Η φωτιά που κατέκαψε το μισό Σικάγο και σκότωσε 300 ανθρώπους είχε ως βασική ύποπτη μια αγελάδα

Κάποια γεγονότα είναι τόσο μεγάλα και τόσο σημαντικά που μπορεί να καθορίσουν την ιστορική πορεία μιας πόλης ή μιας χώρας. Αυτό ακριβώς έγινε και μια ημέρα σαν σήμερα. Στις 8 Οκτωβρίου 1871 ξέσπασε στο Σικάγο μια τεράστια φωτιά που άλλαξε το πρόσωπο της μεγαλούπολης σε τέτοιο βαθμό που πολλοί αναλυτές σήμερα τονίζουν πως αν δεν είχε προκληθεί αυτή η πύρινη κόλαση το Σικάγο δε θα είχε γίνει ποτέ η μεγαλούπολη των ΗΠΑ που όλοι γνωρίζουμε σήμερα αλλά θα είχε παραμείνει μια μικρή και μάλλον αδιάφορη αμερικανική πόλη.

Και να σκεφτεί κανείς πως για όλη αυτή τη σχεδόν κατακλυσμιαία καταστροφή τότε είχε κατηγορηθεί μια... αγελάδα η οποία, βέβαια, «αθωώθηκε» μερικές δεκαετίες αργότερα αλλά, πλέον, η μεγάλη φωτιά του Σικάγο είχε ταυτιστεί τόσο πολύ μαζί της που κανείς δεν μπορεί να πει με ασφάλεια πού αρχίζει η αλήθεια και πού τελειώνει.

Η ξηρασία και οι ξύλινες κατασκευές

Όσοι ερεύνησαν και μελέτησαν εκείνη τη γιγάντια φωτιά, στέκονται σε δυο εξαιρετικά καθοριστικούς παράγοντες.

Ο πρώτος ήταν η μακρά καλοκαιρινή ξηρασία που είχε προηγηθεί. Περίπου ένα τρίμηνο πριν εκδηλωθεί η φωτιά, στην ευρύτερη περιοχή του Σικάγο είχε βρέξει ελάχιστα. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τις καταγραφές που υπάρχουν, έχει διαπιστωθεί πως από τον Ιούλιο μέχρι και τον Οκτώβριο είχαν «πέσει» ελάχιστα χιλιοστά βροχής.

Οι λιγοστές βροχές ήταν αυτό που λέμε και σήμερα «ποτιστικές» κάτι που σημαίνει πως στην πραγματικότητα ήταν σαν να μην είχε βρέξει καθόλου.

Ο δεύτερος καθοριστικός παράγοντας ήταν πως μέχρι και εκείνη την καταστροφική φωτιά το Σικάγο ήταν χτισμένο σχεδόν εξ ολοκλήρου από ξύλο!

Τα κτίρια ακόμα και τα πεζοδρόμια ήταν φτιαγμένα από ξύλο. Κανόνες δόμησης ήταν κάτι σαν... σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Όλοι όσοι ήθελαν να χτίσουν χρησιμοποιούσαν ξύλο. Τόσο οι φτωχοί όσοι και οι πλούσιοι.

Οι τελευταίοι, βέβαια, χρησιμοποιούσαν εξαιρετικής ποιότητας ξυλεία για να χτίσουν τα δικά τους σπίτια του αλλά και πάλι, όπως αποδείχθηκε, είτε φτηνό είτε ακριβό, το ξύλο καιγόταν με την ίδια ακριβώς ευκολία!

Ξύλο δε χρησιμοποιούσαν μόνο στο Σικάγο αλλά και σε άλλες πόλεις των ΗΠΑ. Οι περισσότερες, ωστόσο, το έκαναν με μια λογική και χωρίς να χτίζουν τα πάντα με ξύλο. Στη Νέα Υόρκη, για παράδειγμα, επειδή την είχαν «πατήσει» από μια μεγάλη φωτιά το 1835 είχαν θέσει αυστηρότερους κανόνες δόμησης που, σε μεγάλο βαθμό, περιόριζαν τη χρήση του ξύλου στις κατασκευές των σπιτιών.

Στο Σικάγο, ωστόσο, συνέχιζαν να χτίζουν με βασικό υλικό το ξύλο δίχως να πάρουν ένα πολύτιμο μάθημα από το... πάθημα της Νέας Υόρκης.

Υπήρχε και ένας ακόμα (μικρός) παράγοντας που συνετέλεσε σε αυτή τη βιβλικών διαστάσεων καταστροφή.

Μια νύχτα πριν εκδηλωθεί η μεγάλη καταστροφική φωτιά, είχε εκδηλωθεί μια μικρότερη αλλά οι πυροσβεστικές δυνάμεις είχαν ενεργήσει άμεσα και είχαν καταφέρει να την περιορίσουν πριν πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις.

Η κινητοποίηση ήταν τέτοια που έκανε πολλούς να εφησυχάσουν πως να σκεφτούν πως ακόμα και να ξεσπάσει μια φωτιά, οι πυροσβεστικές δυνάμεις θα την προλάβουν.

Η φωτιά που κατέκαψε το μισό Σικάγο

Ήταν Κυριακή 8 Οκτωβρίου του 1871. Στην πυροσβεστική του Σικάγο σήμανε συναγερμός μετά από αναφορές πολιτών πως είχε ξεσπάσει φωτιά σε έναν αχυρώνα που βρισκόταν νοτιοδυτικά της πόλης.

Οι αρχικές πληροφορίες ήταν μπερδεμένες και ο χώρος έναρξης της φωτιάς δεν καθορίστηκε με ακρίβεια.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα κάποιες πυροσβεστικές δυνάμεις να πάνε σε διαφορετική τοποθεσία και άλλες να μην ξεκινήσουν καθόλου καθώς λανθασμένα υπολογίστηκε πως οι δυνάμεις που είχαν σπεύσει στον αχυρώνα ήταν ικανές να τη θέσουν άμεσα υπό έλεγχο, όπως, δηλαδή, είχε γίνει το προηγούμενο βράδυ.

Μόνο που τη μοιραία 8η Οκτωβρίου οι δυνάμεις της πυροσβεστικής – από λάθος πληροφόρηση – είχαν διασπαστεί και η φωτιά ήταν μεγαλύτερη από αυτή που αρχικά είχε υπολογιστεί.

Αξίζει να σημειωθεί πως τη χρονική περίοδο στην οποία αναφερόμαστε, η Πυροσβεστική Υπηρεσία του Σικάγο διάθετε 185 πυροσβέστες με 17 αντλίες που σέρνονταν από άλογα. Είναι σαφές, πως αυτή η δύναμη διασπασμένη και σε λάθος σημείο έναρξης της φωτιάς είχε από την αρχή ελάχιστες ελπίδες.

Η φωτιά, όπως ήδη ειπώθηκε, ξεκίνησε από τον αχυρώνα στην οδό DeKoven 137 ο οποίος άνηκε στους Patrick και Catherine O'Leary, μια οικογένεια μεταναστών από την Ιρλανδία.

Σύμφωνα με τα όσα είχαν γίνει γνωστά τότε, «υπεύθυνη» για την εκδήλωση της φωτιάς ήταν μια αγελάδα η οποία ήταν μέσα στον αχυρώνα και έριξε στο γεμάτο από ξερά χόρτα έδαφος ένα φανάρι.

Οι δυνάμεις της πυροσβεστικής που έφτασαν εκεί, όπως είναι φυσικό δεν μπόρεσαν να ελέγξουν την εξάπλωση της φωτιάς η οποία σε ελάχιστο χρόνο είχε λάβει τεράστιες διαστάσεις.

Λίγη ώρα μετά την εκδήλωσή της, η φωτιά είχε λάβει τεράστιες διαστάσεις καίγοντας οτιδήποτε έβρισκε στο πέρασμά της και έχοντας πάρει κατεύθυνση προς το εμπορικό κέντρο του Σικάγο όπου και βρισκόταν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.

Στην πραγματικότητα μετά από τις πρώτες ώρες εξάπλωσης της φωτιάς η πυροσβεστική απλά παρακολουθούσε τη ραγδαία εξάπλωσή της!

Την επόμενη ημέρα κατάφεραν να περιορίσουν κάποια από τα μέτωπα αλλά και πάλι, λίγο η ξηρασία, λίγο το ξύλο που υπήρχε παντού, έδιναν συνεχώς «τροφή» σε μια φωτιά που έμοιαζε να μην μπορεί να σταματήσει πουθενά.

Είναι ενδεικτικό πως κάηκε ακόμα και το υδραγωγείο της πόλης κάτι που άφησε τις πυροσβεστικές δυνάμεις χωρίς τη δυνατότητα ανεφοδιασμού για πολλές ώρες.

Στάχτη έγινε και το δικαστικό μέγαρο με τις Αρχές να αναγκάζονται να απελευθερώσουν τους κρατούμενους που βρίσκονταν στα υπόγεια κρατητήρια!

Η φωτιά, όπως συχνά ακόμα και στις φωτιές που πλήττουν την Ελλάδα, έφτιαξε το δικό της μικροκλίμα όπου αναπτύχθηκαν ισχυροί άνεμοι με αποτέλεσμα πολλά κτίρια να τυλιχτούν στις φλόγες παρά το γεγονός ότι βρίσκονταν μακριά από το πύρινο μέτωπο!

Τελικά, η λύση ήρθε εξ ουρανού. Αργά το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου άρχισε, επιτέλους, να βρέχει και να βρέχει πολύ. Η εξέλιξη αυτή βοήθησε στον υπέρτατο βαθμό την πυροσβεστική που μέχρι το πρωί της επόμενης ημέρας είχε καταφέρει να θέσει υπό έλεγχο την πύρινη λαίλαπα.

Και κάπου εκεί, αφού έσβησαν και οι τελευταίες εστίες φωτιάς, άρχισε η αποτίμηση: Διαπιστώθηκε πως έγινε στάχτη μια περιοχή μήκους έξι χιλιομέτρων και πλάτους ενός χιλιομέτρου!

Στάχτη έγιναν 2000 στρέμματα δάσους αλλά και 117 χιλιόμετρα δρόμου και 190 χιλιόμετρα πεζοδρομίου!

Παράλληλα, καταστράφηκαν 17.500 κτίρια με αποτέλεσμα 90.000 κάτοικοι του Σικάγο (το 28% του συνολικού πληθυσμού) να μείνουν άστεγοι.

Επιπλέον, περίπου 300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους αν και μόλις 120 νεκροί βρέθηκαν. Ο ιατροδικαστής σε συνεργασία με την αστυνομία κατέληξε στο συμπέρασμα πως οι υπόλοιποι αποτεφρώθηκαν και για τον λόγο αυτό δε βρέθηκε κάποιο ίχνος τους!

Όταν το Σικάγο συνήλθε από την πύρινη λαίλαπα ο στρατός των ΗΠΑ έθεσε την πόλη υπό στρατιωτικό νόμο και άρχισε άμεσα την ανοικοδόμηση. Αυτή τη φορά, ωστόσο, φτιάχτηκε οικοδομικός κανονισμός που σχεδόν απαγόρευε τη χρήση ξυλείας ενώ αυστηροποιήθηκε και το καθεστώς της προστασίας από τις φωτιές.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να αλλάξει ριζικά το πρόσωπο του Σικάγο που λίγα χρόνια αργότερα είχε μετατραπεί σε μια μεγαλούπουλη που δεν είχε την παραμικρή σχέση με αυτό που υπήρχε πριν τη φωτιά.

Σε ότι αφορά την αγελάδα, αυτή... αθωώθηκε το 1997! Το δημοτικό συμβούλιο της πόλης έκρινε πως δεν υπήρχαν επαρκείς ενδείξεις για την καταδίκη της και πως οι εφημερίδες είχαν σπεύσει να την κατηγορήσουν επειδή τότε υπήρχε μια έντονη αντιμεταναστευτική διάθεση (ειδικά προς τους Ιρλανδούς) και ήταν το εύκολο θύμα.

Λέγεται, μάλιστα, πως υπήρξαν κάποιες μαρτυρίες που ανέφεραν ότι σε έναν άλλο αχυρώνα μια ομάδα ανδρών έπαιζε χαρτιά και κάποια στιγμή ένας από αυτούς έριξε κατά λάθος ένα φανάρι και πριν προλάβουν να αντιδράσουν η φωτιά είχε πάρει διαστάσεις.

Ούτε αυτό, όμως, αποδείχθηκε. Στην πραγματικότητα δε θα μάθουμε ποτέ τι προκάλεσε τη φονική φωτιά που άλλαξε μια για πάντα το πρόσωπο του Σικάγο.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.