Από το 1989, όταν η έναρξη του Mega σηματοδότησε την αρχή της ιδιωτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα, θέτοντας σε νέα βάση το τηλεοπτικό σκηνικό -που πριν μονοπωλούσε η δημόσια τηλεόραση- έχουμε δει αμέτρητες σκηνές συγκίνησης, γέλιου, ντροπής ή φρίκης, που γέννησαν σλόγκαν, χαρακτήρισαν εποχές κι έμειναν αλησμόνητες.
Ξεχωρίσαμε 10 από τις πλέον ιστορικές, όχι με την έννοια του ιστορικού -πολιτικού, πολιτιστικού ή αθλητικού- γεγονότος, που μας καθήλωσε στις οθόνες (όπως π.χ. η πτώση των Δίδυμων Πύργων ή ο τελικός του Euro 2004), αλλά που επηρέασαν την ιστορία του ίδιου του μέσου -που γιορτάζει σήμερα. Άλλοτε κλασικές, άλλοτε καλτ κι άλλοτε σοκαριστικές, σίγουρα σκηνές που έχουν στιγματίσει την ελληνική τηλεόραση.
Ο πρώτος «πόλεμος του καναπέ»
Τα πρώτα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης συμπίπτουν χρονικά με την “Καταιγίδα της ερήμου”, που μένει στην ιστορία διεθνώς ως ο πρώτος «πόλεμος του καναπέ». Η παρέμβαση των συμμαχικών δυνάμεων, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ του προέδρου Μπους του πρεσβύτερου με στόχο την απώθηση των Ιρακινών από το Κουβέιτ (στις 17 Ιανουαρίου του 1991), φέρνει και στην ελληνική τηλεόραση το CNN στο προσκήνιο και κυρίως τον πόλεμο στα σαλόνια μας, σαν “τηλεοπτικό θέαμα”.
Το CNN, παρά τις έντονες -και δικαιολογημένες- κριτικές σε βάρος του, γίνεται μόνιμος οδηγός των ελληνικών καναλιών, που καλύπτουν τα γεγονότα με έκτακτα δελτία ειδήσεων και ολονύχτιες “ζωντανές” εκπομπές. Εννοείται πως η διασταύρωση των ειδήσεων είναι σχεδόν αδύνατη.
Το τηλεοπτικό κοινό της χώρας ξενυχτά για να παρακολουθήσει έναν αληθινό πόλεμο σχεδόν σε πραγματικό χρόνο και συνεχή ροή -και σταδιακά εξοικειώνεται με εικόνες, που θα επαναληφθούν επανειλημμένως στο μέλλον. Χάρτες και γραφικά -όχι βεβαίως σαν τα σημερινά του Ευαγγελάτου- επιστρατεύονται για να φωτίσουν τις διαδρομές πυραύλων, ενώ δεν λείπουν οι υπερβολές, οι βαρύγδουποι τίτλοι, οι δραματικές μουσικές, τα πλάνα αρχείου που μεταδίδονταν ως “ζωντανά” και οι άσχετες εικόνες που δημιουργούσαν λανθασμένη εντύπωση για την καθημερινότητα στις εμπόλεμες περιοχές.
Ήταν η πρώτη δοκιμασία των ελληνικών καναλιών στην ανάγκη κάλυψης μιας πολεμικής εκστρατείας, που οδήγησε σε σημαντική αναβάθμιση των τεχνικών μέσων σε αυτές που ακολούθησαν -που καλύφθηκαν πια με αποστολές, πολεμικούς ανταποκριτές και εικόνες πυραύλων που έπεφταν σαν σε βιντεοπαιχνίδι.
Η «δίκη του αιώνα» και η κατάρρευση Κουτσόγιωργα
Τα πρώτα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης συμπίπτουν χρονικά και με την πολύκροτη “δίκη του αιώνα”, δηλαδή την παραπομπή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του πρώην πρωθυπουργού της χώρας, Ανδρέα Παπανδρέου και υπουργών του για το σκάνδαλο Κοσκωτά.
Στις 11 Μαρτίου 1991 ανοίγει η αυλαία της πρώτης μεγάλης δίκης που μπαίνει σε κάθε σπίτι, καθώς μεταδίδεται απευθείας από την ΕΡΤ και με εκτενή αποσπάσματα από τα ιδιωτικά κανάλια. Για τις ανάγκες της δημιουργούνται και έκτοτε καθιερώνονται τα μεσημεριανά δελτία ειδήσεων.
Πριν καταλήξει στην αθώωση του -απόντα σε όλη τη διάρκεια της- Ανδρέα Παπανδρέου, προσφέρει πλούσιο υλικό σε ειδήσεις και εκπομπές και σοκάρει το πανελλήνιο με τη σκηνή της κατάρρευσης του Μένιου Κουτσόγιωργα μέσα στη δικαστική αίθουσα -που οδήγησε μια εβδομάδα μετά στο θάνατο του.
Διαπραγμάτευση ομήρων σε ζωντανή μετάδοση
Στα μέσα των ‘90s, η τηλεοπτική ενημέρωση τρέχει με ξέφρενο ρυθμό σε νέα μονοπάτια, που περιλαμβάνουν “παράθυρα”, καβγάδες και πάσης φύσεως σκάνδαλα. Στις 23 Σεπτεμβρίου του 1998, η κατάσταση βγαίνει εκτός ελέγχου σε ένα πρωτοφανές στην ιστορία σκηνικό.
Ο Ρουμάνος καταζητούμενος Σορίν Ματέι εισβάλλει με μια χειροβομβίδα στο διαμέρισμα της οικογένειας Γκινάκη στα Κάτω Πατήσια και πιάνει ομήρους τα τέσσερα άτομα που βρίσκονταν στο σπίτι. Τηλεφωνεί στον ΣΚΑΪ και ζητά να βγει άμεσα στον “αέρα”. Ο Νίκος Ευαγγελάτος αναλαμβάνει χρέη διαπραγματευτή σε μια ιστορική τετράωρη live τηλεοπτική μετάδοση, ενώ το κοινό παρακολουθεί τις απειλές του Ματέι ότι “θα φέρετε κουτάλι να μας μαζεύετε”.
Τη στιγμή τελικά που η αστυνομία εισβάλλει στο διαμέρισμα, η χειροβομβίδα σκάει κι η έκρηξη ακούγεται “ζωντανά” σε όλη την Ελλάδα. Η 25χρονη Αμαλία Γκινάκη ακρωτηριάζεται και μερικές μέρες μετά αφήνει την τελευταία της πνοή.
Η υπόθεση της οδού Νιόβης παραμένει ορόσημο στην τηλεοπτική ιστορία. Ήταν η πρώτη φορά που ένα δελτίο ειδήσεων συμμετείχε κι αναπαρήγαγε “ζωντανά” μια κρίσιμη αστυνομική επιχείρηση, ενώ τα όρια μεταξύ ενημέρωσης και θεάματος, όχι απλώς θόλωσαν, ανατινάχτηκαν.
Διαβάστε ακόμη: Η Πισπιρίγκου, ο πιλότος και το Μεσολόγγι: Τα media ασχολούνται με το έγκλημα σαν να γυρίζουν θρίλερ
Ιδιωτικό σεξ σε δημόσια προβολή
Η τηλεοπτική ενημέρωση της εκτροπής και της έλλειψης ορίων, που θεμελιώθηκε με τη live διαπραγμάτευση Ευαγγελάτου – Ματέι γνώρισε νέες στιγμές κορύφωσης έναν χρόνο αργότερα.
Σήμερα, η όποια δημοσιοποίηση ερωτικού βίντεο χωρίς τη συγκατάθεση των συμμετεχόντων τιμωρείται και ενίοτε εμπίπτει στην κατηγορία του revenge porn. Τον Δεκέμβριο του 1999 είχε μεταμφιεστεί σε “ρεπορτάζ”.
Η εκπομπή του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου μεταδίδει ερωτικό βίντεο με πρωταγωνιστή διάσημο καλλιτέχνη και νεαρό σε ηλικία κορίτσι, κατηγορώντας τον για συστηματική αποπλάνηση ανηλίκων με τη βοήθεια και ναρκωτικών. Όλα αυτά στο πλαίσιο μιας διεστραμμένης “ερευνητικής δημοσιογραφίας” γύρω από σκάνδαλα ερωτικής υφής -που περιλαμβάνουν και την ανάγνωση αποσπασμάτων με καταγραφές σεξουαλικών πράξεων από το ημερολόγιο γνωστού μόδιστρου.
Τα πρόστιμα από το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων πέφτουν βροχή, οι θιγμένοι τρέχουν στα δικαστήρια και δικαιώνονται, οι δικογραφίες κλείνουν, η διαπόμπευση όμως μένει -γι’ αυτό και δεν υπάρχει λόγος να υπενθυμίσουμε τα ονόματα. Γεγονός είναι πως η τηλεοπτική κάμερα πια έχει φτάσει στα κρεβάτια μας -οπότε ας δούμε κάτι σχετικό, που αφήνει μια αίσθηση των αναζητήσεων της εκπομπής...
Οι ειδήσεις παρακαλούν την καλεσμένη να ντυθεί
Βρισκόμαστε στις αρχές του 21ου αιώνα, η τηλεόραση της κλειδαρότρυπας, και των ροζ σκανδάλων έχει ξεφύγει από τα μικρά κανάλια κι έχει εξαπλωθεί όχι μόνο στην καθημερινή μεσημεριανή ζώνη, αλλά και στα δελτία ειδήσεων.
Στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Star, ο Γιώργος Λιάγκας φιλοξενεί την Τζένη Χειλουδάκη απέναντι σε αυτόκλητους εκπρόσωπους της ηθικής, κι εκείνη ανταποδίδει με ένα επικό τρολάρισμα του (ψευτο)καθωσπρεπισμού της εποχής, αποκαλύπτοντας το στήθος της.
Η σκηνή έχει συλλεκτική αξία, καθώς ουσιαστικά χαρακτηρίζει μια ολόκληρη τηλεοπτική περίοδο, μέσα από τη μάταιη προσπάθεια του Λιάγκα να κρύψει το χαμόγελο του και την εύγλωττη επιλογή του σκηνοθέτη, ο οποίος μόλις η Χειλουδάκη ξεκινά να κατεβάζει την τιράντα, μεγαλώνει το “παράθυρο” της σε όλη την οθόνη. Ο παρουσιαστής, δήθεν σοκαρισμένος, ζητάει συγγνώμη από το κοινό και η προτροπή “θα παρακαλέσω πάρα πολύ την κυρία Χειλουδάκη να ντυθεί” ακούγεται σε κεντρικό δελτίο ειδήσεων.
Το φιλί που σόκαρε και τιμωρήθηκε
Αυτό που δίνει ακόμα πιο ιστορική διάσταση στο ούτως ή άλλως ιστορικό πρώτο φιλί μεταξύ δύο ανδρών στην ελληνική τηλεόραση, είναι τα όσα ακολούθησαν και ιδίως η τιμωρία που του επέβαλλε ένα προφανώς απαρχαιωμένο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης.
Το 2003, η δημοφιλής σειρά του Χριστόφορου Παπακαλιάτη “Κλείσε τα μάτια”, παρουσιάζει το πρώτο “gay φιλί” (μεταξύ των ηθοποιών Περικλή Ασημακόπουλου και Κώστα Κάππα) και τα κραταιά μεσημεριανάδικα της εποχής -όπως και τα επιρρεπή στο “κίτρινο”- δελτία ειδήσεων ανακαλύπτουν θέμα για να ασχοληθούν. Το “απαγορευμένο φιλί”, όπως χαρακτηρίζεται προκαλεί θυελλώδεις καβγάδες, σε εκπομπές που όσο περισσότερο το “ξεσκίζουν”, τόσο περισσότερο το προβάλλουν -ξανά και ξανά όλη μέρα.
Το κερασάκι στην τούρτα της παράνοιας βάζει το ΕΣΡ, ρίχνοντας ένα ξεκάθαρα ομοφοβικό πρόστιμο 100.000 ευρώ στον σταθμό (που σχολιάζεται ακόμα και από το BBC), κρίνοντας τη σκηνή ως προσβολή για την ελληνική οικογένεια! Το πρόστιμο, βεβαίως, ακυρώνεται τρία χρόνια αργότερα από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η ζωή, που κλέβει την παράσταση
Τον Σεπτέμβριο του 2001, ο ΑΝΤ1 φέρνει στην Ελλάδα μια νέα τυπολογία προγράμματος, που έμελλε να καθορίσει την τηλεόραση των δύο επόμενων δεκαετιών.
Το πρώτο Big Brother δεν είναι μόνο η έναρξη μιας καινούριας σχολής “απλών, καθημερινών ηρώων”, είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που φτάνει να καθηλώσει την παραμονή της Πρωτοχρονιάς -στον τελικό του- σχεδόν το σύνολο του τηλεοπτικού κοινού (με ποσοστά που φτάνουν το 86%).
Μπορεί σήμερα ο Τσάκας και ο Πρόδρομος να έχουν ξεχαστεί, όμως φεύγοντας άφησαν πίσω τους ορθάνοιχτη την πόρτα. Τα ριάλιτι κατέκλυσαν όλα τα κανάλια, πέρασαν περιόδους ακμής και παρακμής κι έφτασαν σε μια νέα κορύφωση με το Survivor του 2017, που στον τελικό του άγγιξε το 81,4%.
«Σκάσε ηλίθια» και νέο επίπεδο τηλεοπτικού διαλόγου
Το “Fame Story” έγραψε τη δική του ιστορία στην ελληνική τηλεόραση, με ανεπανάληπτους καβγάδες μεταξύ παικτών, κριτών και διαγωνιζόμενων, αλλά και κριτών ή “καθηγητών” μεταξύ τους.
Η σκηνή, όμως, που εγκαινίασε μια καινούρια μορφή τηλεοπτικού διαλόγου -συντελεστών της ίδιας εκπομπής- σε live μετάδοση έγινε στον τρίτο κύκλο, το 2004, όταν ο κριτής Νίκος Μουρατίδης, διαφωνώντας με το styling διαγωνιζόμενης, είπε στον “καθηγητή”, Μάρκελλο Νύκτα “σκάσε ηλίθια” -κι ύστερα χαμογέλασε αυτάρεσκα, ενώ το κοινό τον αποθέωνε.
Η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων οδήγησε σε ένα ακόμα πιο εκρηκτικό σκηνικό στον επόμενο κύκλο, όταν ο Παναγιώτης Χατζηστεφάνου επιτέθηκε στην Δάφνη Μπόκοτα με χαρακτηρισμούς όπως “βλάχα”, “γύφτισσα”, “γελοία”, “άσχετη” και “εξηντάρα”, που έκαναν ακόμα και την κρυφοχαρούμενη Τατιάνα Στεφανίδου να παρακαλά για διαφημίσεις, με την έκκληση “σώστε με”.
Εθνική υπερηφάνεια κι αφετηρία αναβάθμισης
Στο μεγάλο κεφάλαιο που λέγεται Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας, υπήρχαν πολλές ιστορικές στιγμές, που καλύφθηκαν τηλεοπτικά με πρώτη την ανακοίνωση της νίκης της Αθήνας από τον Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ -και την περίφημη σκηνή των πανηγυρισμών, στην οποία η Γιάννα Αγγελοπούλου χάνει το σκουλαρίκι της.
Όμως αν εστιάσουμε σε ένα μόνο κομμάτι που επηρέασε και την εξέλιξη του μέσου και τις απαιτήσεις του κοινού από την τηλεόραση του 21ου αιώνα, ήταν η τελετή έναρξης, την 13η Αυγούστου του 2004. Η πιο εντυπωσιακή τηλεοπτική παραγωγή που έγινε ποτέ στην Ελλάδα -υπό τη γενική καλλιτεχνική διεύθυνση του Δημήτρη Παπαϊωάννου- στάθηκε εξίσου φαντασμαγορική για όσους βρέθηκαν στο ΟΑΚΑ, αλλά και για όσους την παρακολούθησαν από την οθόνη.
Προκάλεσε συγκίνηση κι εθνική υπερηφάνεια, κέρδισε εγκωμιαστικές κριτικές από τη διεθνή κοινότητα και παράλληλα έθεσε νέες προδιαγραφές ποιότητας στην ελληνική τηλεόραση, ωθώντας τα κανάλια να εκσυγχρονιστούν τεχνολογικά και αισθητικά.
Η συνεργασία με διεθνείς ομάδες μετέφερε τεχνογνωσία και εμπειρία που ενσωματώθηκαν σταδιακά σε εγχώριες παραγωγές, επηρεάζοντας την εικόνα ψυχαγωγικών εκπομπών αλλά και μεγάλων ζωντανών μεταδόσεων. Δεν ήταν μόνο ένα παγκόσμιο τηλεοπτικό γεγονός, αλλά και αφετηρία μιας ουσιαστικής αναβάθμισης.
Η νύχτα που έπεσε «μαύρο» στην ΕΡΤ
Η νύχτα της 11ης Ιουνίου του 2013 έχει γραφτεί με «μαύρο» στην ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης. Ήταν απόγευμα Τρίτης, όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Σίμος Κεδίκογλου, ξεκινώντας με τη φράση “σε μια περίοδο, που ο ελληνικός λαός υφίσταται θυσίες, δεν υπάρχουν περιθώρια για καθυστερήσεις ή για δισταγμούς, όπως δεν υπάρχουν περιθώρια ανοχής για ιερές αγελάδες, που παραμένουν άθικτες όταν επιβάλλονται περικοπές παντού” ανακοινώνει: “Η κυβέρνηση αποφάσισε να κλείσει την ΕΡΤ”. Η αντίστροφη μέτρηση για ένα πρωτοφανές “μαύρο” σε ενεργό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Ευρώπης είχε μόλις ξεκινήσει.
Διαβάστε ακόμη: Το βράδυ που έπεσε «μαύρο» στην ΕΡΤ: Η ΝΕΡΙΤ, η αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ και η Ραχήλ στα κάγκελα
Σε κλίμα φορτισμένο, η Έλλη Στάη παρουσίασε το τελευταίο δελτίο της ΝΕΤ, ενώ η μετάδοση συνεχίστηκε σε έκτακτη ζωντανή ροή, καλύπτοντας τις αντιδράσεις, εργαζομένων, καλλιτεχνών και πολιτών, που συγκεντρώνονταν έξω από το Ραδιομέγαρο. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, τόσο το αναλογικό, όσο και το ψηφιακό σήμα είχαν διακοπεί και στη θέση της δημόσιας τηλεόρασης που βλέπαμε για δεκαετίες, υπήρχε μόνο σκοτάδι -μέχρι την επαναλειτουργία της ΕΡΤ ακριβώς δύο χρόνια αργότερα.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
