«Σήμερα δηλαδή οι άνθρωποι έχουν βιώσει μια ατομικιστική κάψουλα που δεν έχει προηγούμενο στον πλανήτη. Έγινε πάρα πολύ γρήγορα. Σε μισή γενιά. Έχουν γεμίσει όλοι από σαχλαμάρες στο κεφάλι του όπως το «προσωπικό όνειρο» και η «ατομική ευθύνη». Μα τι λένε; Υπάρχει όνειρο που να μην συμπεριλαμβάνει όλα τα πλάσματα του πλανήτη; Υπάρχει καμία ατομική ευθύνη αφού εγώ, έχω την ευθύνη πολλών ανθρώπων και πολλοί άνθρωποι έχουν την ευθύνη τη δική μου».
Η συνομιλία με τον Δημήτρη Αποστολάκη, είναι σαν να διαβάζεις ένα βιβλίο. Τόσο κατά τη διάρκεια, όσο και μετά, με το αίσθημα που σου μένει και τον προβληματισμό που σου αφήνει.
Σε μια συζήτηση που ο Περικλής, ο Tom Robbins, ο Τσάρλι Τσάπλιν και οι ερευνητές του CERN, συνυπήρξαν αρμονικά, ο μουσικός και στιχουργός των Χαΐνηδων Δημήτρης Αποστολάκης μας μίλησε για τη μουσική, την πολιτική και κοινωνία, το γέλιο, τον δομικό ρόλο της «παρέας» στη ζωή μας και το Κουνγκ Φου.
Πώς είναι να συνυπάρχουν και να μπλέκονται τόσο διαφορετικοί άνθρωποι σε ένα συγκρότημα; Όταν γράφετε μουσική έχετε στο μυαλό σας ότι αυτό που κάνετε πρέπει να «χωρέσει» στην έκφραση των Χαΐνηδων ή σκέφτεστε προσωπικά;
«Κοιτάξτε. Αναφορικά με το πώς υπάρχουν άτομα με διαφορετικές καταβολές κοινωνικές και πολιτισμικές σε ένα συγκρότημα. Μα αυτό είναι και το μεγάλο διακύβευμα μιας μπάντας, να κάνει τα αντίθετα, συμπληρωματικά. Αυτό είναι που χρειάζεται η κοινωνία μας. Να μπορέσει να κάνει τη σύνθεση. Ξέρετε μια σύνθεση δεν μπορεί να γίνει με όμοια πράγματα. Χρειάζονται αντιθετικά πράγματα. Όπως για να γεννηθεί ένα παιδί. Χρειάζεται ένα ανδρικό σπέρμα και το γυναικείο ωάριο. Τα αντιθετικά πράγματα συμπληρώνονται και γεννιέται μια ύπαρξη. Με όμοιο ακριβώς τρόπο γίνεται και η σύνθεση όλων των πραγμάτων σε αυτό τον κόσμο. Τα αντίθετα γίνονται, συμπληρωματικά.
Όταν γράφω, δεν ξέρω ούτε ποιος είμαι, ούτε πού είμαι, ούτε πώς με λένε».
Δεδομένου ότι η ιστορία γράφεται από παρέες. Και είστε και εσείς ιδρυτικό μέλος της κολεκτίβας, που υπάρχει πολλά χρόνια τώρα. Μήπως στις μέρες μας λιγοστεύουν οι παρέες;
«Οι παρέες, οι ομάδες και οι κοινότητες ήταν πάντα τα θεμελιακά κύτταρα των κοινωνιών. Δηλαδή, στην παρέα αναδυόταν πάντα το ταλέντο του κάθε ανθρώπου. Σκεφτείτε δηλαδή ένας μουσικός. Πού πρωτοπαίζει; Σε μια παρέα ανθρώπων. Τσεκάρει τη δημιουργία του στα μάτια του απέναντί του. Και οι καλοί του φίλοι, του ακονίζουν τα καλά στοιχεία και του πετσοκόβουν την αλαζονεία ή την ασυνέπεια. Δηλαδή η πρώτη διαμόρφωση για να βγει ένας καλλιτέχνης, ένας πνευματικός άνθρωπος, είναι μέσα από την παρέα.
Και δείτε, όλα τα υψηλά ιδανικά που αγαπήσαμε και έχουμε κάνει σημαία στην καρδιά μας, αυτά αναδύονται μόνο σε παρέες, κοινότητες και ομάδες. Η ελευθερία δεν έχει κατακτηθεί ατομικά. Η δικαιοσύνη το ίδιο. Και όλα τα υψηλά ιδανικά. Δεν είναι τυχαίο δηλαδή που σε όλα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα απαγορεύεται το συνέρχεσθαι. Απαγορεύεται οι άνθρωποι να συνυπάρχουν σε ομάδες.
Διαβάστε επίσης: Η «ΚΟΥΖΙΝΑ» παίρνει ξανά φωτιά! Η παράσταση του Γιώργου Κουτλή επιστρέφει
Επίσης μην ξεχνάμε ότι στην Αρχαία Ελλάδα, το πρώτο πράγμα όταν οικοδομούσαν μια καινούργια πόλη, ήταν να χτίσουν την αγορά. Γιατί στην αγορά υπάρχει ο δημόσιος χρόνος, ο δημόσιος χώρος, ώστε οι πολίτες να δημιουργήσουν κοινή βάση αξιών και να αξιοποιήσουν τα ειδικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας που ονειρεύονται.
Σήμερα δηλαδή οι άνθρωποι έχουν βιώσει μια ατομικιστική κάψουλα που δεν έχει προηγούμενο στον πλανήτη. Έγινε πάρα πολυ γρήγορα. Σε μισή γενιά. Έχουν γεμίσει όλοι από σαχλαμάρες στο κεφάλι του όπως το ''προσωπικό όνειρο'' και η ''ατομική ευθύνη''. Μα τι λένε; Υπάρχει όνειρο που να μην συμπεριλαμβάνει όλα τα πλάσματα του πλανήτη; Υπάρχει καμία ατομική ευθύνη αφού εγώ, έχω την ευθύνη πολλών ανθρώπων και πολλοί άνθρωποι έχουν την ευθύνη τη δική μου;
Αυτές οι φαντασιώσεις είναι επικίνδυνες. Οπότε οι άνθρωποι καταλήγουν σε ένα αρρωστημένο ατομισμό. Αποκλεισμένοι στον ναρκισσισμό της οθόνης, μοναχικοί. Άρα αδύναμοι να αλλάξουν οτιδήποτε. Από ελεύθεροι πολίτες καταντούν υπάκουοι και κατατεθλιμμένοι καταναλωτές».
«Όταν η τέχνη είναι αληθινή, έχει a priori πολιτικό στίγμα»
Επειδή εκφράζεστε πολιτικά και γράφετε πολιτικά...
«Μα δεν υπάρχει κανένας σοβαρός δημιουργός σε αυτό τον κόσμο, από όλες τις τέχνες που να μην έχει σαφές πολιτικό στίγμα. Αν υπάρχει ένας στον πλανήτη δείξτε τον μου. Από τον Τσάρλι Τσάπλιν, μέχρι τον Γκέτε και τον Μπετόβεν. Οποιονδήποτε. Δείξτε μου κάποιον που δεν έχει σαφές πολιτικό στίγμα».
Άρα θεωρείτε ότι είναι χρέος του καλλιτέχνη;
«Όχι, δεν νιώθω ότι έχει χρέος, θεωρώ ότι όταν η τέχνη είναι αληθινή και απορρέει από βαθύτατη ανάγκη, αυτή έχει a priori πολιτικό στίγμα. A priori. Από τη γέννησή της. Δεν προσπαθείς δηλαδή να κάνεις κάτι πολιτικό».
Επειδή μιλήσατε για οθόνες πριν. Θεωρείτε σε αυτή την εποχή, που είμαστε βυθισμένοι στις οθόνες, έχουμε ανάγκη τη μουσική, ίσως και περισσότερο από ποτέ;
«Ίσως οι άνθρωποι να έχουν ανάγκη την τέχνη λιγότερο από ποτέ. Ο λόγος είναι πολύ απλός. Ότι μια τέχνη θέλει μια αφιέρωση, χρόνο και προετοιμασία για να πας να πολεμήσεις με το συμβάν, αλλά και μετά χρόνο να χωνέψεις την εξωφρενική υποσυνείδητη πληροφορία που παίρνεις. Αν ένας άνθρωπος όλη μέρα σκρολάρει, δεν συγκεντρώνεται - γιατί πια οι άνθρωποι σκανάρουν - πώς μπορεί δύο ώρες σε μια θεατρική σε μια μουσική παράσταση να συγκεντρωθεί και να αφιερωθεί; Δεν μπορεί. Οι άνθρωποι δηλαδή ζούμε πια μια υπερσυντηριτική εποχή. Και μεταλλάσσεται το κοινωνικό ανθρώπινο DNA».
Πώς ορίζετε το συντηρητική δηλαδή;
«Συντηρητική, αντιδραστική, κάθε αλλαγή. Ποιος αλλάζει κάτι στη ζωή του σήμερα; Υπερσυντηρητική είναι η εποχή. Οι άνθρωποι είναι νευρωτικοί επειδή ακριβώς έχουν χαθεί οι τελετές. Δηλαδή, οι παρέες, οι κοινότητες, οι ομάδες είχαν πάντα τελετές παγκοσμίως και διαχρονικά δεν υπήρχε φυλή που να μην είχε. Σήμερα είναι η πρώτη φορά που οι άνθρωποι δεν έχουν τελετές. Στις τελετές, έβγαινε το υπερβατικό στοιχείο.
Επειδή ακριβώς δεν υπερβάλλουν πια οι άνθρωποι και δεν υπάρχει το υπερβατικό στοιχείο, όλο αυτό βγαίνει στη νεύρωση. Οπότε βλέπεις ανθρώπους νευρωτικούς, τσιγκούνηδες, φοβικούς, έτοιμους να επιτεθούν. Και βαθιά μοναχικούς. Η φωλιά του κάθε ανθρώπου ήταν παλιά οι παρέες, οι ομάδες, οι κοινότητες, και πρώτη φορά ο άνθρωπος νιώθει ξεκρέμαστος. Νιώθει πρόσφυγας».
Αυτό μπορεί να αλλάξει ή έχουμε χάσει τη μπάλα;
«Βεβαίως μπορεί να αλλάξει. Αλλά αυτό, για να αλλάξει, χρειάζεται - ο πλανήτης πια σε αυτό το σημείο που είναι, δηλαδή σε προχωρημένη κατάσταση, σαν καρκινοπαθής σε προχωρημένο στάδιο - να κάνουν τομές που δεν έχει δει ο πλανήτης εδώ και 6.000 χρόνια.
Πρώτη φορά δεν υπάρχει όραμα. Δεν έχει υπάρξει άλλη εποχή που να μην υπάρχει όραμα. Και οι πιο ταπεινοί σκλάβοι είχαν.
Επίσης, το οικοσύστημα είναι κατεστραμμένο. Τι θα πεις σε ένα νέο παιδί; Βρες μια δουλειά, κλείσου σε ένα διαμερισματάκι με πανύψηλο ενοίκιο, βγάλε και μια οθόνη, «δουλειά, μαμ και νάνι;». Δηλαδή για ποιο λόγο θα του πεις αυτού του παιδιού να χαρεί τη ζωή του, να ερωτευτεί και να πολεμήσει. Για τίποτα. Δεν έχει επιχείρημα. Δεν έχεις τι να του πεις.
Ο κόσμος αλλάζει από δύο πράγματα. Και ο κόσμος και οι ατομικές οντότητες. Ή από έρωτα ή από ασθένεια. Αν δεν ερωτευτούμε τον μεγάλο μας πλανητικό εαυτό, θα αρρωστήσει. Νομοτελειακά».
Γινόμαστε πιο σκληροί και κομφορμιστές με τον καιρό. Δεν είναι παράδοξο που με τόση σκληρότητα γύρω, δεν είμαστε πιο αλληλέγγυοι;
«Ακριβώς αυτό. Η επικυριαρχία του αρρωστημένου ατομισμού».
«Τώρα πια έχουμε καταντήσει να περνούν μέρες και να μη γελώ»
Θα αλλάξω θέμα και θα πάω στο κεφάλαιο «χιούμορ». Έχετε γράψει πολλά έργα με χιομουριστικό ύφος, παράδειγμα ο «Καραγκιόζης στη Γιουροβίζιον». Τι είναι το χιούμορ για εσάς;
«Το μόνο πράγμα που θυμάμαι στη ζωή, είναι τα ανέκδοτα όλων των κατηγοριών, όλων των ηλικιών. Εμένα η δουλειά μου στην Κρήτη δηλαδή, ήταν να πηγαίνω από παρέα σε παρέα να λέω ανέκδοτα και πλάκες. Αυτό κάνουμε και με τους Χαΐνηδες. Όλη μέρα γελούμε. Και τους λέω και ιστορίες από την Κρήτη σε συναυλίες και βλέπω τους ανθρώπους, κακαρίζουν στο γέλιο. Επίσης με το βιβλίο μου το "Φτου ξελευτερία για όλους".
Αν διαφέρουν σε κάτι οι παλιές κοινωνίες, που έχω ζήσει εγώ με τη σημερινή κοινωνία, διαφέρουν σε ένα πράγμα θεμελιακά. Στο γέλιο. Περιττό να σας πω ότι σε όλη την Ελλάδα, σε όλο τον κόσμο, ακόμα και αν διαβάσετε Tom Robbins στα απομνημονεύματά του, περνούσαμε το ίδιο. Δηλαδή από το πρωί μέχρι το βράδυ, σαν να ήταν στους δρόμους, στις πλατείες, στις αυλές, μικρά θεατρικά γεγονότα αλλεπάλληλα που το βράδυ «πονούσαν οι σιαγόνες μας από τα γέλια». Το γέλιο δηλαδή ήταν ακατάσχετο όλη την ημέρα.
Τώρα πια έχουμε καταντήσει να περνούν μέρες και να μη γελώ. Ήττα. Σκληρές εποχές, βασανισμένες και είχαμε γέλιο και υπέρβαση. Πραγματική υπέρβαση, πραγματικό γέλιο, πραγματικό γλέντι. Να καμαρώνεις το όμορφο γλέντι με τα ελάχιστα. Αυτό που έλεγε ο Περικλής ''Φιλοκαλούμεν μετ' ευτελείας"».
Θεωρείται ότι είναι και τρόπος αντίστασης το χιούμορ;
«Βέβαια. Ξέρετε τι ωραίους κοιλιακούς κάνεις με το χιούμορ; Το γέλιο είναι το χάδι του Θεού στο μυαλό των ανθρώπων. Ένας που γελά, μπορεί να κάνει κακό σε κανέναν την ώρα που γελά; Μόνο να αγαπήσει μπορεί».
Θα κλείσω με κάτι πιο προσωπικό. Επειδή διάβασα για το ταξίδι σας στην Κίνα και την ενασχόληση με το Κουνγκ Φου αλλά και το CERN που ήσασταν. Από τη μια λοιπόν παράδοση, από την άλλη εξέλιξη. Πρέπει να συνυπάρξουν αυτά; Και ποια είναι η δική σας συνταγή για να συνυπάρξουν;
«Όντως αν δείτε έχουν κάτι κοινό, το μεγαλύτερο κέντρο Πυρηνικών Ερευνών που βρέθηκα και η μεγαλύτερη πιάτσα Κουνγκ Φου που βρέθηκα. Και τα δύο είναι κορυφαία στον πλανήτη. Ένα κοινό αυτό. Δεύτερο κοινό, είναι ότι και τα δύο στηρίζονται σε μια παράδοση και τα ερευνάς μια ζωή αφιερωμένος. Και τρίτον, και η Φυσική και η πολεμική τέχνη έχουν μια εξωφρενική αυτοσυνέπεια.
Ένας ερευνητής είναι ένας μουσικός. Ένας χαρούμενος ερευνητής είναι και ένας φυσικός. Χαρούμενος ερευνητής είναι και ένας πολεμιστής. Μην ξεχνάτε αυτό που είχε πει ο Γκοτλέρ, ότι τρία πράγματα είναι άξια σεβασμού: ο ιερέας, ο πολεμιστής, ο ποιητής.
Είμαι πολύ περήφανος που τα έκανα όλα αυτά και δίπλα σε αυτούς τους δασκάλους. Εγώ ως άνθρωπος, είμαι ένα υφαντό, που κάθε ένα νήμα είναι το μεράκι ενός δασκάλου».
Οι Χαΐνηδες στις 8 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο «Δόρα Στράτου»
Με μότο συναυλίας: «Απαγορεύεται η είσοδος σε ενήλικες που δεν συνοδεύονται από τα παιδιά που κρύβουν μέσα τους», οι Χαΐνηδες είναι έτοιμοι να χαρίσουν μια μοναδική εμφάνιση την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο «Δόρα Στράτου», στο πλαίσιο του Φ hill Sessions.
Η κολεκτίβα των Χαΐνηδων αποτελείται από τους:
- Δημήτρη Αποστολάκη – λύρα, τραγούδι
- Δημήτρη Ζαχαριουδάκη – κιθάρα, τραγούδι
- Γιώργο Κωνσταντίνου – μπάσο
- Μιχάλη Γαλάνη – τύμπανα
- Μιχάλη Νικόπουλο – λαούτο, μαντολίνο, μπουζούκι, τραγούδι
- Peter Jacques – τρομπέτα, φλικόρνο, κλαρίνο, νέι
- Αγγελική Σύρκου – τραγούδι
Οι πόρτες θα ανοίξουν στις 20.00, με ώρα έναρξης στις 21:15.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
