Μενού
petroulas
Ο Σωτήρης Πέτρουλας | Αρχείο ΕΡΤ
  • Α-
  • Α+

Λίγο πριν πεθάνει ο βασιλιάς Παύλος (και αφού είχε... ξεμπερδέψει με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή που πλέον είχε φύγει από τη χώρα), έδωσε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Γεώργιο Παπανδρέου ο οποίος τότε είχε καλές σχέσεις με το παλάτι.

Όταν πέθανε ο Παύλος, ανέβηκε στο θρόνο ο Κωνσταντίνος ο Β', ο οποίος είχε (κατά τους ιστορικούς) μια λαμπρή ευκαιρία να κάνει ένα δυνατό ξεκίνημα και να δώσει μια νέα πνοή στον θεσμό. Ήταν νέος και (για τα δεδομένα της Ελλάδας) αναλάμβανε σε μια περίοδο που τα πολιτικά πάθη θα μπορούσαν να ελεγχθούν.

Η μετεμφυλιακή «κανονικότητα», άλλωστε, ήθελε πανίσχυρο το τρίγωνο Κυβέρνηση – Παλάτι – Στρατό και τους αριστερούς στα... ξερονήσια. Τίποτα δεν έδειχνε ικανό να διαταράξει την ισορροπία του τρόμου. Όλα αυτά, ωστόσο, ήταν επιφανειακά. Από «κάτω» το κλίμα ήταν εκρηκτικό και οι προοπτικές δυσοίωνες.

Η ρήξη Παπανδρέου - Κωνσταντίνου

Στις 18 Μαΐου 1965, η δεξιά εφημερίδα της Λάρισας «Ημερήσιος Κήρυξ» αποκαλύπτει την ύπαρξη μιας μυστικής οργάνωσης αριστερών αποκλίσεων μέσα στο στράτευμα, με το όνομα ΑΣΠΙΔΑ, που σκόπευε να καταργήσει το πολίτευμα της βασιλευόμενης δημοκρατίας και να επιβάλει δικτατορία. Ηγέτης αυτής της συνωμοτικής οργάνωσης, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήταν ο γιος του πρωθυπουργού (τότε υπουργός Συντονισμού) Ανδρέας Παπανδρέου, με την ανοχή του πατέρα του.

Η κυβέρνηση Παπανδρέου στέλνει την υπόθεση στη Δικαιοσύνη προκειμένου να πέσει άπλετο φως, ενώ ο Γέρος της Δημοκρατίας εμφανίζεται οργισμένος από τη συνωμοσία που, σύμφωνα με την Ένωση Κέντρου, είχε σαν στόχο τη συγκάλυψη της δράσης της παραστρατιωτικής δεξιάς οργάνωσης ΙΔΕΑ, η οποία, όπως αποδείχθηκε, αποτέλεσε τη μήτρα που γέννησε τα επίλεκτα μέλη της απριλιανής χούντας. Το πόρισμα της Δικαιοσύνης επιβεβαίωνε την ύπαρξη του στρατιωτικού συνδέσμου ΑΣΠΙΔΑ (από τα αρχικά των λέξεων Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα, Ιδανικά, Δημοκρατία, Αξιοκρατία) αλλά επισήμανε ότι η κίνηση αυτή δεν είχε πολιτικές επιδιώξεις ή σύνδεσμο με κάποιο πολιτικό πρόσωπο.

Και ενώ φάνηκε πως, με κάποιες αναταράξεις, η υπόθεση θα έκλεινε εκεί με την επιβολή πειθαρχικών ποινών στους συμμετέχοντες, ξεκινά η διενέργεια κύριας ανάκρισης διευρύνοντας τον κύκλο των κατηγορουμένων. Η συγκεκριμένη κίνηση, υποκινούμενη από τον θρόνο ή έστω «κύκλους του παλατιού», βρήκε ευήκοα ώτα και σε ένα κομμάτι της Ένωσης Κέντρου, βασικός εκφραστής του οποίου ήταν ο τότε υπουργός Άμυνας, Πέτρος Γαρουφαλιάς.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου, αποφασίζει να αφαιρέσει το χαρτοφυλάκιο από τον Γαρουφαλιά και να γίνει ο ίδιος υπουργός Εθνικής Άμυνας. Ο Κωνσταντίνος «βλέπει» πίσω από την κίνηση του Παπανδρέου μια επιχείρηση μείωσης της ισχύς του Παλατιού. Το ίδιο, δηλαδή, αίτιο που είχε οδηγήσει τον Καραμανλή στο εξωτερικό.

Στις 8 Ιουλίου 1965, ο νεαρός τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος βρίσκεται στην Κέρκυρα. Από εκεί στέλνει στον τότε πρωθυπουργού μια εξαιρετικά σκληρή επιστολή. Λίγες ημέρες μετά ο Γεώργιος Παπανδρέου απαντά επίσης με μία εξίσου σκληρή επιστολή.

Μέσα σε όλον αυτό τον πολιτικό χαμό, γίνεται και το εξωφρενικό που δεν έχει... παγκόσμιο προηγούμενο. Ο Γαρουφαλιάς, με τις «πλάτες» του οξύνει ακόμα περισσότερο το κλίμα αφού αρνείται να εγκαταλείψει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, παρά το γεγονός ότι ο Παπανδρέου τον είχε, ουσιαστικά, απομακρύνει!

Ο Κωνσταντίνος απαντά και πάλι σε σκληρό ύφος και ο «χαρτοπόλεμος» συνεχίζεται για μερικές ημέρες ακόμα μέχρι που ο δρόμος προς την πολιτική ανωμαλία ανοίγει διάπλατα με την αποστασία, την παραίτηση Παπανδρέου, τα δραματικά γεγονότα που έμειναν στην ιστορία ως «Ιουλιανά» και βέβαια, λίγο καιρό αργότερα, την επιβολή της επτάχρονης δικτατορίας.

Η ισορροπία του τρόμου είχε οριστικά διαταραχθεί. Οι μνήμες από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963 ήταν ακόμη πολύ νωπές. Η λαϊκή οργή ήταν έτοιμη να ξεχειλίσει. Ο κόσμος «έβραζε». Οι περισσότεροι ζούσαν κοντά στα όρια της φτώχειας. Την ίδια στιγμή η βασιλική οικογένεια ζούσε πλουσιοπάροχα, έκανε ταξίδια στο εξωτερικό και διοργάνωνε χλιδάτους και πανάκριβους γάμους που πλήρωνε με το υστέρημα του ένας λαός! Όλη αυτή η κρίση λειτούργησε ως πυροδοτικός μηχανισμός.

Τα Ιουλιανά και η δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα

Το καλοκαίρι του 1965 στην Ελλάδα ήταν «καυτό». Η συγκεκριμένη λέξη δεν αφορά τις κλιματολογικές συνθήκες. Στις 8 Ιουλίου ξεκίνησε μια πολιτική κρίση που στο τέλος της είχε οδηγήσει τη χώρα στον επταετή «γύψο» της χούντας. 

Είναι ενδεικτικό πως από τις 16 Ιουλίου (την επόμενη ημέρα, δηλαδή, από την παραίτηση του Παπανδρέου) μέχρι και τις 17 Αυγούστου που τα πράγματα κάπως ηρέμησαν, καταγράφηκαν 383 διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις! Κάποιες από αυτές ήταν ιδιαίτερα δυναμικές και χτυπήθηκαν από τις αστυνομικές δυνάμεις. Η καταστολή ήταν σκληρή και η βία είχε τον πρώτο λόγο.

Για πολλούς εκείνη η ταραγμένη περίοδος, η περίοδος των Ιουλιανών, κορυφώθηκε μια ημέρα σαν σήμερα, όταν σε μια από τις διαδηλώσεις έπεσε νεκρός ο φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας ο οποίος είχε χτυπηθεί στο κεφάλι από βομβίδα δακρυγόνου που εκτόξευσε σε ευθεία βολή ένας από τους αστυνομικούς (ο οποίος, φυσικά, δεν ταυτοποιήθηκε ποτέ). Μια ξεκάθαρη δολοφονία που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ. Και όχι απλά δεν εξιχνιάστηκε...

Η πρώτη καταγραφή του χτυπημένου φοιτητή αναφέρεται στον Σταθμό Α’ Βοηθειών του Ερυθρού Σταυρού στις 03:00 το πρωί της 22ας Ιουλίου. Η ιατροδικαστική έκθεση κάνει λόγο για θάνατο από ασφυξία λόγω του δακρυγόνου! Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Ο Πέτρουλας χτυπήθηκε από το δακρυγόνο στη διασταύρωση των οδών Σταδίου και Χρήστου Λαδά, περίπου στις 10 το βράδυ!

Όταν η οικογένεια του νεκρού φοιτητή είδε το πτώμα του αγαπημένου της, αυτό έφερε «ολικά σχισίματα στον λαιμό» τα οποία προφανέστατα δε θα μπορούσαν να εξηγηθούν από την... ασφυξία! Η εκδοχή της οικογένειας του Πέτρουλα, όπως και αρκετών διαδηλωτών που ήταν παρόντες στο περιστατικό, είναι πως ο Σωτήρης βαριά χτυπημένος, μεταφέρθηκε στην άκρη του δρόμου για τις πρώτες βοήθειες, από εκεί αστυνομικοί τον πήραν και λιπόθυμο τον μετέφεραν σε μια αστυνομική κλούβα. Εκεί κανείς δεν ξέρει τι έγινε. Κανείς δεν ξέρει τι ειπώθηκε. Οι ιατροδικαστές που εξέτασαν το πτώμα αργότερα, πάντως, έκαναν λόγο για στραγγαλισμό.

Προσπάθησαν να θάψουν τον Πέτρουλα πριν ξημερώσει

Οι Αρχές επιχείρησαν να «κουκουλώσουν» την υπόθεση και δεν υπήρχε πιο σίγουρος και γρήγορος δρόμος από αυτόν της ταφής! Πριν καν ξημερώσει επιχειρήθηκε να ταφεί ο Πέτρουλας. Και αυτό είναι ένα ακόμα ενοχοποιητικό, για την αστυνομία, στοιχείο. Υποτίθεται πως το πτώμα εντοπίστηκε στις 3 το ξημέρωμα και περίπου στις 6 ήταν όλα έτοιμα για την ταφή!

«Ξεκινήσαμε όλοι μαζί για το νεκροτομείο, με την πρόθεση να παραλάβουμε το νεκρό. Φτάσαμε πριν ακόμη ξημερώσει για τα καλά κι αφού πληροφορήσαμε τον κύριο Καψάσκη πού απέβλεπε η επίσκεψή μας, αυτός μας δήλωσε κυνικά πως το νεκρό τον είχε πάρει τη νύχτα η Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών και ότι αυτός δε γνώριζε τίποτα περισσότερο. Αφήσαμε τη μάνα με τα παιδιά κι εγώ με τον πατέρα και το νομικό σύμβουλο Πάγκαλο φύγαμε αμέσως για την Αστυνομική Διεύθυνση. Στο δεύτερο όροφο συναντήσαμε τον αξιωματικό υπηρεσίας. Ήταν ένας υπαστυνόμος που δυστυχώς δε συγκράτησα το όνομά του. Του χρωστώ ένα μεγάλο ευχαριστώ και μια συγνώμη. Του είπαμε ποιοι ήμασταν και τι θέλαμε χωρίς περιττές κουβέντες. Μας είπε επί λέξει: ''ο νεκρός βρίσκεται στο Γ’ Νεκροταφείο (Κοκκινιάς). Πρέπει να βιαστείτε γιατί θα τον κηδέψουν''. Πραγματικά όπως έγινε γνωστό εκ των υστέρων, είχαν αυτή την πρόθεση και μόνο επειδή οι κανονισμοί της εκκλησίας δεν επέτρεπαν να ιερουργούν πριν από την ανατολή του ηλίου απετράπη κάτι τέτοιο» έγραψε στο βιβλίο του «Η Οδύσσεια ενός αμετανόητου κομμουνιστή» ο Αντώνης Πέτρουλας (συγγενής του Σωτήρη) και στη συνέχεια περιγράφει το πως εντόπισε το πτώμα:

«Φτάσαμε πολύ σύντομα στο νεκροταφείο. Επικρατούσε σιγή και η παρουσία της αστυνομίας ήταν πολύ διακριτική. Άρχισα να υποπτεύομαι τα χειρότερα –ότι μας έδωσαν σκόπιμα λάθος πληροφορίες- και χωρίς καθυστέρηση μπήκα στο νεκροθάλαμο και άρχισα να ανοίγω τα φέρετρα. Στα δύο πρώτα που έλεγξα ήταν ηλικιωμένες γυναίκες –είχα αρχίσει να παραμιλώ και να κακολογώ τους πάντες πως μας παραπλάνησαν. Όταν έφτασα στο τρίτο φέρετρο (το πιο μικρό σε μέγεθος) και το άνοιξα, πήρα βαθιά ανάσα και σταμάτησα να κακολογώ. Αντίκρισα το παλικάρι. Του είχαν λυγίσει τα γόνατα για να κλείσει το φέρετρο. Ήταν τυλιγμένος με το λευκό σεντόνι που τον είχα πρωτοδεί τη νύχτα». 

Τελικά, και αφού ακόμα και ο ιερέας αρνήθηκε να κάνει την τελετή, το άψυχο σώμα του νεαρού αγωνιστή της Αριστεράς δόθηκε στην οικογένεια η οποία αμέσως όρισε δικό της ιατροδικαστή. Εκείνος αποφάνθηκε πως τα σχισίματα στον λαιμό του Σωτήρη είχαν γίνει με στόχο να μην αποκαλυφθούν οι μώλωπες από τον στραγγαλισμό.

«Η κυβέρνηση Νόβα, δεν ηρκέσθη να είναι κυβέρνησις προδοσίας. Έγινε και κυβέρνησις αίματος. Πρέπει να εξαφανισθή από προσώπου της γης και να λογοδοτήσει διά τα εγκλήματά της» κατήγγειλε ο Γεώργιος Παπανδρέου λίγες ώρες αργότερα.

Η κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα έγινε το Σάββατο 23 Ιουλίου και μετατράπηκε σε παλλαϊκή συγκέντρωση που απαιτούσε την πτώση της κυβέρνησης της αποστασίας. Τη νεκρική πομπή προς το Α' Νεκροταφείο ακολούθησε πλήθος κόσμου, που φώναζε συνθήματα, όπως «Δημοκρατία», «Προδότη Νόβα», «1-1-4» και «Ο Σωτήρης Ζει». 

Google News

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.

Φόρτωση BOLM...