Πώς βρέθηκαν τα ρακούν στη Γερμανία; Ο αστικός θρύλος που συνδέθηκε με τους Ναζί

Έχουν τη χαρακτηριστική μαύρη «μάσκα» γύρω από τα μάτια, μπορούν να σκαρφαλώσουν σχεδόν παντού και είναι αρκετά έξυπνα ώστε να καταφέρνουν να μπαίνουν σε σπίτια, νοσοκομεία, ζωολογικούς κήπους, ακόμα και σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Τα ρακούν στη Γερμανία δεν περνούν απαρατήρητα. Άλλοι τα λατρεύουν και άλλοι τα αντιμετωπίζουν ως «μάστιγα» που απειλεί την άγρια ζωή και πρέπει να περιοριστεί.

Μόνο που η ιστορία τους είναι λίγο πιο περίπλοκη.

Για χρόνια υπήρχε μάλιστα η πεποίθηση ότι πίσω από την παρουσία τους στη Γερμανία κρυβόταν ο Χέρμαν Γκέρινγκ. Σύμφωνα με τον αστικό μύθο, ο διαβόητος αξιωματούχος των Ναζί ήταν εκείνος που διέταξε να απελευθερωθούν τα πρώτα ρακούν στη γερμανική φύση.

Τελικά, όπως συμβαίνει συχνά με τις ιστορίες που ακούγονται πολύ καλές για να μην είναι αληθινές, τα πράγματα δεν έγιναν ακριβώς έτσι.

Πώς βρέθηκαν τα ρακούν στη Γερμανία

Τα ρακούν δεν αποτελούν φυσικό κομμάτι της ευρωπαϊκής πανίδας. Κατάγονται από τη Βόρεια Αμερική και η παρουσία τους στη Γερμανία ξεκίνησε πριν από περίπου έναν αιώνα.

Τον Απρίλιο του 1934 απελευθερώθηκαν δύο ζευγάρια ρακούν κοντά στη λίμνη Edersee, περίπου 50 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Κάσελ.

Ο λόγος; Ο «εμπλουτισμός της πανίδας».

Η απελευθέρωση έγινε πράγματι την περίοδο κατά την οποία ο Χέρμαν Γκέρινγκ ήταν υπεύθυνος για τα δάση και το κυνήγι στη ναζιστική Γερμανία. Από εκεί μέχρι το ότι ο ίδιος έδωσε την εντολή, όμως, υπάρχει μεγάλη απόσταση.

Ο Έμπερχαρντ Λάιχτ, πρώην επικεφαλής της Δασικής Υπηρεσίας του Vöhl, αναζήτησε στα αρχεία τι πραγματικά είχε συμβεί.

Δεν βρήκε κανένα στοιχείο που να συνδέει προσωπικά τον Γκέρινγκ με την απόφαση.

Αντίθετα, σύμφωνα με την έρευνά του, επρόκειτο για μια διοικητική διαδικασία. Υπάρχει μάλιστα μια αρκετά ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: τα τέσσερα ρακούν είχαν ήδη απελευθερωθεί όταν εγκρίθηκε επίσημα το σχετικό αίτημα.

Από εκείνη τη μικρή ομάδα δημιουργήθηκε ένας πληθυσμός που άρχισε σταδιακά να μεγαλώνει.

Σήμερα το Κάσελ έχει αποκτήσει τον ανεπίσημο τίτλο της «πρωτεύουσας των ρακούν της Ευρώπης». Υπολογίζεται ότι μόνο μέσα στην πόλη ζουν περίπου 30.000.

Δεν ξεκίνησαν όλα από τέσσερα ρακούν

Εδώ υπάρχει ακόμη μία ενδιαφέρουσα ανατροπή.

Θα ήταν εύκολο να πιστέψει κανείς ότι τα εκατομμύρια ρακούν που υπάρχουν σήμερα στη Γερμανία είναι απόγονοι εκείνων των τεσσάρων ζώων.

Δεν είναι.

Ο ζωολόγος Αλέν Φραντζ εξέτασε το DNA περισσότερων από 400 ρακούν από διαφορετικές περιοχές της Γερμανίας και διαπίστωσε ότι υπήρξαν και άλλες σημαντικές απελευθερώσεις.

Μία από αυτές θεωρείται ότι έγινε προς το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν συμμαχικοί βομβαρδισμοί έπληξαν φάρμα γουνοφόρων ζώων στο Βρανδεμβούργο.

Η γενετική έρευνα έδειξε επίσης διαφορετικούς πληθυσμούς στην ανατολική Σαξονία και στα όρη Χαρτς.

Και κάπως έτσι τα ρακούν άρχισαν να εξαπλώνονται.

Από τη Γερμανία πέρασαν στην Ολλανδία, την Τσεχία και την Ελβετία, ενώ έχουν πλέον καταγραφεί από την Ισπανία και τη Σουηδία μέχρι και την Ελλάδα.

Στην Κεντρική Ευρώπη ο πληθυσμός τους αυξήθηκε κατά 300% από τη δεκαετία του 1990 έως το 2018.

Στη Γερμανία σήμερα υπολογίζεται ότι ζουν περίπου δύο εκατομμύρια.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να τα περιορίσουν

Υπάρχει ένας πολύ απλός λόγος που τα ρακούν τα καταφέρνουν τόσο καλά: προσαρμόζονται.

Σκαρφαλώνουν εξαιρετικά, κολυμπούν, χρησιμοποιούν με εντυπωσιακή επιδεξιότητα τα μπροστινά τους άκρα και μπορούν να εκμεταλλευτούν σχεδόν οποιαδήποτε διαθέσιμη πηγή τροφής.

Μπορούν να ζήσουν σε ένα απομακρυσμένο δάσος, αλλά μπορούν εξίσου εύκολα να εγκατασταθούν στη σοφίτα ενός σπιτιού.

Και εκεί αρχίζουν τα προβλήματα.

Έχουν προκαλέσει ζημιές σε κτίρια, έχουν εισβάλει σε εγκαταστάσεις και έχουν μετατρέψει σοφίτες σε κοινόχρηστες «τουαλέτες».

Ένα ρακούν στη γερμανική πόλη Ερφούρτη κατάφερε κάποτε ακόμη και να μεθύσει πίνοντας ζεστό κρασί από χριστουγεννιάτικη αγορά.

Δεν προκαλεί λοιπόν ιδιαίτερη εντύπωση ότι κατά καιρούς ο γερμανικός Τύπος τα έχει χαρακτηρίσει «μικρούς γκάνγκστερ» και «μάστιγα».

Άλλο όμως οι ζημιές στα σπίτια και άλλο η καταστροφή της βιοποικιλότητας.

 Εδώ τα πράγματα γίνονται αρκετά πιο περίπλοκα.

Τα ρακούν έχουν χαρακτηριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση χωροκατακτητικό ξενικό είδος και υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι μπορούν να τρέφονται με αυγά υδρόβιων πτηνών, αμφίβια και σπάνιες ευρωπαϊκές νεροχελώνες.

Μπορούν επίσης να μεταφέρουν παράσιτα που είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει επιστημονική ομοφωνία για το πόσο μεγάλη ζημιά προκαλούν συνολικά στα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα.

Η οικολόγος άγριας ζωής Μπέριτ Μίχλερ πέρασε περίπου μία δεκαετία μελετώντας τα ρακούν στο Εθνικό Πάρκο Müritz, στο πλαίσιο της μεγαλύτερης και μακροβιότερης ευρωπαϊκής έρευνας πεδίου για το συγκεκριμένο ζώο.

Το συμπέρασμα της έρευνας ήταν ότι δεν προέκυψαν στοιχεία που να αποδεικνύουν σημαντική απειλή για τη γερμανική βιοποικιλότητα.

Άλλες έρευνες έχουν καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα, καταγράφοντας επιπτώσεις σε αυτόχθονα είδη.

Και κάπου εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της συζήτησης.

Ξέρουμε ότι τα ρακούν τρώνε άλλα ζώα και αυγά. Ξέρουμε ότι μπορούν να προκαλέσουν ζημιές. Αυτό που δεν γνωρίζουμε ακόμη με την ίδια βεβαιότητα είναι πόσο σημαντική είναι η συνολική επίδρασή τους στα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα.

Περισσότερα από 250.000 σκοτώνονται κάθε χρόνο

Η Γερμανία πάντως έχει επιλέξει σε μεγάλο βαθμό τον δρόμο του κυνηγιού.

Στα περισσότερα κρατίδια επιτρέπεται η θανάτωση των ρακούν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους και ο αριθμός όσων σκοτώνονται έχει τετραπλασιαστεί από το 2005.

Πλέον ξεπερνούν τα 250.000 ζώα τον χρόνο.

Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: παρά τη μαζική θανάτωσή τους, τα ρακούν συνεχίζουν να αυξάνονται.

«Αυτή τη στιγμή πυροβολούν, πυροβολούν, πυροβολούν και κάθε χρόνο υπάρχουν περισσότερα ρακούν», λέει η Βέρα Χεκ, επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Ένωσης Οργανώσεων Διάσωσης Άγριας Ζωής στη Γερμανία.

Γι' αυτό και οργανώσεις προστασίας της άγριας ζωής αναζητούν διαφορετικούς τρόπους διαχείρισης.

Μία από τις προτάσεις είναι η στείρωση και επανένταξη των ζώων, σε συνδυασμό με περιφράξεις σε προστατευόμενες περιοχές όπου υπάρχουν ιδιαίτερα ευάλωτα είδη.

Το βέβαιο είναι ότι σχεδόν έναν αιώνα μετά την απελευθέρωση εκείνων των πρώτων τεσσάρων ζώων, τα ρακούν δύσκολα πρόκειται να εξαφανιστούν από τη Γερμανία.

Και ίσως πλέον το ερώτημα δεν είναι πώς θα τα εξαφανίσει η Ευρώπη, αλλά πώς θα μάθει να διαχειρίζεται ένα ζώο που, είτε μας αρέσει είτε όχι, φαίνεται πως ήρθε για να μείνει.

Με πληροφορίες από BBC

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.