Φαινόμενο Σεμπάστιαν Φίτζεκ: Οι κριτικοί δεν τον θεωρούν σοβαρό, οι αναγνώστες τον λατρεύουν

Κάποτε ένας ταχυδρόμος του ζήτησε να παραλάβει το δέμα ενός γείτονα. «Το έκανα για να φανώ ευγενικός, αλλά από τη στιγμή που το έπιασα, είδα ότι το όνομα του παραλήπτη μου ήταν τελείως άγνωστο. Ζούσα σε μια μικρή γειτονιά για χρόνια και νόμιζα ότι ξέρω όλους τους γείτονες. Άλλος στη θέση μου μπορεί απλώς να αναρωτιόταν για δύο δευτερόλεπτα, κι ύστερα να το ξεχνούσε.

Κάποιος παρανοϊκός σαν εμένα, αρχίζει να φοβάται: τι είδους δέμα είναι αυτό; Κι αν περιέχει κάτι παράνομο; (Το μύρισα, το κούνησα, το αφουγκράστηκα...) Μήπως υπάρχει συγκεκριμένος λόγος, που από όλους τους ανθρώπους, εγώ έτυχε να το παραλάβω; Μήπως πρέπει να  ανησυχώ, να φοβάμαι αυτόν που θα έρθει να το πάρει;»       

Όχι, ο Σεμπάστιαν Φίτζεκ δεν είχε λόγους να φοβάται. Στην πραγματική ζωή, το πακέτο παρελήφθη από τον -αθώο- φιλοξενούμενο στο airbnb ενός γείτονα, ενώ στη φαντασία του είχε μόλις γεννηθεί άλλο ένα από τα διάσημα best seller του («Το Δέμα», 2016). 

Ο 55χρονος Βερολινέζος, πέρα από πλέον εμπορικός συγγραφέας της Γερμανίας, θεωρείται σήμερα ο «βασιλιάς» του ψυχολογικού μυστηρίου, θα μπορούσαμε να πούμε κάτι σαν «Στίβεν Κινγκ, χωρίς το μεταφυσικό», αν δεν ήταν «ιερόσυλο» για τον αυθεντικό King. 

Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε 36 γλώσσες κι έχουν πουλήσει πάνω από 20 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο. Χαρακτηρίζεται ως ο «ροκ σταρ των απανωτών best sellers», ο συγγραφέας που γεμίζει στάδια και δίνει σόου στις παρουσιάσεις του. Κι ανήκει βέβαια στους πολυαγαπημένους του ελληνικού κοινού, που ήδη αδημονεί για τη νέα έκδοση έργου του στα ελληνικά, ο «Playlist» κυκλοφορεί στις 22/4 από τις εκδόσεις Διόπτρα. 

Κριτικοί vs φανατικών αναγνωστών

Ο Φίτζεκ είναι ένα φαινόμενο συγγραφέα, που λατρεύουν φανατικά οι αναγνώστες, όχι και τόσο οι κριτικοί. Οι τελευταίοι λένε ότι τα βιβλία του δεν συνιστούν σοβαρή λογοτεχνία και οι αναγνώστες απαντούν με το επιχείρημα: «Μα δεν μπορώ να τα αφήσω από τα χέρια μου».

Μεγάλα διεθνή μέσα παραδέχονται πως είναι «ο πιο επιτυχημένος Γερμανός συγγραφέας θρίλερ της εποχής του» (Der Spiegel), «δεξιοτέχνης  του ψυχολογικού σασπένς» (Guardian) και ότι «προσφέρει αδιάκοπη ένταση και συγκλονιστικές ανατροπές» (Publishers Weekly) Του αναγνωρίζεται ότι γράφει εξαιρετικά «page-turners» που διαβάζονται με μανία μεγαλύτερη κι από αυτή των πιο εφιαλτικών δολοφόνων του, όμως συχνά οι ιστορίες του χαρακτηρίζονται υπερβολικές κι εξαιρετικά απίθανες -αλλά καθηλωτικές. 

Κατηγορείται για προσκόλληση σε μια συγκεκριμένη κι αναγνωρίσιμη πια φόρμουλα, που περιλαμβάνει σύντομα κεφάλαια, άφθονες, συχνά παραπλανητικές ανατροπές και σοκαριστική βία που αποσκοπεί στο περιττό σοκ. Δύσκολα, ωστόσο, αμφισβητείται η ικανότητα του στην ψυχολογική χειραγώγηση του αναγνώστη, αλλά και η καινοτομία που έφερε στον χώρο του μυστηρίου από το πρώτο βιβλίο του, τη μαγνητιστική κι απρόβλεπτη «Θεραπεία».  

Από το γοητευτικό ντεμπούτο στο ένα best seller τον χρόνο

Το συγγραφικό ταξίδι του Φίτζεκ ξεκίνησε στις αρχές του αιώνα, όταν συνόδεψε τη σύντροφο του στο γιατρό, κι όσο την περίμενε άρχισε να σκέφτεται τι θα γινόταν, αν του έλεγαν ότι η η κοπέλα δεν μπήκε ποτέ στο ιατρείο κι ότι ήταν όλη την ώρα μόνος του. Το περιστατικό στάθηκε η έμπνευση για τη «Θεραπεία», το πρώτο -και για πολλούς καλύτερο- βιβλίο του, που ύστερα από τις απορρίψεις 15 εκδοτικών οίκων κι αφού το ξαναέγραψε εφτά φορές, κυκλοφόρησε το 2006 για να ανέβει άμεσα στην κορυφή των best sellers στη Γερμανία -εκτοπίζοντας τον «Κώδικα Ντα Βίντσι». 

Τότε ήταν ακόμα διευθυντής ραδιοφωνικών σταθμών (με σπουδές στα Νομικά και διδακτορικό στο Δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας), όμως στη συνέχεια αφιερώθηκε στη συγγραφή κι ένα χρόνο μετά (2007) ήρθε το «Amok» για να ακολουθήσει έκτοτε από ένα (τουλάχιστον) best seller τον χρόνο (όπως «Το παιδί», «Το πείραμα», «Το πείραμα μνήμης», η σειρά «Μάτια», το «Δέμα», ο «Επιβάτης 23», «Ο τρόφιμος», το «Μίμικ», «Η πρόσκληση», με πιο πρόσφατο «Το κορίτσι του ημερολογίου»). 

Παρέμεινε σταθερά ο νούμερο ένα σε πωλήσεις συγγραφέας στη Γερμανία από το 2013 μέχρι το 2025, ενώ το 2016 έγινε ο πρώτος Γερμανός συγγραφέας που τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας. Πολλά από τα βιβλία του έγιναν διασκευές για το θέατρο, τον κινηματογράφο ή την τηλεόραση, με πλέον πετυχημένη την τηλεοπτική μεταφορά της «Θεραπείας» (Prime Video) σε μίνι σειρά έξι επεισοδίων, που κατέκτησε το ΤΟΡ 10 30 χωρών -συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ. 

Η δύναμη του Φίτζεκ, όμως, δεν βρίσκεται στις μεταφορές του στην οθόνη. Δεν γράφει κλασικά αστυνομικά μυστήρια (τύπου whodunit), ούτε θρίλερ με καταιγιστικές ανατροπές που προορίζονται να γίνουν σενάρια, όπως π.χ. ο Χάρλαν Κόμπεν, αλλά ιστορίες για το μυαλό και τον φόβο. Με κεντρικό άξονα τη λογική ότι «ο μεγαλύτερος τρόμος δεν είναι το τέρας κάτω από το κρεβάτι μας, αλλά αυτό που συμβαίνει μέσα στο κεφάλι μας». 

Τι θα μπορούσε να συμβεί αν...

Για τον Φίτζεκ, ο πιο επικίνδυνος τόπος εγκλήματος είναι ο εγκέφαλος και η δύναμη του είναι «η φαντασία μου, που πάντα τρέχει προς το πλέον καταστροφικό σενάριο». Η έμπνευση του πυροδοτείται από το ερώτημα «τι θα γινόταν αν…». Τι θα μπορούσε να συμβεί αν ταξιδεύεις σε μια μακρινή πτήση με συνεπιβάτη έναν δολοφόνο, ή αν σε ένα κρουαζιερόπλοιο τα παιδιά εξαφανίζονταν μυστηριωδώς και χωρίς ίχνη, ή αν κλειδωθείς στην πτέρυγα υψίστης ασφαλείας ενός ψυχιατρικού νοσοκομείου για να επικοινωνήσεις με τον δολοφόνο του παιδιού σου;

Η συγγραφή είναι για εκείνον ένα είδος θεραπείας, ο τρόπος του να διαχειριστεί τους πολλούς φόβους του. Κατά δήλωση του φοβάται τα ύψη, το σκοτάδι, τις ασθένειες, τις σημαντικές αποφάσεις, το να μην έχει τον έλεγχο. «Ο μεγαλύτερος φόβος μου, όμως, είναι ότι κάποια στιγμή θα συνειδητοποιήσω πως ό,τι νόμιζα αληθινό, δεν υπάρχει ή δεν είναι όπως φαίνεται. Ότι όλη μου η ζωή συμβαίνει μόνο μέσα στο κεφάλι μου. Δεν υπάρχει τίποτα πιο ανατριχιαστικό από τη σκέψη μας».  

Με τους αναγνώστες του έχει καταφέρει να χτίσει μια στιβαρή, σχεδόν προσωπική σχέση. Κάθε βιβλίο του περιλαμβάνει και τη διεύθυνση του email του. «Είναι πολύ σημαντικό για μένα» έχει πει. «Αυτή η αλληλεπίδραση μου δίνει έμπνευση και συχνά μου ανοίγει νέες προοπτικές. Άλλωστε, ο αναγνώστης είναι ο συνεργός μου».

Συγγραφέας σταρ, που γεμίζει στάδια 

Αν και θεωρείται ένας σύγχρονος σταρ της συγγραφής, κρατά την προσωπική του ζωή μακριά από τα media. Δηλώνει άνθρωπος της διπλανής πόρτας «...με λίγο μεγαλύτερη μύτη» και λάτρης της Ελλάδας και της ελληνικής κουζίνας. Ζει στο Βερολίνο, με τη δεύτερη σύζυγο και τα δύο από τα πέντε παιδιά του, γράφει συστηματικά και πειθαρχημένα -όχι σε προσωπικό γραφείο, αλλά σε κοινόχρηστο χώρο εργασίας, γιατί τον εμπνέει να παρατηρεί τους άλλους- και στον ελεύθερο χρόνο του «ενοχλώ την οικογένεια μου, είτε παίζοντας ντραμς, είτε απλώς με την παρουσία μου…».   

Το 2025 ήταν άλλη μια καλή χρονιά για την εδραίωση του «φαινομένου Φίτζεκ» κι έτσι ξεκίνησε και το 2026. Το θρίλερ του «Ο γείτονας» κατέκτησε την κορυφή στις λίστες των best sellers, ενώ το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «REM» (που συνυπογράφει μαζί με την Annika Strauss) μόλις κυκλοφόρησε (στις 19/3) στη Γερμανία. 

Το καλοκαίρι σκοπεύει να γιορτάσει τα 20 χρόνια του στη συγγραφή με το «μεγαλύτερο πάρτι βιβλίου στον κόσμο». Καλεί τους φαν του σε ένα εντυπωσιακό διαδραστικό event -με σκηνικά, ηθοποιούς, μουσικές, ηχητικά εφέ και φωτισμούς- που θα γίνει τον Αύγουστο στο 22.000 θέσεων Waldbühne του Ολυμπιακού Πάρκου του Βερολίνου. 

Κι ίσως μπροστά τους, εκείνη τη βραδιά, πειστεί να σταματήσει να ανησυχεί ότι «μια μέρα θα ανοίξει η πόρτα και θα εμφανιστούν γιατροί και νοσοκόμοι, που θα πουν πρέπει να του αλλάξουμε τα φάρμακα. Πάλι νομίζει ότι είναι συγγραφέας κι έχει αναγνώστες». 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.