Η ιστορία του Όλεγκ Αντόνοβιτς Γκορντιέφσκι, όπως είναι το πλήρες όνομά του, μοιάζει βγαλμένη από κατασκοπευτική ταινία. Σε μία εποχή όταν ο κόσμος ήταν πολύ διαφορετικός, ο Ρώσος κατάσκοπος της KGB δέχθηκε να γίνει πληροφοριοδότης της MI6, και κατάφερε να γλιτώσει τη ζωή του την τελευταία στιγμή, όταν αποκαλύφθηκε η αλήθεια.
Για περισσότερο από μία δεκαετία ο Όλεγκ Γκορντιέφσκι ήταν διπλός πράκτορας. Όταν έγινε αντιληπτή η δράση του κατάφερε να το σκάσει από τη Σοβιετική Ένωση, μέσα στο πορτμπαγκάζ ενός αυτοκινήτου.
Ήταν ο πλέον υψηλόβαθμος πράκτορας της ρωσικής υπηρεσίας που αυτομόλησε για τη Βρετανία και αναγνωρίστηκε κυρίως για τις προειδοποιήσεις που απηύθυνε στη Μάργκαρετ Θάτσερ και τον Ρόναλντ Ρίγκαν για το πόσο άμεσος ήταν ο κίνδυνος μίας πυρηνικής καταστροφής, λόγω της κατάστασης παράνοιας που έχει περιέλθει η μητέρα πατρίδα του, όπως αναφέρει σε δημοσίευμά του ο Guardian.
Ποιος ήταν ο διπλός πράκτορας Όλεγκ Γκορντιέφσκι
Ο Γκορντιέφσκι γεννήθηκε στο Μόσχα. Ο πατέρας του, Αντόν, ήταν αφοσιωμένος αξιωματικός της NKVD - προκατόχου της KGB - και ένθερμος υποστηρικτής των εκκαθαρίσεων του Στάλιν. Αλλά η μητέρα του, Όλγα, στατιστικολόγος, είχε εκμυστηρευτεί στον γιο της ότι περιφρονούσε τον σοβιετικό κομμουνισμό.
Και ενώ ο μεγαλύτερος αδελφός του, Βασίλι, έστηνε καριέρα στην KGB, ο Όλεγκ σπούδασε στο έγκριτο Κρατικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας. Στη συνέχεια, εντάχθηκε στη ρωσική υπηρεσία εξωτερικών υπηρεσιών και τοποθετήθηκε στο Ανατολικό Βερολίνο το 1961, όταν κατασκευαζόταν το τείχος.
Δέχτηκε πρόσκληση να ενταχθεί στην KGB το 1963 και τοποθετήθηκε στην Κοπεγχάγη. Μετά τη δεύτερη θητεία του εκεί επέστρεψε το 1978 στη Μόσχα, όπου αφοσιώθηκε στη βελτίωση των αγγλικών του και στην εκμάθηση της βρετανικής πολιτικής. Βοηθούμενος από την έλλειψη Βρετανών εμπειρογνωμόνων της KGB, ανταμείφθηκε το 1982 με μια τοποθέτηση στο Λονδίνο.
Διαβάστε επίσης: Ούρσουλα Κουτσίνσκι: Η νοικοκυρά που ζούσε διπλή ζωή και έδωσε τα μυστικά της ατομικής βόμβας στην ΕΣΣΔ
Πώς έγινε διπλός πράκτορας
Η MI6 έμαθε τ΄όνομά του από έναν Τσεχοσλοβάκο πράκτορα, ο οποίος είχε δραπετεύσει για τον Καναδά. Εκείνος είχε αναφερθεί στον Γκορντιέφσκι ως παλιό του φίλο από την ακαδημία της KGB, όπου είχαν προσωπικές συζητήσεις αμφισβητώντας την πορεία που ακολουθούσε το Κρεμλίνο.
Εκείνη την περίοδο βρισκόταν στην Κοπεγχάγη. Η MI6 τον προσέγγισε με ιδιαίτερη προσοχή και εμφανίστηκε ανοιχτός στην επικοινωνία, καθώς - όπως πρόδιδαν και τα τηλεφώνημα που έκανε στη σύζυγό του πίσω στη Μόσχα - ήταν ιδιαίτερα ανήσυχος για τις αποφάσεις της κυβέρνησής του.
Άρχισε να λειτουργεί ως διπλός πράκτορας μετά την επιστροφή του στη Μόσχα το 1974. Συνέχισε τη δράση του και την περίοδο που - προς μεγάλη χαρά των Βρετανών - είχε σταλεί στο Λονδίνο για αποστολή.
Στο Λονδίνο, είχε τακτικές συναντήσεις με την MI6 σε ένα ασφαλές σπίτι στο Μπεϊσγουότερ. Η Θάτσερ ενημερώθηκε γι' αυτόν, αλλά τον γνώριζε μόνο ως «κύριο Κόλινς», όχι με το πραγματικό του όνομα. Πράκτορες της MI6 του έδιναν μικρο-πληροφορίες για να μην δυσαρεστεί τους - επίσημους - εργοδότες του. Αλλά, τα στοιχεία που παρείχε εκείνος, από τα εκτενή αρχεία της KGB, ήταν σαφώς σημαντικότερα.
Η αποκάλυψη και η απόδραση από τη Μόσχα
Ωστόσο, μέχρι το 1985 οι Σοβιετικοί είχαν αρχίσει να αντιλαμβάνονται τα όσα έκανε - μετά και τις πληροφορίες που είχαν λάβει από τον Άλντριχ Έιμς, ανώτερο αξιωματούχο της CIA, που δρούσε και για λογαριασμό των Σοβιετικών.
Τον Μάιο του 1985 κλήθηκε πίσω στη Μόσχα και μεταφέρθηκε σε ένα κρησφύγετο της KGB, όπου ναρκώθηκε και ανακρίθηκε. Αν και αφέθηκε ελεύθερος, γνώριζε ότι θα ήταν μόνο θέμα χρόνου να τον πιάσουν. Αλλά η MI6 είχε προνοήσει, εκπονώντας σχέδιο διάσωσής του, σε περίπτωση αποκάλυψης της αλήθειας.
Κάθε Τρίτη στις 19:30, αξιωματικοί της φρουρούσαν ένα συγκεκριμένο αρτοποιείο στη Μόσχα. Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ο Γκορντιέφσκι έπρεπε να εμφανιστεί εκεί, φορώντας ένα γκρι καπέλο και κρατώντας μια πλαστική σακούλα με το φωτεινό λογότυπο του σούπερ μάρκετ Safeway.
Αξιωματικός της MI6 θα περνούσε στη συνέχεια από δίπλα του τρώγοντας μια μπάρα Mars ή ένα KitKat - ένα σήμα που θα επιβεβαίωνε την έναρξη μιας επιχείρησης, με την κωδική ονομασία Pimlico, για να τον βγάλουν λαθραία από τη Ρωσία.
Τον Ιούλιο του 1985 ενεργοποίησε το σχέδιο επισκεπτόμενος τους αρτοποιούς με την τσάντα Safeway του και την επόμενη μέρα πήρε τρένο για το Λένινγκραντ (η σημερινή Αγία Πετρούπολη), και από εκεί επιβιβάστηκε σε ένα άλλο τρένο που θα τον οδηγούσε κοντά στα σύνορα με τη Φινλανδία.
Κατά τη διάρκεια της ασυνήθιστης εκείνης ημέρας και με την KGB να τον αναζητά με κάθε μέσο, ο κατάκοπος κατέληξε στο πορτμπαγκάζ ενός εκ των οχημάτων της MI6 με τα διπλωματικά διακριτικά. Όταν έφτασαν στα σύνορα, οι ειδικοί σκύλοι που ερευνούσαν τα οχήματα αποσπάστηκαν από τη μυρωδιά των λερωμένων πανών που είχαν τοποθετηθεί στο όχημα και κατάφερε να σωθεί. Από τη Φιλανδία, πέταξε για τη Βρετανία.
Στη Μόσχα καταδικάστηκε σε θάνατο, ερήμην, για προδοσία.
Διαβάστε επίσης: Η δίκη και η εκτέλεση των Ρόζενμπεργκ: Ψυχρός Πόλεμος, πυρηνικά μυστικά και κατασκοπεία
Η παρακαταθήκη του Γκορντιέφσκι
Κατά τη διάρκεια των πολλών ετών κατασκοπείας του, το πιο πολύτιμο επίτευγμα του Γκορντιέφσκι ήταν η διαβεβαίωση του Κρεμλίνου ότι μια μεγάλη ετήσια άσκηση του ΝΑΤΟ στη Γερμανία, με την κωδική ονομασία Able Archer 83, δεν ήταν ο πρόδρομος μιας προληπτικής πυρηνικής επίθεσης κατά της Σοβιετικής Ένωσης.
Το 1981, όταν ήταν επικεφαλής της KGB ο Σοβιετικός ηγέτης Γιούρι Αντρόποφ είχε εξαπολύσει την Επιχείρηση Ryan: αξιωματικοί της KGB είχαν σταλεί σε όλο τον κόσμο για να συγκεντρώσουν στοιχεία για πιθανή επίθεση των ΗΠΑ. Είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο, που ζήτησε από τους απεσταλμένους του να παρακολουθούν τα παράθυρα του υπουργείου Άμυνας αλλά και να βλέπουν αν τα νοσοκομεία προμηθεύονταν με αίμα.
Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο κατάσκοπος ήταν εκείνος που κάλεσε - μυστικά φυσικά - τους δυτικούς ηγέτες να τον λάβουν σοβαρά υπόψιν καθώς, όπως δήλωσε, ήταν ένας γνήσιος μεταρρυθμιστής.
Η ζωή μετά την κατασκοπία και η απόπειρα δολοφονίας (που δεν αποδείχθηκε ποτέ)
Όταν έφτασε επί βρετανικού εδάφους, έλαβε νέο όνομα και σπίτι, αλλά γρήγορα κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να ζούσε μακριά από την αδρεναλίνη. Τότε, η MI6 του έδωσε έναν νέο σκοπό, τον ενθάρρυνε να γράψει μια ιστορία της KGB με τον ιστορικό του Cambridge Κρίστοφερ Άντριου.
Το "KGB: The Inside Story" εκδόθηκε το 1990 και τον επόμενο χρόνο ο Γκορντιέφσκι δημοσίευσε το "Instructions From the Centre", ένα βιβλίο που περιέγραφε πώς αυτός και οι συνάδελφοί του αξιωματικοί της KGB εξαπάτησαν τα κεντρικά γραφεία της Μόσχας κάνοντάς τα να πιστέψουν ότι οι αναφορές των μυστικών υπηρεσιών τους ήταν αποτέλεσμα ακριβών γευμάτων με πολύτιμες βρετανικές επαφές.
Διαβάστε επίσης: Η πραγματική ιστορία πίσω από τον θρύλο της Μάτα Χάρι - «Είμαι εταίρα αλλά όχι κατάσκοπος»
Η αυτοβιογραφία του, "Next Stop Execution" εκδόθηκε το 1995.
Το 2007, μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο όπου πέρασε 34 ώρες χωρίς τις αισθήσεις του. Ισχυρίστηκε ότι δηλητηριάστηκε με θάλλιο από «αδίστακτα στοιχεία στη Μόσχα», ένας ισχυρισμός που δεν αποδείχθηκε ποτέ, και επέκρινε τις βρετανικές Αρχές για ελλιπή προστασία του.
Άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στο Σάρεϊ, τον Μάιο του 2025.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
