Για κάποιους ανθρώπους, το καλοκαίρι δεν σημαίνει μόνο θάλασσα, διακοπές και ξεγνοιασιά. Σημαίνει επίσης έναν κόμπο στο στομάχι κάθε φορά που ανοίγουν την μπαλκονόπορτα και φυσάει λίγο παραπάνω.
Σημαίνει να πρέπει να συμφιλιωθούν με την ιδέα ότι από την μια στιγμή στην άλλη μπορεί να ξεσπάσει φωτιά δίπλα τους και να χάσουν την περιουσία τους. Σημαίνει να ελπίζουν πως δεν θα δουν ξανά τον τόπο τους να γίνεται στάχτη.
Για τους κατοίκους πολλών περιοχών της χώρας μας, η φωτιά δεν είναι μια ακόμη είδηση που παρακολουθούν από την τηλεόραση αλλά μια πραγματικότητα που έχουν ζήσει ξανά και ξανά και ένας φόβος που επανέρχεται με τα πρώτα 40άρια.
Τα στοιχεία της Πυροσβεστικής έρχονται να επιβεβαιώσουν ότι αυτός ο φόβος είναι πέρα για πέρα αληθινός. Έως το 2024 καταγράφηκαν περίπου 9.500 πυρκαγιές, ενώ περισσότερα από 444.000 στρέμματα κάηκαν ολοσχερώς.
Διαβάστε επίσης: Εθελοντές πυροσβέστες στην πρώτη γραμμή και χωρίς ωράρια: Μια μέρα στο Κέντρο Επιχειρήσεων Βύρωνα
Τα τελευταία χρόνια, πολλές περιοχές της χώρας έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με καταστροφικές πυρκαγιές. Από τη Βόρεια Εύβοια και την Αττική μέχρι τον Έβρο, τη Ρόδο και την Πελοπόννησο, οι φωτιές των τελευταίων ετών έχουν αφήσει πίσω τους χιλιάδες καμένα στρέμματα, κατεστραμμένα σπίτια, ανθρώπινες απώλειες και τοπία που δεν θυμίζουν πλέον τίποτα στους κατοίκους που τα γνώρισαν και τα έζησαν πριν από τις καταστροφές.
Το Reader ήρθε σε επικοινωνία με ανθρώπους που ζουν ή κατάγονται από περιοχές της Ελλάδας, στις οποίες ξεσπούν συχνά φωτιές. Κάθε καλοκαίρι για εκείνους, μαζί με τις υψηλές θερμοκρασίες και τους δυνατούς ανέμους, επιστρέφει και η ίδια αγωνία, αν θα καταστραφεί ο τόπος τους, το σπίτι τους ή αν θα κινδυνεύσει η ζωή τους.
Η Ελένη από την Άνοιξη Αττικής θυμάται τις φλόγες να φτάνουν στην αυλή του σπιτιού της, όσο το παιδί της ήταν μόλις ενός έτους.
Διαβάστε επίσης: «Τα σπίτια που έχουν σωθεί στο Πόρτο Γερμενό τα μετράμε στο ένα χέρι»
Η Έλλη έζησε την αγωνία της μεγάλης φωτιάς του 2023 στο Λουτράκι, χωρίς να ξέρει αν θα βρει καμένο της, όταν επιστρέψει από τη δουλειά.
Ο Θοδωρής θυμάται το Τατόι και το τοπίο των παιδικών του χρόνων να μετατρέπεται σε στάχτη, ενώ η Γεωργία περιγράφει μια καθημερινότητα, στην οποία o φόβος της φωτιάς έχει γίνει σχεδόν κανονικότητα.
Ελένη, 49 ετών - Διόνυσος Αττικής, περιοχή Άνοιξης
Μένω στην Άνοιξη από το 1991, οι πυρκαγιές που εκδηλώνονται είναι συνεχόμενες, ειδικά το καλοκαίρι. Είναι δύσκολο να ζεις σε μια περιοχή που κάθε καλοκαίρι υπάρχουν φωτιές, φοβάσαι συνεχώς για την περιουσία σου και για την καταστροφή στο περιβάλλον. Κυρίως όμως φοβάσαι για τις ανθρώπινες απώλειες, ειδικά μετά από αυτό που ζήσαμε στο Μάτι, που ήταν αρκετά κοντά μας και έφτασε η φωτιά και σε εμάς από την πλευρά του Διονύσου.
Η περιοχή έχει αλλάξει αρκετά. Όταν πήγα να μείνω στην Άνοιξη πριν 35 χρόνια ήταν όλο δάση με πεύκα. Σιγά σιγά με τα χρόνια άρχισαν να μένουν όλο και λιγότερα πεύκα και πλέον έχει μείνει ένα πολύ μικρό κομμάτι, το οποίο κάθε χρόνο περιμένουμε πότε θα πάρει φωτιά και θα καεί και αυτό.
Έχουμε αλλάξει όλοι. Κοιτάμε να καθαρίζουμε τα οικόπεδά μας για να μην έχουμε πρόβλημα, αλλά δυστυχώς ο Δήμος δεν μεριμνά αρκετά, ώστε να μαζεύει τα ξερά και έχουμε κάθε χρόνο το ίδιο πρόβλημα.
Εμείς στη δική μου γειτονιά προετοιμαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε μια ενδεχόμενη πυρκαγιά και ο Δήμος δεν μαζεύει ό,τι έχουμε συλλέξει, με αποτέλεσμα όταν πιάνει φωτιά να λαμπαδιάζουνε περισσότερα δέντρα, λόγω των ξερών κλαδιών.
Τα περισσότερα μέρη της περιοχής μου έχουν υποστεί καταστροφές. Το καλοκαίρι του 2005 κινδυνεύσαμε κιόλας, αφού η φωτιά έφτασε στην αυλή του σπιτιού μας. Αυτό που αντικρίζαμε μέχρι να φυτρώσουν νέα δέντρα και να ανθίσει η γη μου έχει μείνει και για μένα αυτό είναι καταστροφή.
Δεν μπορώ να ξεχάσω τότε στην φωτιά του 2005, που το παιδί μου ήταν μόλις ενός έτος και οι φλόγες είχαν φτάσει στην αυλή μας. Τρέχαμε πανικόβλητοι γιατί είχε έρθει η αστυνομία έξω από το σπίτι μας με τις ντουντούκες και φώναζε να φύγουμε. Είχαν μείνει πίσω άνθρωποι για να βρέξουν τα παντζούρια τους, ώστε να μην καεί η περιουσία τους.
Εννοείται το Μάτι δεν ξεχνιέται. Θυμάμαι τελευταία στιγμή γύρισε η φωτιά και αντί να έρθει προς τα εμάς έκαψε το Μάτι.
Ο κόσμος προσπαθεί όσο μπορεί να μην γίνονται αυτά. Οι εθελοντές πυροσβέστες της Ροδόπολης τρέχουν και πάνε παντού. Έχουμε πυροφυλάκια που κάνουμε βάρδιες εμείς οι ίδιοι, εκτός από τους εθελοντές. Το κράτος δεν μεριμνά για τίποτα, ούτε νερό δεν μας φέρνουν. Καθόμαστε και κοιτάμε με κυάλια για να ενημερώνουμε την Πυροσβεστική. Ό,τι κάνουμε το κάνουμε μόνοι μας, όταν φτάνει η Πυροσβεστική είναι ήδη πολύ αργά.
Έλλη, 23 ετών - Λουτράκι Κορινθίας
Μεγάλωσα σε έναν οικισμό έξω από το Λουτράκι, μια περιοχή μέσα στο δάσος -κάποτε υπήρχαν πολλά δέντρα.. Το σπίτι μου βρίσκεται ανάμεσα σε παρθένο δάσος από πεύκα, τα οποία καταστράφηκαν ολοσχερώς στην φωτιά του 2023 που έκαψε όλη την Κορινθία.
Το να μένεις σε μια περιοχή που γύρω σου υπάρχουν περισσότερα δέντρα από ότι σπίτια είναι ρίσκο. Κάθε καλοκαίρι είμαστε με τον φόβο ότι θα πιάσει φωτιά. Φοβόμαστε κυρίως γιατί στην περιοχή μου τα περισσότερα σπίτια είναι εξοχικά και τον περισσότερο καιρό δεν κατοικούνται.
Πλέον έχεις πάντα στο νου σου ότι ανά πάσα στιγμή και όχι μόνο τον Αύγουστο, μπορούν να καταστραφούν τα πάντα, να κινδυνεύσεις ή αυτή την φορά να καεί το δικό σου σπίτι.
Το δικό μου σπίτι δεν κάηκε στην πυρκαγιά του 2023, όμως γειτονικά μας σπίτια καταστράφηκαν μέχρι και ολοσχερώς. Η περιοχή μου δεν είναι ίδια μετά από εκείνη την φωτιά.
Οι άνθρωποι, των οποίων τα σπίτια κάηκαν, δεν έχουν μπει στη διαδικασία να τα ξανα χτίσουν, καθώς είτε δεν έχουν χρήματα, είτε δεν θέλουν να διαθέσουν τις οικονομίες τους σε ένα σπίτι που μπορεί να καεί ξανά του χρόνου.
Μόλις ακούσουμε για φωτιά στην Κορινθία, πλέον είμαστε σε ετοιμότητα. Έχουμε πάντα γεμάτες τις δεξαμενές στο σπίτι, ώστε να μπορέσουμε να τραβήξουμε νερό για να σβήσουμε κάποια εστία κοντά μας. Καθαρίζουμε επίσης συνέχεια τα ξερόχορτα.
Το καλό με τις μικρές κοινωνίες είναι ότι ξέρουμε ποιον να πάρουμε τηλέφωνο, όταν ακούσουμε ότι έχει ξεσπάσει φωτιά κοντά στην περιοχή του Λουτρακίου - κάποιον με βυτιοφόρο ή τους εθελοντές μας.
Αυτό που μου έχει μείνει περισσότερο από τη μεγάλη φωτιά του 2023 ήταν όταν άκουσα στις ειδήσεις, όσο ήμουν στη δουλειά, ότι εκκενώνεται ο οικισμός μου, δεν μου σήκωνε το τηλέφωνο ούτε η μάνα μου, ούτε ο πατέρας μου και δεν ήξερα αν θα έβρισκα καμένο το σπίτι μου, αν θα ήταν καλά τα σκυλιά μου και φυσικά οι γονείς μου, όταν εγω θα επέστρεφα.
Θοδωρής, 22 ετών - Διόνυσος Αττικής, περιοχή Άνοιξης
Μεγάλωσα στην Άνοιξη και πέρασα όλη την παιδική και εφηβική μου ηλικία εκεί, ωστόσο επειδή μένουν ακόμα γονείς και φίλοι επισκέπτομαι πολύ συχνά την περιοχή.
Πάνω από το σπίτι μου υπάρχει μια εκκλησία, ο προφήτης Ηλίας, όπου ανεβαίναμε πάντα για να δούμε τις φωτιές που εκδηλώνονται γύρω γύρω.
Θυμάμαι πολύ χαρακτηριστικά το 2021 που είχε πάρει φωτιά το Κρυονέρι και τα βασιλικά κτήματα και από το σπίτι μου μπορούσα να δω τα πάντα που καίγονταν.
Κάθε καλοκαίρι έχουμε τον ίδιο φόβο για μια συγκεκριμένη περιοχή, τους Αγίου Θεοδώρους, όπου πολύ πρόσφατα κιόλας ένας άντρας έβαλε φωτιά και τον έβγαλαν στις ειδήσεις - αν εκεί πιάσει φωτιά, θα πεθάνουν πολλοί άνθρωποι.
Έχουμε σταματήσει να πηγαίνουμε για μπάνιο στο Σέσι και στον Σχοινιά, αν και βρίσκονται αρκετά κοντά μας, γιατί οι δρόμοι είναι δύσκολοι, γεμάτοι πράσινο και φοβόμαστε ότι αν πιάσει φωτιά υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να εγκλωβιστούμε. Ο κόσμος εδώ αποφεύγει πλέον πολλά μέρη που υπάρχει πολύ δάσος γιατί φοβάται.
Το μέρος στην περιοχή μας που έχει καταστραφεί και μου έχει στοιχίσει περισσότερο ήταν το Τατόι, εκεί στα βασιλικά κτήματα. Έχω μεγαλώσει εκεί, πηγαίναμε πολλές εκδρομές με το σχολείο εκεί και χαιρόμουν πολύ που είχαμε ένα τέτοιο μέρος τόσο κοντά μας. Πλέον έγιναν όλα στάχτη, δεν υπάρχει τίποτα, καμία αναδάσωση. Αποφεύγουμε πλέον να περνάμε από δρόμους με καμένα, σε πονάει να έχεις μεγαλώσει σε μια περιοχή που πλέον είναι όλα κατεστραμμένα.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ την φωτιά στον Μαραθώνα πριν κάποια χρόνια. Θυμάμαι να βλέπω από το σπίτι μου τα κανάλια να βρίσκονται στην περιοχή και να τραβάνε ένα σπίτι που καιγόταν -εγώ το έβλεπα ζωντανά και όχι από την τηλεόραση.
Επίσης δεν θα ξεχάσω ποτέ να βρέχει στάχτες στο μπαλκόνι μου, να είναι όλα κόκκινα γύρω μου, να ακούγονται παντού σειρήνες και να μην μπορείς να πάρεις ανάσα από την αποπνικτική ατμόσφαιρα.
Όταν ακούω για φωτιές πάντα σκέφτομαι αν είναι κοντά σε κάποιο σπίτι φίλου μου. Πολλές φορές, επειδή το καλοκαίρι αδειάζει η περιοχή, έχουμε πάει σε σπίτια φίλων για να δούμε αν είναι εντάξει.
Ακόμη, σκέφτομαι πως ήρθε άλλη μια χρονιά που θα καούμε και κανείς δεν θα μας δώσει σημασία. Τέλος, κάθε φορά που πιάνει φωτιά, σκέφτομαι αν θα γίνουμε το επόμενο Μάτι.
Γεωργία, 26 ετών - Οινόη Αττικής
«Τι πιο σύνηθες;» Αυτή είναι η πρώτη, σχεδόν μηχανική σκέψη που περνάει από το μυαλό μου κάθε φορά που βλέπω στις οθόνες άλλη μια περιοχή της χώρας να παραδίδεται στις φλόγες.
Όταν ζεις στην Οινόη, ο εφιάλτης των καλοκαιρινών πυρκαγιών είναι μια πικρή καλοκαιρινή ρουτίνα.
Είναι οξύμωρο, αλλά ακριβώς επειδή η φωτιά είναι πια κάτι το γνώριμο, δεν υπάρχει ο παραδοσιακός φόβος. Η καθημερινότητά μας δεν αλλάζει, ίσως επειδή, αν αφήναμε τον εαυτό μας να νιώσει τον πραγματικό κίνδυνο, δεν θα μπορούσαμε να ζήσουμε εδώ. Ως πολίτες δεν έχουμε εκπαιδευτεί ποτέ σωστά στην πρόληψη, και την ίδια στιγμή, οι κρατικοί μηχανισμοί αποδεικνύονται κάθε χρόνο απελπιστικά σκουριασμένοι, ανίκανοι να λειτουργήσουν προληπτικά πριν η σπίθα γίνει πύρινο μέτωπο. Όταν η φωτιά φτάνει τελικά στην πόρτα σου, δεν χρειάζεται να καταστραφεί κάποιο ιστορικό μνημείο ή κάτι συγκεκριμένο για να νιώσεις τον πόνο της απώλειας. Αυτό που καίγεται είναι η ίδια σου η ζωή. Καίγεται η γνώριμη διαδρομή σου, το τοπίο που αντικρίζεις κάθε μέρα, το φόντο των αναμνήσεών σου.Δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσω τη στιγμή που φίλοι και συγγενείς μου βρέθηκαν κυκλωμένοι από τη φωτιά. Ήταν εντελώς αβοήθητοι, παλεύοντας για τη ζωή τους χωρίς να υπάρχει ούτε ένας πυροσβέστης δίπλα τους.
Επιβίωσαν, αλλά η διαχείριση αυτού του τραύματος ήταν ίσως εξίσου ανατριχιαστική με την ίδια τη φωτιά: την επόμενη μέρα, όλοι μας κάναμε σαν να μην συνέβη ποτέ.
Μέσα σε αυτή την αίσθηση ότι το κράτος απουσιάζει, το μόνο που μένει όρθιο είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι. Θεσμικά, δεν αλλάζει ποτέ τίποτα, όμως οι γειτονιές συσπειρώνονται. Τα πάντα γίνονται εθελοντικά, με μια συγκινητική, πεισματική ενότητα από τους κατοίκους.
Ειδικά τον Αύγουστο, τον πιο δύσκολο μήνα, έπειτα από απανωτές φωτιές, οι πολίτες παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Συγκροτούν εθελοντικές περιπολίες, φρουρούν το βουνό μέρα-νύχτα, γίνονται οι η ασπίδα πυρασφάλειας του τόπου τους.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
