Κλείνει σήμερα (15/11) το ποινικό σκέλος της υπόθεσης της Μάνδρας, καθώς παραγράφονται τα αδικήματα.
Οχτώ χρόνια μετά την τραγωδία που στοίχισε τη ζωή σε 24 ανθρώπους, το Reader κάνει μια αναδρομή σε όσα έγιναν μετά αλλά και πριν από τις 15 Νοεμβρίου 2017.
Ο Αναστάσιος Μπερέτας έχασε τον πατέρα του στην τραγωδία. Ως πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών, Θανόντων και Πληγέντων Μάνδρας 2017 μιλάει στο Reader για όσα έγιναν αυτά τα 8 χρόνια αλλά και τον λόγο που αυτή η τραγωδία έχει πλέον σχεδόν ξεχαστεί.
Μάνδρα: Πώς έγινε η τραγωδία
Το πρωί της 15ης Νοεμβρίου 2017, το βαρομετρικό χαμηλό «Ευρυδίκη» προκάλεσε έντονη και επίμονη βροχόπτωση, η οποία οδήγησε σε καταστροφικές πλημμύρες στη Δυτική Αττική. Πιο σοβαρά επλήγησαν η Μάνδρα, η Νέα Πέραμος, η Μαγούλα και η Ελευσίνα.
Οι δρόμοι, ανάμεσά τους και η παλαιά εθνική οδός, μετατράπηκαν σε ορμητικούς χειμάρρους, παρασύροντας οχήματα και τεράστιους όγκους φερτών υλικών.
Ο απολογισμός υπήρξε τραγικός: 24 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους — 23 στη Μάνδρα και ένας στη Νέα Πέραμο — σε μια από τις πιο πολύνεκρες πλημμύρες που έχει γνωρίσει η Αττική.
Στη Μάνδρα καταγράφηκαν 1.064 κατεστραμμένα κτίρια (794 κατοικίες και 126 επαγγελματικοί χώροι), ενώ στα Μέγαρα και τη Νέα Πέραμο καταστράφηκαν άλλα 448 κτίρια, εκ των οποίων 228 κατοικίες. Η χώρα κηρύχθηκε σε εθνικό πένθος και πολλές περιοχές έμειναν για ώρες χωρίς ηλεκτροδότηση.
«Γνωρίζανε, αλλά δεν κάνανε τίποτα»
Ο κ. Μπερέτας θυμάται την τραγική στιγμή που έμαθε ότι ο πατέρας του έχασε τη ζωή του στη Μάνδρα και σχετικά με τα όσα ακολούθησαν αναφέρει ότι «υπάρχουν πολλά που στα αυτιά του κόσμου δεν φτάσανε ποτέ. Ο τρόπος με τον οποίο το βιώσαμε ήτανε πολύ άσχημος, γιατί τουλάχιστον η δικιά μου οικογένεια έχασε έναν άνθρωπο 47 ετών. Ο πιο νέος που χάθηκε ήταν 28, αν δεν κάνω λάθος. Έγινε ξαφνικά.
Η μητέρα μου σηκώθηκε, χαιρέτησε τον πατέρα μου και μετά από λίγες ώρες της είπανε ότι πέθανε ο άνδρας της. Καταλαβαίνει κανείς πόσο της στοίχισε αυτό αλλά και σε μας τα παιδιά. Από το πουθενά να σε παίρνουν και να σου λένε ο πατέρας σου χάθηκε. Ήταν οδηγός φορτηγού, πολύ καλός στη δουλειά του, δεν είχε τρακάρει ποτέ στα 20 χρόνια που οδηγούσε.
Έμοιαζε κάτι εξωπραγματικό όταν το μάθαμε. Την μέρα της τραγωδίας ήταν στην παλιά Εθνική Οδό. Η μισή ήταν μέσα στην κοίτη του ρέματος. Δηλαδή το ελληνικό κράτος επί της ουσίας έφτιαξε έναν δρόμο, ο οποίος είναι μέσα στην κοίτη του ρέματος. Το γνωρίζανε αυτό. Παρόλο που είναι πολύ παλιά η Εθνική Οδός, το γνωρίζανε. Κάνανε κάτι γι’ αυτό; Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, φτιάχνεται νέος δρόμος στην παλιά εθνική οδό, δεξιά από το ρέμα. Φτιάχνεται δρόμος, για να μην είναι μέσα στο ρέμα. Αυτός δεν είναι ένας σημαντικός παράγοντας που έπαιξε ρόλο;» αναρωτιέται.
Διαβάστε ακόμα: Μάνδρα: «Αυλαία» στη νέα δίκη - «Προσπαθούν ξανά να τους αθωώσουν» λένε συγγενείς θυμάτων
Το 2015 σώθηκαν αλλά το 2017 δεν γλίτωσαν
Ένα έργο που έπρεπε να γίνει από το 2014, μετά από πλημμύρα του 2015 φαίνεται ότι είναι αναγκαίο και το 2017 δεν έχει γίνει ακόμα το παραμικρό. Έτσι θα μπορούσε κάποιος να συνοψίσει σε μια πρόταση την έλλειψη αντιπλημμυρικών έργων στην Μάνδρα, σύμφωνα με τα λεγόμενα του προέδρου του Συλλόγου των συγγενών.
Όπως αφηγείται στο Reader «το 2015 η Μάνδρα είχε πλημμυρίσει ξανά. Υπήρχαν άνθρωποι που τότε κινδύνευσαν και γλίτωσαν τη ζωή τους για λίγα δευτερόλεπτα και το 2017 έχασαν τη ζωή τους. Οι ίδιοι άνθρωποι. Όταν περιμένεις κάποια φυσικά φαινόμενα, ενώ έχεις ζήσει κάτι παρόμοιο δύο χρόνια πριν και δεν παίρνεις απαραίτητα μέτρα πρόληψης, δεν γίνεται να μου λες ότι δεν έχεις ποινικές ευθύνες.
Από το 2015 υπήρχε ο χρόνος για να παρθούν μέτρα πρόληψης. Ήδη από το 2014 περίμεναν τις εγκρίσεις από το κράτος, από το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Να θυμίσω ότι στο Υπουργείο Περιβάλλοντος τότε βρισκόταν ο κ. Φάμελλος. Στην Περιφέρεια βρισκόταν η κα. Δούρου. Ο νόμος με τον οποίο προχώρησε το αντιπλημμυρικό έργο, ήταν οι απαλλοτριώσεις από τον νόμο που έφερε ο κύριος Φάμελλος. Επομένως δεν μπορούσε να είχε γίνει το 2015; Και τα έργα να μην είχαν προλάβει να ολοκληρωθούν, δεν όφειλε η Πολιτική Προστασία, η κυβέρνηση αλλά και η Περιφέρεια να λάβουν μέτρα πρόληψης;».
Είχε πλημμυρίσει άλλες 7 φορές με 5 νεκρούς
Η περιοχή είχε πλημμυρίσει άλλες 7 φορές. Πέντε άνθρωποι είχανε χάσει τη ζωή τους. Αυτό είναι κάτι που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2017.
«Η Μάνδρα είχε πλημμυρίσει ξανά το 2003, το 2002, το 1999, το 1996 και με δύο νεκρούς. Πριν από το 2017 η Μάνδρα είχε πλημμυρίσει επτά φορές και είχε πέντε νεκρούς. Επομένως ήταν κάτι διαχρονικό, ήταν ένα εμφανέστατο πρόβλημα το οποίο καμία κυβέρνηση, καμία νομαρχία και καμία Περιφέρεια αργότερα δεν έδωσε την απαραίτητη σημασία να κάνει τα απαραίτητα έργα ώστε να διασφαλιστεί η ανθρώπινη ζωή. Δεν ήταν κάτι ξαφνικό. Πρόσφατο παράδειγμα βλέπουμε και στην Καλλονή στη Λέσβο, κάθε χρόνο πλημμυρίζει και βγαίνουν οι κάτοικοι και το λένε. Εν τέλει, το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι κανένα φαινόμενο δεν είναι αυτό που ευθύνεται μόνο, αλλά φταίει η έλλειψη υποδομών» υποστηρίζει ο κ.Μπερέτας.
Τον ρωτάω αν πιστεύει ότι θα μπορούσε αυτή η τραγωδία να μην είχε κοστίσει τη ζωή τόσων ανθρώπων και μου απαντά: «Πιστεύω πως αν είχαμε τα έργα που έχουν γίνει τώρα και αν έπαιρναν τα μέτρα πρόληψης, δεν θα είχαμε νεκρούς στη Μάνδρα.
Θα είχαν κλείσει την παλιά εθνική οδό και δεν θα άφηναν κανέναν να περάσει, θα είχαν προειδοποιήσει τον κόσμο που ήταν στην πόλη της Μάνδρας και θα είχαν πάρει και οι ίδιοι τα μέτρα τους, γιατί γνώριζαν τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση που έρθει μια πλημμύρα. Όταν κάποιος έχει προειδοποίηση, ξέρει τι πρέπει να κάνει ώστε να σωθεί. Σύμφωνα με μαρτυρίες μετεωρολόγων που έχουν ακουστεί στο δικαστήριο, το φαινόμενο διήρκεσε επτά ώρες. Δεν ήταν μια αστραπιαία βροχή. Επομένως ήταν κάτι που ήταν διαχειρίσιμο. Είχαν επτά ώρες μπροστά τους για να ειδοποιήσουν τον κόσμο ώστε να σωθούν ανθρώπινες ζωές και όμως δεν έκανε κανένας τίποτα».
Διαβάστε ακόμα: Το Δημόσιο παραιτείται από τα ένδικα μέσα για τις αποζημιώσεις συγγενών σε Μάτι - Μάνδρα: Τι προβλέπεται
Μάνδρα: Όσα γίνανε στις δίκες
Για την υπόθεση της Μάνδρας, μετά το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ακολούθησε το δευτεροβάθμιο. Έπειτα, μετά από αναίρεση που ζήτησαν οι συγγενείς, ο Άρειος Πάγος επέστρεψε την υπόθεση στο Εφετείο. Ρώτησα τον κ. Μπερέτα αν όσα έγιναν σε αυτές τις δίκες ικανοποίησαν τους συγγενείς και αν τελικά αποδόθηκε δικαιοσύνη.
«Κατά τη διάρκεια της δίκης γίνανε πολλά ανήθικα πράγματα. Το μόνο «ηθικό» που μπορώ να πω ότι πήρα από αυτή τη δίκη είναι το γεγονός ότι πέσανε οι μάσκες για κάποιους ανθρώπους. Κάποιους τους είχα σε εκτίμηση, δεν περίμενα κάποια πράγματα από εκείνους, αλλά τους είδα μέσα στο δικαστήριο και δεν πίστευα στα μάτια μου.
Το μόνο θετικό που έβγαλε το δικαστήριο είναι πως παραδέχτηκε ότι η Πολιτική Προστασία και η Τροχαία είχανε ευθύνες αλλά δεν βρίσκονταν στο κατηγορητήριο. Κάποιοι από τους βασικούς παράγοντες δηλαδή αυτής της τραγωδίας δεν υπήρξαν καν κατηγορούμενοι.
Από κει και πέρα πέσανε οι μάσκες όταν είδα ανθρώπους όπως για παράδειγμα ο Ευθύμης Λέκκας, ο οποίος σε συνεντεύξεις του ανέλυε τα αντιπλημμυρικά έργα που δεν είχανε γίνει, προσπάθησε και εκείνος να μιλήσει για την άναρχη δόμηση.
Συνεχίζει λέγοντας ότι «για την άναρχη δόμηση βέβαια δεν ευθύνονται οι πολίτες, δεν βγάλανε αυτοί τα σχέδια πόλης. Ο ίδιος (σ.σ. Ευθύμης Λέκκας) μετέπειτα στο δικαστήριο υποστήριξε, ότι ο πατέρας μου για παράδειγμα έπρεπε να κάνει αναστροφή και να φύγει. Λυπάμαι αλλά αυτά δεν είναι σοβαρά πράγματα από έναν επιστήμονα. Έγιναν πολλά ανήθικα.
Για παράδειγμα στο πρωτόδικο δικαστήριο, ήρθανε 5 πολιτικά πρόσωπα προς υπεράσπιση της Ρένας Δούρου. Και αυτό το θεωρώ ανήθικο, να έρχονται Υπουργοί να υποστηρίζουν κατηγορούμενους σε μια τέτοια τραγωδία που χάθηκαν 25 άνθρωποι. Και δεν ήταν όλοι από μια παράταξη.
«Δεν θα κάνω αντιπλημμυρικά..»
Επίσης η τότε δήμαρχος Μάνδρας κατηγορήθηκε για ένα αμαξοστάσιο και για ένα κομμάτι του γηπέδου που θεωρούνται αυθαίρετα. Ουδεμία κατηγορία για το ότι δεν έλαβε κάποια μέτρα για αντιπλημμυρικά έργα που μπορούσε να κάνει μέσα στην πόλη.
Υπάρχει βέβαια στα πρακτικά δημοτικού συμβουλίου η φράση της «δεν θα κάτσω να κάνω αντιπλημμυρικά για μια φορά στα 50 χρόνια που πλημμυρίζει η Μάνδρα».
Διαβάστε ακόμα: Τι δεν ξέρει ο κόσμος για το Μάτι; Οδοιπορικό του Reader στην περιοχή 7 χρόνια μετά
Μάνδρα: Η απόφαση του δικαστηρίου
Σχετικά με την απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου ο κ. Μπερέτας σχολιάζει: «θεωρώ μεγάλη ντροπή να απαλλάσσονται 6 κατηγορούμενοι επειδή ο εισαγγελέας άσκησε εκπρόθεσμη έφεση. Οι πιο βασικοί κατηγορούμενοι απαλλάχθηκαν επειδή ο εισαγγελέας λόγω φόρτου εργασίας, όπως ισχυρίστηκε, άσκησε εκπρόθεσμη έφεση.
Και να ήθελα να πιστέψω ότι κάτι τέτοιο ήταν αμέλεια, από το τελικό συμπέρασμα βλέπω ότι δεν ήταν. Στο πρώτο εφετείο μια απόφαση που λέει ότι οι κατηγορούμενοι ευθύνονται για την πλημμύρα, αλλά όχι για τους θανάτους που προκάλεσε η πλημμύρα, δεν μπορώ να την δεχτώ. Πώς γίνεται να ευθύνεται κάποιος για την πλημμύρα μόνο και όχι για τους θανάτους».
Δίνει έμφαση στο γεγονός ότι ο Άρειος Πάγος επέστρεψε την υπόθεση στο Εφετείο και θυμάται τη μέρα που ανακοινώθηκε η απόφαση: «Το γεγονός ότι ο Άρειος Πάγος γύρισε πίσω τη δίκη ήταν κάτι πρωτόγνωρο και δεν ακούστηκε πολύ.
Στην τρίτη και τελευταία δίκη ένιωσα ότι απλά γίνεται ένα δικαστήριο το οποίο θέλουνε να το ξεπετάξουνε. Αυτό φάνηκε από την απόφαση, η οποία είχε προγραμματιστεί να γίνει τέλος Αυγούστου και τελικά άλλαξε η ημερομηνία τελευταία στιγμή και έγινε σε μέρα γενικής απεργίας, μέσα στο καλοκαίρι. Δεν είχε ενημερωθεί κανένας συγγενής, είχανε ενημερωθεί λίγοι δικηγόροι και έτσι ακόμα και εμείς οι συγγενείς δεν ακούσαμε την απόφαση. Τη μάθαμε από την τηλεόραση και τα site. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ντροπή από αυτό».
Θυμάται επίσης ένα ακόμα παράδοξο που συνέβη στην υπόθεση της Μάνδρας. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Μπερέτας: «ένα ακόμα παράδοξο στη δίκη για τη Μάνδρα είναι ότι δεν μπήκε ποτέ εφέτης ανακριτής. Δεν υπάρχει ούτε ένα βίντεο–ντοκουμέντο για το πώς εξελίχθηκε η πλημμύρα. Όλα γίνονται με τέτοιο τρόπο ώστε στο τέλος να βγει η απόφαση που θα τους απαλλάξει όλους».
Διαβάστε ακόμα: Παρέμβαση Αρείου Πάγου για τη Μάνδρα: Ζητά αναίρεση της απόφασης του Τριμελούς Εφετείου
Γιατί δεν γνωρίζουμε τα ονόματα
Σε αντίθεση με άλλες τραγωδίες, για τα θύματα της Μάνδρας δεν έχουν γίνει πολλά πράγματα γνωστά. Όπως αναφέρει ο κ. Μπερέτας «πολλά ονόματα δεν τα γνώριζα ούτε εγώ.
Ο λόγος που δεν γνωρίζουμε τα θύματα αυτής της τραγωδίας έχει να κάνει και με κάποια μεγάλα ΜΜΕ που ευθύνονται γι’ αυτό, αλλά και με το γεγονός ότι πολλοί συγγενείς θελήσανε να μείνουνε έξω από τη δημοσιότητα και τα κανάλια.
Κάποιοι συνειδητά δεν μιλάνε δημόσια και ίσως με το δίκιο τους, καθώς νιώθουν ότι και να μιλήσουν στο τέλος τα πράγματα θα παρουσιαστούν αλλιώς. Βέβαια αυτό βοήθησε να περάσει πιο εύκολα η προπαγάνδα των κατηγορούμενων και έχουμε φτάσει μέχρι και σήμερα να μιλάμε μόνο για το φυσικό φαινόμενο και όχι για τα αντιπλημμυρικά έργα που δεν υπήρχανε, τα αυθαίρετα που υπήρχανε εντός της κοίτης και πώς πήρανε άδεια αυτά τα αυθαίρετα».
Η Μάνδρα σήμερα
Κλείνοντας τη συζήτηση ρώτησα τον κ.Μπερέτα τι έχει αλλάξει τελικά στην περιοχή και αν υπάρχει κάτι το οποίο περιμένουν να γίνει. Υποστηρίζει ότι «παραδόξως μέσα σε δύο μήνες μετά τους 25 θανάτους ξεκίνησαν τα έργα και όλα κύλησαν ταχύτατα. Είναι αυτό που δυστυχώς λέμε ότι έπρεπε 25 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους για να γίνουν τα αυτονόητα.
Το αντιπλημμυρικό έργο έχει γίνει από το 2021–2022, το οποίο έχει σύστημα ώστε να ειδοποιεί εάν ξεπεραστεί ο όγκος νερού και να παρθούν μέτρα.
Τα ρέματα πλέον είναι ανοιχτά, μέχρι πρότινος έβλεπες ένα δάσος εκεί μέσα και το διαχώριζες με τον δρόμο.
Πλέον δεν υπάρχει κάτι που να περιμένουμε. Υπάρχει απαξίωση στο πρόσωπο των συγγενών και δεν έχουμε ακούσει μια συγγνώμη. Το μόνο που ακούμε είναι ότι έγινε μια στραβή στη βάρδια. Γι’ αυτούς ήμασταν μια στραβή στη βάρδια. Μας έχουν εγκαταλείψει. Στο ποινικό κομμάτι έχω να υποσχεθώ ότι δεν θα εγκαταλείψουμε».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
