«Αφήστε τον να κοιμηθεί, γιατί όταν ξυπνήσει, θα ταρακουνήσει τον κόσμο». Αυτή η φράση, μαζί με αρκετές άλλες λόγω του «ράδιο αρβύλα» που επικρατεί στο διαδίκτυο, έχει αποδοθεί λανθασμένα στον κατά τ' άλλα, διορατικό Γάλλο αυτοκράτορα και αρχιστράτηγο Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ο οποίος στα τέλη της ζωής του είχε εξοριστεί στη μέση του Ατλαντικού Ωκεανού.
Το δεύτερο κομμάτι της φράσης είναι πιο σαφές, παρόλο που αυτή παραμένει «ορφανή»: «Ο κοιμισμένος γίγαντας», όπως έγινε γνωστή από τα συμφραζόμενα η Κίνα, έχει πλέον ξυπνήσει και έχει περάσει στην επόμενη φάση του «δρόμου του μεταξιού». Την ίδια ώρα, η οριενταλιτιστική Δύση έδειξε -στιγμιαία- ανήσυχη ότι θα χάσει τα ηνία του αυριανού κόσμου, αλλά η επικαιρότητα άφησε πίσω της τη μεγάλη παρέλαση της 3ης Σεπτεμβρίου.
Παίρνοντας τα πράγματα από την αρχή και σε μία προσπάθεια εξήγησης των εννοιών, ο «οριενταλισμός» είναι η ερμηνεία των, μεταξύ άλλων, πολιτικών εξελίξεων στην Ανατολή με μία «δυτική ματιά». Η παρέλαση για τα 80 χρόνια από τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στις 3 Σεπτεμβρίου στην πλατεία Τιεν Αν Μεν υπό το άγρυπνο βλέμμα του Μάο Τσε Τουνγκ, ήταν η κατάλληλη ευκαιρία για δυτικούς πολιτικούς και αναλυτές να αποκωδικοποιήσουν την Κίνα, χωρίς κάποιο αποτέλεσμα.
Από την αρχή της ζωντανής μετάδοσης της στρατιωτικής παρέλασης για την «Ημέρα της Νίκης», το πρώτο καρέ πέφτει σε έναν από τους επίσημους προσκεκλημένους του Σι Τζινπίνγκ. Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, μπαίνει τελευταίος στην πλατεία Τιεν Αν Μεν και, μαζί με τον Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας, φαίνεται να έχουν την πιο «θερμή» χειραψία με τον πρόεδρο της Κίνας.
Καλεσμένοι κατά κόρον από την Ανατολή, με ευρωπαϊκές παραφωνίες αλλά άμεσα συνδεδεμένες με τη Ρωσία, όπως τον πρόεδρο της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς και τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, συνθέτουν ένα μωσαϊκό λαών που είναι διατεθειμένο, κατά τις αναλύσεις των Δυτικών, να χαράξει τη «νέα τάξη πραγμάτων». Η Κίνα και οι δικοί της αναλυτές, δεν συμφωνούν και τόσο: Παρά τη στρατιωτική ισχύ, με τον άρτιο και ταυτόχρονο συγχρονισμό περισσοτέρων από 12.000 στρατιωτών και την επίδειξη της τεχνολογίας ως «μηχανής, αυριανού, θανάτου», λέει πως το Πεκίνο κοιτάζει νότια, και όχι δυτικά.
«Το πιο σημαντικό κοινό της παρέλασης μπορεί να μην είναι η Ουάσιγκτον, αλλά οι μεσαίες δυνάμεις από την Τζακάρτα έως το Γιοχάνεσμπουργκ, κυβερνήσεις που αγωνίζονται να αναπτύξουν στρατιωτικές δυνατότητες για έναν αλληλοσυνδεδεμένο κόσμο, αποφεύγοντας παράλληλα τις εμπλοκές του Ψυχρού Πολέμου» εξηγούν αναλυτές από την Κίνα για τις βλέψεις τους ως προς το «ράλι των εξοπλισμών» παρά την περικύκλωση της Ταϊβάν.
«Τα τελευταία 35 χρόνια, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, ζήσαμε μια κατάσταση αρκετά ιδιαίτερη για την παγκόσμια ιστορία: έναν ουσιαστικά μονοπολικό κόσμο υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ. Αυτό δεν θα μπορούσε να διαρκέσει για πάντα» αναφέρει με τη σειρά του στο Reader ο Χρήστος Τριανταφύλλου, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
«Αν και δεν πρέπει να πέφτουμε σε στερεότυπα τύπου "Δύση εναντίον Ανατολής", είναι σαφές ότι η Κίνα επιδιώκει να ηγεμονεύσει στο χτίσιμο ενός άλλου πόλου. Αυτό γινόταν κυρίως με την τεράστια εμπορική ισχύ του Πεκίνου και λιγότερο με επιδείξεις και συμβολισμούς στρατιωτικής ισχύος. Με την εν λόγω παρέλαση αυτό άλλαξε: ο Σι Τζινπίνγκ εμφανίστηκε ως το επίκεντρο ενός κράτους που βασίζεται κυρίως στη δύναμη των αριθμών, ιδίως των πληθυσμιακών, καθώς και στο ότι προβάλλει την πολιτισμική του διαφορετικότητα από αυτό που αποκαλούμε "Δύση"» συμπληρώνει σχετικά ο ερευνητής.
Κίνα: Ο Σι «καμουφλαρισμένος» Μάο και μία πρώτη λογοκρισία
Η οικογενειακή φωτογραφία, φυσικά, και είχε τους δικούς της συμβολισμούς. Στα δεξιά του Σι Τζινπίνγκ ο Βλαντίμιρ Πούτιν και στα αριστερά του ο Κιμ Γιονγκ Ουν, μοτίβο που δεν άλλαξε επ' ουδενί όσο οι επίσημοι καλεσμένοι ανέβαιναν στις θέσεις τους, για να παρακολουθήσουν τον εορτασμό από τα 80 χρόνια παράδοσης της Ιαπωνίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην κορυφή, σε μία μορφή πυραμίδας, ο -ψηλότερος- πρόεδρος της Κίνας, ενώ στις άκρες περπάτησε ο «σωματοφύλακας» της Ρωσίας, ο Αλεξάνταρ Λουκασένκο της Λευκορωσίας και στο κέντρο ο κατά τ' άλλα στενός σύμμαχος, Ιράν.
Όπως στην παρέλαση του 2015, δηλαδή για τα 70 χρόνια τερματισμού του φονικότερου παγκοσμίου πολέμου, ο Σι Τζινπίνγκ φορούσε την παραλλαγή του κουστουμιού Zhongshan, ένδυμα που συνδέθηκε ιστορικά με τον Μάο Τσε Τουνγκ, τον άνθρωπο που συνέβαλε στο να φτάσει στο σήμερα η Κίνα.
Ξαφνικά, όμως, η Δύση «βρήκε» λαβράκι.
Σε μία κουβέντα μεταξύ του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, χτίστηκε, όχι ότι υπήρχε ανάγκη, ένα ακροδεξιό και κατά βάση παραπλανητικό αφήγημα: Η Κίνα, η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα εμπλέκονται σε εμπόριο οργάνων για να αυξάνουν το προσδόκιμο ζωής των ηγετών τους. «Πριν ήταν πολύ σπάνιο να ζήσεις μέχρι τα 70, και τώρα λένε πως είσαι στα παιδί στα 70 σου» μεταφράζει στα ρωσικά ο μεταφραστής του προέδρου της Κίνας.
«Σε μερικές δεκαετίες, όσο συνεχίζει να αναπτύσσεται η βιοτεχνολογία, τα ανθρώπινα όργανα θα συνεχίσουν να μεταμοσχεύονται και οι άνθρωποι θα γίνουν νεότεροι και, μάλλον, μπορούμε να αγγίξουμε την αθανασία» λέει στα μανδαρινικά ο μεταφραστής του Πούτιν, με την κουβέντα να την κλείνει ο διοργανωτής της στρατιωτικής παρέλασης: «Κάποιοι προβλέπουν ότι μέσα σε αυτόν τον αιώνα, αυτό μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Και μπορεί να φτάσουμε ως είδος τα 150 χρόνια. Υπάρχουν προβλέψεις ότι σε αυτόν τον κόσμο, ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει μέχρι τα 100 του».
Το επίμαχο στιγμιότυπο «κατέβηκε», όπως ενημέρωσε το Reuters, καθώς η κρατική τηλεόραση της Κίνας ζήτησε την αφαίρεσή του και απέσυρε τα νόμιμα δικαιώματα για τη χρήση του. Η πρώτη επικοινωνιακή «νίκη» της Δύσης ήταν πραγματικότητα, με τους «ευρασιάτες Avengers», όπως πολύ σωστά παραλλήλισε ο κ. Τριανταφύλλου, να μετατρέπονται στη «λεγεώνα των κακών» από τον κινηματογραφικό «κόσμο» της DC.
Κίνα: Η χορογραφία και η δημιουργία των ευρασιατικών Avengers
Ο «απόλυτος συντονισμός», το «στρατιωτικό θέαμα της Κίνας» ήταν μερικοί από τους πιο χαρακτηριστικούς τίτλους που χρησιμοποίησαν τα διεθνή ΜΜΕ, για να περιγράψουν την άρτια στρατιωτική χορογραφία του Πεκίνου στο οποίο συμμετείχαν, για περίπου δύο ώρες, περισσότεροι από 12.000 στρατιώτες από τους συνολικά 2 εκατ. ανθρώπους που διαθέτει ως ενεργό στρατιωτικό προσωπικό.
Τα μάτια, μετά την «εκτέλεση» των στρατιωτικών αγημάτων, στραμμένα στον Σι Τζιπίνγκ. Το «χαίρετε σύντροφοι» ήταν το σύνθημα για την επιτήρηση των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας, που ελέγχονται από το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας και, κατ' επέκταση, τον γενικό γραμματέα ο οποίος προσδοκά τη συμπλήρωση 20 ετών στην εξουσία. «Η δικαιοσύνη θα επικρατήσει, η ειρήνη θα επικρατήσει, οι άνθρωποι θα επικρατήσουν» απαντούν με μία φωνή ανδρικό και γυναικείο στρατιωτικό προσωπικό.
Η Κίνα με μακρό χρονικό στην άρτια εκτέλεση χορογραφιών, όπως στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008, πέρασε πλέον στο λεγόμενο «hard power». Οι στρατιώτες, ανάλογα τη μονάδα που «υπηρετούν», μπαίνουν κατά μονάδες στα τεθωρακισμένα και ταυτόχρονα δένουν ζώνες, δίνουν το παρασύνθημα μέσω ασυρμάτου και είναι έτοιμοι να οδηγήσουν. Όλη η σκηνοθεσία έγινε για την ανάδειξη του «ηγέτη», ο οποίος παρά τις ισχυρές προσωπικότητες που τον περιτριγυρίζουν, ξεχωρίζει.
«Ο Σι Τζινπίνγκ εμφανίστηκε ως το απόλυτο επίκεντρο αυτού του ιδεώδους, κεντραρισμένος πάντα στις κάμερες. Το σημαντικότερο όμως είναι η αντίστιξή του με τους υπόλοιπους ηγέτες, σε μια σκηνοθεσία όπου η αναπαράσταση της αρρενωπότητας έχει κεντρικό ρόλο: ο Σι Τζινπίνγκ, ψηλότερος από τους υπόλοιπους, εμφανίστηκε να περιστοιχίζεται από αρκετούς, ανάμεσα στους οποίους ξεχώριζαν ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Κιμ Γιονγκ Ουν» διευκρινίζει στο Reader ο ερευνητής.
«Ας σκεφτούμε πώς έχουμε συνήθως στο μυαλό μας τους δύο τελευταίους: ο Πούτιν, χρησιμοποιώντας τη μυθολογία των Σοβιετικών κατασκόπων, έχει καλλιεργήσει μια δημόσια εικόνα που παραπέμπει περισσότερο σε ταινία δράσης· το ίντερνετ είναι γεμάτο φωτογραφίες του όπου ιππεύει γυμνόστηθος ή οδηγάει τεράστια φορτηγά, σε μια γκροτέσκα εκδοχή απόλυτης αρρενωπότητας. Ο Κιμ Γιονγκ Ουν, από την άλλη, έχει ένα πιο μυστηριώδες προφίλ που αντιστοιχεί στην ερμητικά κλειστή χώρα του και πρωταγωνιστεί συχνά σε memes όπου επιθεωρεί πράγματα για ακατανόητους λόγους. Μέσα από τα φίλτρα της δυτικής ποπ κουλτούρας, με τα οποία εν πολλοίς διαβάζουμε τον κόσμο, στην κινεζική παρέλαση είχαμε κάτι σαν τη δημιουργία των ευρασιατικών Avengers –ή της ευρασιατικής Legion of Doom, εφόσον η συμμαχία αυτή προσλαμβάνεται από πολλούς ως ο νέος "άξονας του κακού"» προσθέτει.
Κίνα: Το ράλι των εξοπλισμών, το «κυνήγι μαγισσών» και το μέλλον
Πριν την επίδειξη της νέας τεχνολογίας, ένας από τους στόχους του Σι Τζινπίνγκ για τον εκσυχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων, την αρχή στη στρατιωτική παρέλαση έκανε η Πολεμική Αεροπορία της Κίνας, δείχνοντας με τον καλύτερο τρόπο πως το ράλι των εξοπλισμών θα συνεχίζει να υπάρχει όσο υπάρχουν δύο πόλοι διαμόρφωσης εξουσίας.
Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής παρέλασης, παρουσιάστηκαν αεροσκάφη που θα υπηρετήσουν στον αναπτυσσόμενο στόλο αεροπλανοφόρων της Κίνας, ο οποίος αριθμεί επί του παρόντος τρία πλοία, αλλά είναι πιθανό να εμπλουτιστεί τα επόμενα χρόνια με τουλάχιστον ένα υπεραεροπλανοφόρο πυρηνικής πρόωσης, εξίσου μεγάλο και ικανό με τα νέα αεροπλανοφόρα της κλάσης Τζέραλντ Φορντ του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Παρουσιάστηκαν τέσσερις νέοι τύποι drone «loyal wingman» —αόρατα μη επανδρωμένα αεροσκάφη σχεδιασμένα να πετούν παράλληλα με επανδρωμένα αεροσκάφη και να εκτελούν αποστολές που τους ανατίθενται από αυτά. Επίσης, εκτέθηκαν τουλάχιστον τέσσερα νέα συστήματα πυραύλων κατά πλοίων και εδάφους, καθώς και ένα νέο μη επανδρωμένο υποβρύχιο και νέες τορπίλες.
Όλα αυτά σε μία περίοδο, που διάφορες καρέκλες ανώτατων στρατιωτικών «τρίζουν», ή έχουν «πριονιστεί» τελείως από τον Σι Τζινπίνγκ με το πρόσχημα της διαφθοράς. Το «μεγαλύτερο κυνήγι» αξιωματούχων από τη λήξη της περιόδου διακυβέρνησης Μάο, ή καλύτερα το «κυνήγι μαγισσών» με δυτικούς όρους, έχει ξεκινήσει από την Άνοιξη του 2025.
Σύμφωνα με το Bloomberg, κατά τη διάρκεια της τρίτης θητείας του Σι Τζινπίνγκ, 15 από τους 79 στρατηγούς που πήραν προαγωγή σε προηγούμενες διακυβερνήσεις του, είτε εξαφανίστηκαν, είτε βρίσκονται υπό καθεστώς έρευνας από τις Αρχές για λόγους διαφθοράς. Κατηγορούνται, ειδικότερα, πως έναντι αμοιβής, προήγαγαν άλλα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Με ορίζοντα το μέλλον, ο Χρήστος Τριανταφύλλου καταλήγει: «Όλα αυτά γίνονται σε μια παρέλαση όπου μνημονεύεται το γεγονός που διαμόρφωσε όσο κανένα άλλο τον σύγχρονο κόσμο, ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος. Στο δυτικό συλλογικό φαντασιακό η Σοβιετική Ένωση αποτελεί ένα ανυπέρβλητο μέγεθος για τη συνεισφορά της στη νίκη επί του ναζισμού και συγκρίνεται μόνο με τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο του διπολικού ψυχροπολεμικού κόσμου. Στην παρέλαση όμως, το βλέμμα μετατοπίζεται ανατολικότερα και το μεγαλείο της Κίνας μπαίνει σε πρώτο πλάνο. Έτσι, το μήνυμα που εκπέμπεται αποτελεί μια εναλλακτική, σε σχέση με τη δυτικοκεντρική, ιστορία, όπου η Ευρασία φιλοδοξεί να γίνει το επίκεντρο. Σε διακηρυκτικό επίπεδο, άλλωστε –ας μη μπούμε εδώ στη συζήτηση περί πράξης–, πρόκειται για κράτη που έχουν υιοθετήσει κάποια εκδοχή του κομμουνισμού ή θεωρούν πως εκπροσωπούν την κληρονομιά του.
Είναι ένα παρόν που διαχέεται προς το παρελθόν και προς το μέλλον, όπως συμβαίνει συχνά με πράξεις τόσο υψηλού συμβολισμού. Η ισχύς και η ενότητα ατόμου και κράτους είναι τα κύρια σημεία που τονίζονται, σε αντίστιξη με τη δυτική λογική του φιλελευθερισμού και της ατομικής υπόστασης –με την τελευταία να δέχεται, ταυτόχρονα, πλήγματα από τη γκροτέσκα περσόνα του Ντόναλντ Τραμπ και των επίδοξων μιμητών του.
Με άλλα λόγια, οι νέοι συσχετισμοί δυνάμεων του παρόντος εκβάλλουν σε ηρωικές επικλήσεις ενός ευρασιατικού παρελθόντος και διεκδικούν να συνδιαμορφώσουν το πώς θα αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο στο μέλλον. Αυτό το στοιχείο διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη παρέλαση από άλλες του παρελθόντος: αποτελεί μια δήλωση, ταυτόχρονα πολιτική, ιστορική και αισθητική».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
