμάς, ο πρώτος στα 35 του και ο δεύτερος 30, έζησαν την εσωτερική μετανάστευση των κατοίκων από τη Ματαράγκα αλλά και από την ευρύτερη περιοχή. Θυμούνται το πριν και το μετά και επιχειρούν να δώσουν μία εξήγηση για την κατάσταση.
Πέραν της απουσίας ευκαιριών και των μεγάλων δυσκολιών του αγροτικού κόσμου, θέτουν το ζήτημα της νοοτροπίας, των μεγάλων μεταβολών στον τρόπο διαβίωσης και εξηγούν τι θεωρούν τελικά «ποιότητα ζωής».
«Το χωριό έχει "πέσει". 15 άτομα της ηλικίας μου έμειναν, όλοι -και οι παρέες- έφυγαν πολύ πιο πριν. Είδα το χωριό να αδειάζει, μετά το σχολείο», σημειώνει ο Θωμάς, αναφέροντας: «Είναι και η νοοτροπία μέσα σε όλα. Ήθελαν πιο καλή ζωή στην Αθήνα ή σε μεγάλη πόλη και έφυγαν. Δεν τους άρεσε η ποιότητα ζωής εδώ. Πήγαν εκεί, πολλές φορές με χαμηλό μισθό».
«Πρέπει να έχεις καλό μισθό για να μείνεις εκεί. Εδώ όμως μπορείς να "ανεβάσεις" την καλλιέργεια, αν έχει όρεξη. Τα λεφτά υπάρχουν στο χωράφι, αν θέλεις πήγαινε πάρτα. Βέβαια πάντα θα υπάρχουν προβλήματα με τις τιμές, τον καιρό και άλλες δυσκολίες», συνεχίζει.
Ο Κωνσταντίνος θέτει και άλλες παραμέτρους: «Το χωριό δεν είναι όπως παλιά. Όλη αυτή η μετάβαση στον ψηφιακό κόσμο έχει επηρεάσει και τις μικρές κοινωνίες. Πλέον ακόμα και εδώ οι ρυθμοί είναι πολύ πιο γρήγοροι. Όλη αυτή η αλλαγή δεν περιορίζεται γεωγραφικά». «Παντού είναι δύσκολα. Γιατί στην Αθήνα "βγαίνεις";», διερωτάται.
Στη Ματαράγκα σήμερα, όπως αναφέρει ο πρόεδρος της κοινότητας, «μια φουρνιά παιδιών βρισκεται στο χωριό. Δεν ξέρω πόσο θα μείνουν, οι περισσότεροι είναι άνεργοι, μένουν εδώ κυρίως από ανάγκη, διότι είναι δύσκολο να πάρεις την απόφαση να πεις "πάω κάπου και ξεκινάω δουλειά", πόσο μάλλον με τα σημερινά ενοίκια είναι απαγορευτικά».
Διαβάστε ακόμα: Πόσο πληρώνουμε για ένα σπίτι; Τα αδήλωτα ενοίκια, το πλαφόν και ο φόβος για νέα εκτίναξη των τιμών
«Η φυγή αφορά κυρίως νέους - Όσοι μένουν το κάνουν πολλές φορές από ανάγκη»
«Μπορεί κάποιος να δουλέψει εξ αποστάσεως σε πολλούς τομείς, αλλά ακόμα και αυτό είναι δύσκολο να το αξιοποιήσει και να πει "πάω στο χωριό"», λέει ο πρόεδρος του χωριού και εξηγεί:
«Πλέον αρχίζουμε να υστερούμε σε βασικές υποδομές και υπηρεσίες για να σού παρέχουν μία ποιότητα ζωής, όπως ένα καλό νοσοκομείο, καθώς στην Καρδίτσα υπάρχουν πολλές ελλείψεις σε προσωπικό».
«Η ποιότητα ζωής έχει να κάνει με τις βασικές ανάγκες και τις υποδομές. Εκεί πρέπει να μεριμνήσει το Κράτος», ξεκαθαρίζει.
«Αν και είμαστε "κεφαλοχώρι" και πρώην έδρα Δήμου, είναι πολύ ορατή η μείωση του πληθυσμού με ό,τι αυτό συνεπάγεται», λέει ακόμα. «Φέτος επειδή ο παιδικός σταθμός έκλεισε για πρώτη χρονιά, δεν ξέρω τι θα γίνει του χρόνου, η υπογεννητικότητα μάς αγγίζει όλους», συμπληρώνει και τονίζει ότι «η φυγή αφορά κυρίως νέο πληθυσμό.
«Όσοι μένουν εδώ έχουν την τάση να μετακινούνται στην Καρδίτσα, καθαρά για θέματα υποδομών και υπηρεσιών. Στην τελευταία απογραφή αν και ο νομός έχει συρρικνωθεί πολύ, η πόλη έχει άνοδο, καθώς υπάρχει εσωτερική μετακίνηση καθαρά για θέματα υποδομών», αναφέρει και επισημαίνει ότι «τα νέα ζευγάρια πάνε στην Καρδίτσα, γιατί εκεί είναι τα σχολεία και οι δραστηριότητες».
Από την άλλη, ο Κώστας Μπούτας από τη γειτονική κωμόπολη του Παλαμά εργάζεται ως αναπληρωτής στην ιδιωτική παράλληλη σε σχολείο, γυμναστής και φυσικοθεραπευτής. Είναι προπονητής στις ακαδημίες της ποδοσφαιρικής ομάδας της Ματαράγκας, του «Θεσσαλικού».
«Είμαι 35. Θυμάμαι παλιότερα η Ματαράγκα ήταν πολύ ζωντανό χωριό. Τώρα περνάω από τον κεντρικό δρόμο όταν τελειώνω στις 10 και βλέπω μόνο πέντε άτομα. Αυτό δεν υπήρχε παλιότερα, έχει πέσει συνολικά η κίνηση», λέει.
«Στον αθλητισμό είναι πιο "σφιχτά" τα πράγματα γιατί υπάρχει υπογεννητικότητα. Όταν τα σχολεία έχουν έναν αριθμό παιδιών ολοένα και μικρότερο, αυτομάτως η πίτα μικραίνει και όλο και λιγότερα παιδιά θα ασχοληθούν. Το βλέπω από το 2016-17 που ασχολούμαι, ο αριθμός των παιδιών διαρκώς μειώνεται», εξηγεί.
«Σε Παλαμά και Ματαράγκα -τηρουμένων των αναλογιών- ασχολείται ένας αρκετά ικανοποιητικός αριθμός παιδιών. Το αν θα υπάρξει συνέχεια θα φανεί, αλλά ξεκάθαρα παίρνει φθίνουσα πορεία το πράγμα», αναφέρει.
Στην περιοχή, κατά τον Κώστα, «το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι οι αγρότες δεν πήραν παραγωγή τα τελευταία 2-3 χρόνια με αποκορύφωμα πέρυσι, με αποτέλεσμα να μην κινείται όλη η τοπική αγορά. Δεν έχει ο αγρότης να κινηθεί, δεν θα δουλέψει το παντοπωλείο, δεν θα δουλέψει τίποτα».
«Επιδίωξα συνειδητά να γυρίσω - Εμείς δίνουμε προστιθέμενη αξία στον τόπο μας»
«Είναι θέμα φιλοσοφίας. Πρέπει να αρέσει σε κάποιον το χωριό για να μείνει, να βλέπει τα πράγματα λίγο διαφορετικά. Εγώ μεγάλωσα εδώ και μου αρέσει. Το επιδίωξα συνειδητά να γυρίσω, παρόλο που έφυγα με καλές προοπτικές και όπου και αν πήγα πέρασα όμορφα», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Κυρίτσης.
Παράλληλα, τονίζει: «Θέλω να είμαι εδώ γιατί πιστεύω ότι πρέπει να προσπαθούμε για τους τόπους μας, γιατί εμείς δίνουμε "προστιθέμενη αξία". Οι άνθρωποι κάνουν τους τόπους».
Συνειδητά έμεινε στο χωριό και ο Θωμάς. «Πέρασα Πληροφορική στη Λάρισα και σκέφτηκα τι δουλειά θα έβρισκα και πόσο θα έβγαινε το κόστος των σπουδών και είδα ότι για να κάνω απόσβεση θα έπαιρνε καιρό». «Δεν θα προτιμούσα την Αθήνα, δεν υπάρχει εξέλιξη εκεί», λέει και αναφέρεται στη δουλειά του:
«Δουλεύω με τον μικρό αδερφό και τον πατέρα μου. Επενδύουμε σε εξοπλισμό και διαθέτουμε συλλεκτική μηχανή. Μαζεύουμε βαμβάκι για άλλους και από το εισόδημα αυτό κάνουμε και άλλες επενδύσεις».
Η συλλεκτική μηχανή, η «κομπίνα» όπως την αποκαλούν οι αγρότες, «είναι πολύ δύσκολη δουλειά, δουλειά που δεν πληρώνεται. Μπορεί να σού τύχουν πολλές αναποδιές, να μένεις άυπνος γιατί δουλεύεις».
Ο Θωμάς μετακόμισε στην Καρδίτσα, αλλά δουλεύει στο χωριό. «Η Καρδίτσα όσο να' ναι έχει καλύτερη ποιότητα ζωής και ήθελα να είμαι ανεξάρτητος, να έχω αυτονομία», λέει.
«Επέστρεψα από ανάγκη»
Ο Κώστας Μπούτας επέστρεψε από ανάγκη, όπως αποκαλύπτει στο Reader.gr: «Σπούδαζε η αδερφή μου ταυτόχρονα κάποια χρόνια και με ένα πτυχίο γυμναστή μία η άλλη είσαι. Πας σε πόλη και δουλεύεις με 3 ευρώ σε γυμναστήριο ή γυρίζεις στον τόπο σου και ασχολείσαι με αυτό που αγαπάς».
«Μού άρεσε να ασχολούμαι με το άθλημα που ασχολούμουν από μικρός, ήθελα να ασχοληθώ με αυτό το κομμάτι. Είχε βέβαια μία εξέλιξη αυτό, δεν με κάλυπτε και αποφάσισα να σπουδάσω από την αρχή», λέει, αναφερόμενος στο δεύτερο πτυχίο στη φυσικοθεραπεία.
«Πρέπει να βρεις και κάτι άλλο να κάνεις, να εξελίσσεσαι διαρκώς στην κατάσταση που είναι η κοινωνία σήμερα», υπογραμμίζει και συνεχίζει: «Από τη στιγμή που κάποιος έχει τη δυνατότητα να το κάνει και δεν έχει άλλη διέξοδο... να πω είχα 200 στρέμματα χωράφια. Εγώ ήθελα να ασχοληθώ με κάτι παρόμοιο, οπότε βρήκα το κομμάτι της φυσικοθεραπείας».
«Και άλλα παιδιά έχουν γυρίσει από ανάγκη, ασχολούνται με τις υπηρεσίες, ψάχνονται, ενώ η περιοχή έχει μόνο πρωτογενή τομέα. Ψάχνονται στον τόπο τους να βρουν τουλάχιστον αυτά τα περιορισμένα πράγματα που σού δίνεται η δυνατότητα να κάνεις, να τα εξαντλήσεις, από το να είσαι κάπου οριακά για να βγει ο μήνας», αναφέρει επίσης.
Δεν είναι όμως όλα ρόδινα, καθώς «τα ένσημα είναι μεγάλο πρόβλημα, τουλάχιστον στον κλάδο μας. Έτσι αποφάσισα να κάνω τα χαρτιά μου για αναπληρωτής. Έψαξα και σε κέντρο αποκατάστασης και σε γυμναστήριο και κατάλαβα ότι η πιο καλή λύση που μού μένει είναι αυτή. Να έχεις το πρωινό σου, να έχεις τις ώρες σου, να κάνεις το μάθημά σου, να αποχωρείς».
«Προσωπικά μπόρεσα και προσαρμόστηκα σχετικά εύκολα εδώ. Βρέθηκε δηλαδή το κομμάτι της εργασίας με αρκετό κόπο και πολλή υπομονή που είναι απαραίτητη για να γυρίσεις στην επαρχία και σε τέτοιους τομείς. Δεν θα σού χτυπήσει κανένας την πόρτα. Θέλει γερό στομάχι, συνεχώς να προσπαθείς για το καλύτερο και κυνήγι», λέει και συμπληρώνει:
«Τουλάχιστον κάνε μία προσπάθεια, δες την προοπτική να γυρίσεις πίσω και στο τέλος κάνεις "ταμείο". Αν δεις ότι δεν βγαίνει, αλλάζεις, έκανες μία επιλογή που δεν σού βγήκε. Ούτε η πρώτη θα είναι ούτε η τελευταία. Όπως είναι οι συνθήκες τώρα νομίζω ότι αρκετός κόσμος το ψάχνει αυτό».
«Γυρίζεις συνειδητοποιημένος», ξεκαθαρίζει ο Κώστας. «Πρέπει να πας και να ξέρεις ότι είναι αυτό, έχει κόστος το "εδώ"», θα πει.
«Ξέρω παιδιά που έχουν μπει σε σκέψεις να επιστρέψουν. Σού λένε "με το να μείνω στα 750 ευρώ της Αθήνας, γυρίζω στον Παλαμά, με κάποιο τρόπο βρίσκω δουλειά και αντί για το ενοίκιο, να έχω αυτά τα χρήματα για εμένα, να είμαι ήσυχος". Ο ψυχολογικός τομέας παίζει πάρα πολύ σημαντικό ρόλο», τονίζει ο Κώστας.
Πώς είναι τελικά να ζεις σε ένα χωριό στην «καρδιά» του θεσσαλικού κάμπου...
Ο Κωνσταντίνος Κυρίτσης αναφέρεται στη ζωή στο χωριό στην «καρδιά» του θεσσαλικού κάμπου. «Κάποια βασικά πράγματα τα έχουμε ακόμα για ένα νέο ζευγάρι με παιδιά, αλλά είναι αυτή η τάση που όλο κυνηγάμε και θέλουμε να κάνουμε χίλια δυο πράγματα. Εδώ μπορεί για παράδειγμα ένα παιδί να κάνει προπόνηση, να παίζει ποδόσφαιρο, να αθλείται, έχουμε άλλωστε γηπεδάρα! Αν θέλει όμως κολυμβητήριο ή κάποια άλλη δραστηριότητα, πρέπει να μετακινείται στην Καρδίτσα».
«Σαφώς ποιότητα ζωής υπάρχει υπό την έννοια ότι έχεις άπλα, ηρεμία, είναι ένα χωριό που είναι κοντά παντού, άσχετα αν δεν μπορούμε να πάμε λόγω οικονομικών. Η ζωή είναι πλέον δύσκολη παντού, ειδικά στις πόλεις», λέει και συμπληρώνει: «Ό,τι θες κάνεις στο χωριό, αρκεί να είσαι άνθρωπος που σου αρέσει η επαφή με τη φύση».
«Αν μπορείς να εξασφαλίσεις την εργασία και βρεις το χρόνο μετά, το φτιάχνεις πραγματικά όπως θες. Και στην Καρδίτσα να μείνεις δεν είναι τίποτα, ένα τέταρτο είναι. Το σημαντικότερο είναι να μπορείς να έχεις τη δυνατότητα της μετακίνησης, να μην σκέφτεσαι το κόστος», λέει.
Στην ποιότητα ζωής στέκεται και ο Κώστας Μπούτας: «Η Ματαράγκα ή ο Παλαμάς προσφέρουν κάποια πράγματα όσον αφορά την ποιότητα ζωής. Αυτή η ησυχία που υπάρχει εδώ, δεν την έχεις στην Αθήνα. Αυτό το πράγμα παίζει τεράστιο ρόλο», σημειώνει και συνεχίζει:
«Ίσως κάπου πρέπει να τα ζυγίζουμε. Μπορεί να γυρίσω στο χωριό, να βρω κάτι, να έχω λιγότερα χρήματα, αλλά τουλάχιστον θα έχω την ησυχία μου, το σπίτι μου».
«Αν θες να περπατάς σε δρόμο με μαγαζιά και να γυρίζεις, αυτό δεν υπάρχει εδώ. Αν πας με αυτές τις προσδοκίες να γυρίσεις στην επαρχία, είσαι εκτός πραγματικότητας. Πρέπει να προσαρμόσεις και να ξέρεις τι θέλεις, να είσαι συνειδητοποιημένος», λέει ο Κώστας.
Αναφέρεται στην ζωή των νέων παιδιών, των μαθητών του: «Ο αθλητισμός είναι ένας τρόπος οργανωμένης διεξόδου. Γιατί διέξοδος είναι να βγεις για παράδειγμα και να παίξεις στην πλατεία, αλλά τα παιδιά δεν το κάνουν. Θα καθίσουν με το μηχανάκι, με το τάμπλετ.
Ο αθλητισμός είναι μία επιλογή πιο οργανωμένη, γιατί θα εξηγήσεις στο παιδί κάποια πράγματα -γιατί έρχεται στο γήπεδο, τι ακριβώς θα κάνει, ποιο είναι το πραγματικό νόημα του ερασιτεχνικού αθλητισμού, γιατί μαζικό ερασιτεχνικό αθλητισμό κάνουμε, δεν αποκλείεται κάποιο παιδί».
«Το βασικό είναι να καταφέρεις να το φέρεις στο γήπεδο. Αυτό προσπαθώ να περνάω: Βρείτε διέξοδο στον αθλητισμό, μην ασχολείστε με τα μηχανάκια και τα τάμπλετ. Ελάτε στο γήπεδο, γραφτείτε σε γυμναστήριο, σε χορούς, κάντε δραστηριότητες για να μπορείτε να ξεφεύγετε, να καθαρίζει το μυαλό σας από όλες τις ασχολίες και όλα αυτά που μπορεί να έχετε».
Ο Θωμάς Γκούντρας που ασχολείται κατ' αποκλειστικότητα με τη γη βάζει μία εργασιακή παράμετρο: «Δεν υπάρχει ωράριο. Θέλω να κανονίσω διακοπές και δεν μπορώ, πρέπει να είσαι συνέχεια πάνω από τα χωράφια. Ψάχνω στο ίντερνετ τι θα γίνει με τον καιρό, σε σελίδες, σε εφαρμογές, πότε θα χρειαστεί πότισμα. Δεν μπορείς να πεις "φεύγω όποτε θέλω"».
«Μου αρέσει η θάλασσα, αλλά δεν μπορώ να την απολαύσω. Είναι η απόσταση, το ότι δεν υπάρχει χρόνος, πολλά», λέει ακόμα.
Μπορεί να υπάρξει ανάκαμψη;
Ο Κώστας Μπούτας θεωρεί ότι με την επιστροφή νέων δεν υπάρχει αντιστροφή της κατάστασης, «αλλά κάπως μειώνεται το χάσμα που υπάρχει, είναι μικρότερο το "μείον"».
Ο Κωνσταντίνος Κυρίτσης σημειώνει ότι «αν το δει κανείς ρεαλιστικά, δεν έχουμε πολλές πιθανότητες επιστροφής νέων στην περιοχή», ωστόσο επιμένει να βλέπει τη θετική πλευρά: «Νομίζω ότι εμείς πρέπει να βρούμε τον τρόπο είτε να φέρουμε είτε να προσεγγίζουμε κόσμο».
«Προσπαθούμε να διαμορφώσουμε κάποιες συνθήκες, ώστε να έχουμε και εδώ κάποια πράγματα. Για εμάς ως κοινότητα είναι πολύ σημαντική η καθημερινότητα», υπογραμμίζει και αναφέρεται στο μουσικό τμήμα που λειτουργεί στη Ματαράγκα:
«Φέτος έχουμε ξεκινήσει με ένα παράρτημα της Μουσικής Σχολής του Δήμου Σοφάδων. Μέχρι στιγμής πάει καλά, έχουμε 15 – 16 παιδιά και ευελπιστούμε του χρόνου να βάλουμε και άλλα όργανα».
Αναφέρεται σε πρωτοβουλίες και δράσεις που θα πρέπει να γίνουν, όπως το να αξιοποιηθεί ο πρωτογενής τομέας, «το δυνατό σημείο της περιοχής», όπως λέει.
«Πρέπει να δωθούν κίνητρα και εμείς να αλλάξουμε τρόπο σκέψης, να ξεφύγουμε από στεγανά», τονίζει και σημειώνει ότι «πρέπει να βρούμε τρόπο να αποκτήσουμε επισκεψιμότητα σαν χωριό, αξιοποιώντας το ότι έχουμε πρόσβαση από παντού και να γίνουμε πέρασμα».
«Θα μπορούσαμε να προβάλουμε κάτι που συνδυάζεται τη διατροφή και την παράδοσή μας ως Καραγκούνηδες και να προβάλουμε την πρόσβαση στο αυθεντικό που όλοι πάντοτε αναζητούμε», προτείνει.
«Νομίζω ότι είναι πολύς ο κόσμος που σίγουρα σκέφτεται να γυρίσει στο χωριό. Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να το κάνει, αλλά το σκέφτεται πολύ πιο έντονα, ειδικά μετά την πανδημία», καταλήγει ο πρόεδρος της Ματαράγκας.
Δείτε το τελευταίο επεισόδιο του Έχω Μια Απορία για τον Λεξ:
Ένας αυτοτελής αγροτικός οικισμός με παραδοσιακή ή σύγχρονη συγκέντρωση, τουλάχιστον δέκα κανονικών κατοικιών.
