Φέτος με το που έφτασα στη Ζάκυνθο, το πρώτο πράγμα που έμαθα είναι το πρόγραμμα των τοπικών πανηγυριών. Κάθε περιοχή και κάθε εκκλησία είχε προγραμματισμένη μια γιορτή είτε με αφορμή το κρασί, είτε τον τιμώμενο άγιο, είτε τη σταφίδα ή τη βαρκαρόλα. Κάποτε, γιατί χρόνια επισκέπτομαι το νησί, βασικά από παιδί, άκουγες μόνο για το μεγάλο πανηγύρι του Αγίου Διονυσίου στις 25 Αυγούστου και τίποτα άλλο.
Τώρα για να σας δώσω την αλλαγή της εικόνας τον Δεκαπενταύγουστο το θέμα συζήτησης στις παρέες ήταν σε ποιο γλέντι θα πάνε στο Βανάτο, στο Τσιλιβί, στο Καταστάρι κτλ και εννοείται οι ημερομηνίες και οι επιλογές δεν περιορίζονται μόνο στην ημέρα της Παναγίας.
Το φαινόμενο βέβαια δεν επικεντρώνεται μόνο στο Ζάντε, αλλά έχει πάρει διαστάσεις σε όλο το Ιόνιο και έχει φουντώσει ακόμα περισσότερο στις Κυκλάδες και στην Ηπειρωτική Ελλάδα. Τα πανηγύρια με κάποιο τρόπο έχουν επανέλθει στο προσκήνιο και η επιστροφή τους τα έχει διαμορφώσει σε ένα σύγχρονο trend που κάνει μεγάλο γκελ στους νέους.
Αν κάνουμε ένα σύντομα flash back θα δούμε ότι ο παλιότερος τρόπος λαϊκής έκφρασης είχε στο dna του κάποιους συγκεκριμένους κοινούς κωδικούς διαχείρισης και πραγμάτωσης από την προετοιμασία του χώρου με μπογιατίσματα και καλαισθητικές παρεμβάσεις, το φυσικό ήχο από τα παραδοσιακά τραγούδια, μέχρι την ομαδική συμμετοχή στα παραδοσιακά μαγειρέματα.
Οι νοικοκυρές αναλάμβαναν να ετοιμάσουν τα συνοδευτικά και να προετοιμάσουν τα λαχανικά και ο ορισμένος «μάγειρας» του χωριού είχε την επίβλεψη των καζανιών. Τότε το μενού των πανηγυριών ήταν αποκλειστικά βγαλμένο από τη γευστική ταυτότητα του τόπου.
Και αυτό ακριβώς ήταν που μου άρεσε, μέσα σε αυτό το κλίμα συνοχής, παρέας, σύνδεσης και γλεντιού μπορούσες να γευτείς και να μάθεις τον κάθε τόπο, να δοκιμάσεις το πατατάτο και να γνωρίσεις το ρασκό και το κισκέκ.
Σήμερα τα πανηγύρια μπορεί να ζουν στιγμές νέας δόξας και να γίνονται πόλος έλξης για πολλούς επισκέπτες έχουν χάσει όμως κάτι από την παλιά μαγεία και έχουν περιοριστεί γαστρονομικά στο σύγχρονο και χωρίς τοπικές ρίζες τις περισσότερες φορές ψητό σουβλάκι στο χέρι.
Τα ξακουστά πανηγύρια και τα φιλέματα τους
Μερικά γλέντια ευτυχώς καταφέρνουν να διατηρήσουν τον ρου της αυθεντικής γαστρονομίας τους και να το ματαδώσουν μαζί με τους χορούς και το ντόπιο κρασί. Στο βασιλιά των πανηγυριών, την Ικαρία συνεχίζουμε να βρίσκουμε το βραστό αγριοκάτσικο ή την γίδα βραστά αναβιώνοντας κάθε φορά το γνωστό πιάτο ρασκό.
Διαβάστε Επίσης: Γιατί όλοι ψάχνουν για πανηγύρια κάθε καλοκαίρι;
Ακολουθεί η Αμοργός με το γνωστό γλέντι της Παναγίας στην Αγία Παρασκευή στην Κάτω Μεριά, εκεί που τα καζάνια μπαίνουν στη σειρά καί όλοι βοηθούν για να σιγοβράσει το πατατάτο, το κοκκινιστό κρέας ( κατσίκι ή γίδα) με πατάτες και μπόλικα κρεμμύδια και κανέλα.
Από την άλλη στη Λέσβο εντοπίζουμε ένα ιστορικό πιάτο με ρίζες από την Μικρά Ασία, το ξακουστό κισκέκ. Εδώ το κρέας, συνήθως κατσίκι, βράζει αργά μαζί με αποφλοιωμένο σιτάρι μέχρι να λιώσει και να γίνει ένας πεντανόστιμος χυλός.
Από αυτό το γαιτανάκι αυθεντικού γλεντιού και φαγητού δεν θα μπορούσε να λείπει η Κρήτη με το φοβερό γαμοπίλαφο, όπου η γίδα βράζει μαζί με το πιλάφι και στο τέλος μπαίνει μπόλικο λεμόνι. Χορεύεις και μετά κανακεύεις τον ουρανίσκο και το στομάχι σου.
Σε αυτά βάζουμε επίσης τη Σίφνο με την κολαστική σιφνέικη ρεβιθάδα, την Αστυπάλαια με το γεμιστό αρνί και κλείνουμε πανηγυρικά με την Κάσο. Το μικρό νησί κάνει τη μεγάλη διαφορά προσφέροντας την εμπειρία ενός πανηγυριού όπως παλιά, όπου όλο το χωριό συμμετέχει και οι γυναίκες από το προηγούμενο βράδυ τυλίγουν με ευλάβεια τα περίφημα λιλιπούτεια κασιώτικα ντολμαδάκια.
Από τις κατσαρόλες στα σουβλάκια
Νομίζω ότι καταλαβαίνετε και εσείς ότι αυτές οι αυθεντικές γεύσεις μπουκιάς και ιστορίας δεν μπορούν να συγκριθούν ακόμα και με το πιο μαεστρικό σουβλάκι. Το θέμα δεν έχει να κάνει με τη νοστιμιά, έχει να κάνει με την αναζωπύρωση της παράδοσης και με τη διατήρηση των συνταγών κληρονομιάς που χάνονται.
Τα πανηγύρια είναι μια ευκαιρία αυτές οι συνταγές να παραμένουν ζωντανές και να περνάει η γευστική μνήμη και κληρονομιά από γενιά σε γενιά. Μπορεί η νέα εκδοχή των πανηγυριών να έχει πλέον όχι μόνο παραδοσιακά ακουστικά όργανα, να ακούμε ηλεκτρονικούς ήχους και κομμάτια που μπλέκουν το παρελθόν με το σήμερα τα φαγητά όμως μπορούν να μείνουν αναλλοίωτα ως φαροφύλακες της ελληνικής γαστρονομίας θυμίζοντας στους ντόπιους και προσφέροντας εμπειρία στους επισκέπτες.
Την επόμενη καλοκαιρινή χρονιά, λοιπόν, ας το σκεφτούμε καλύτερα και ας μην έχουμε τόσα πολλά ψητά σουβλάκια, ας πάρουν πάλι φωτιά τα καζάνια και οι κατσαρόλες σε κάθε γωνιά και σε κάθε νησί.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
